دلار بر شاخص‌های بورس تهران چه تاثیری دارد؟

در ابتدای گزارش مدیریت تحقیق و توسعه بورس اوراق بهادار تهران، سیستم های ارزی به سه بخش ثابت، میانی و شناور تقسیم می شوند و در نهایت وضعیت سیستم ارزی ایران به طور خلاصه بیان می شود و در نهایت رابطه بین ارز و بورس و شاخص های مختلف صنعتی مورد بررسی قرار می گیرد:

سیستم ارزی میخ

به سیستم مبادله ای گفته می شود که پول کشور را در یک محدوده ثابت نسبت به ارز خارجی مانند دلار نگه می دارد، به عنوان مثال مقدار مشخصی از ریال برای مدتی در برابر دلار ثابت می ماند. سیستم ارزی ثابت به دو بخش تقسیم می‌شود: میخ‌بندی شدید و میخ‌بندی سنتی.

سیستم ارزی گیر کرده است

این نظام ارزی چارچوب بسیار سخت و محدودی را برای سیاست گذار ارزی تعیین می کند و این نوع نظام ارزی برای کشورهایی که دارای بی نظمی پولی و تورم بالا هستند مناسب است. یکی از معایب این نظام ارزی این است که بانک مرکزی نقش وام دهنده نهایی خود را از دست داده و احتمال وقوع بحران های نقدینگی بیشتر است. ظرفیت جذب شوک وجود ندارد و شوک ها باید از طریق تغییرات در فعالیت های اقتصادی جذب شوند و خروج از سیستم ارزی شدیداً سخت است.

سیستم ارز سنتی ثابت

این سیستم ارزی می تواند دو رویکرد متفاوت برای انتخاب ارز هدف داشته باشد؛

1. انتخاب ارز هدف نسبت به یک ارز خاص و انتخاب ارز بر اساس یک ارز است. بانک مرکزی انتظار دارد با یک نرخ معامله شود. این نرخ در صورت عدم تعادل عمده قابل تنظیم است.

2. انتخاب ارز هدف نسبت به یک سبد ارزی است، این سبد می تواند شامل دو یا چند ارز مختلف باشد.

سیستم ارزی میانی

سیستم میانی نظام ارزی ثابت و شناور است. در این نظام ارزی تلاش می شود تثبیت نرخ ثابت در نظام ارزی با استقلال سیاست پولی در نظام ارزی شناور ترکیب شود. در این نوع سیستم ارزی، ارز می تواند در یک محدوده از پیش تعیین شده نوسان داشته باشد.

سیستم ارز شناور

این نوع سیستم ارزی شامل دو نوع سیستم ارزی مستقل و شناور با مدیریت نور می باشد. این در حالی است که سیاست گذار در سال های مختلف سیستم های ارزی مختلفی را برای واحد پول کشور تعیین کرده است که در جدول زیر آمده است:

کارشناسان معاونت تحقیق و توسعه بورس اوراق بهادار تهران در گزارش تحلیلی خود نوشتند: نرخ دلار یکی از متغیرهای اصلی در اقتصاد ایران است که بر قیمت سهام نیز تاثیر مستقیم دارد. درک همبستگی بین بازار دلار و بازار سهام برای اکثر سرمایه گذاران مهم است.

در ادامه این گزارش به ابعاد همبستگی بازار دلار و بورس در زمان نوسانات نرخ ارز پرداخته شده و آمده است:

افزایش قیمت دلار

افزایش قیمت دلار برای شرکت های صادرات محور خبر خوبی است اما برای شرکت های وارداتی خبر خوبی نیست.

کاهش قیمت دلار

کاهش قیمت دلار برای شرکت های صادرات محور خبر خوبی نیست و باعث کاهش فروش ریالی آنها می شود، اما برای شرکت هایی که مواد اولیه را از خارج از کشور تامین می کنند مانند برخی خودروسازان، صنایع دارویی و غذایی، خبر خوبی است. و حمل و نقل است

رابطه شاخص کل بورس با چند دلار

در مجموع با افزایش قیمت دلار، شاخص کل بورس نیز تاثیر مثبتی دارد. سیاست گذار ارزی برای اینکه بتواند بازار ارز را مدیریت کند و از طرفی قدرت خرید مردم را حفظ کند ترجیح می دهد از چند نوع ارز استفاده کند.

واحد تحقیق و توسعه بورس اوراق بهادار تهران در قالب نمودارهای زیر به تحلیل اثر چند دلاری بر شاخص کل بورس پرداخته است:

در ادامه این گزارش، رابطه شاخص کل هم وزن که بیشتر معرف نمادهای متوسط ​​و کوچک بازار است با چند دلاری بررسی شده است:

در نمودار زیر همبستگی معنادار دلار با شاخص کل بورس را مشاهده می کنید:

همبستگی شاخص وزن برابر با چند دلار

کارشناسان اداره تحقیق و توسعه بورس اوراق بهادار تهران می نویسند: تحلیل شاخص هم وزن با چند دلار از فروردین 1398 تا خرداد 1402 نشان می دهد که بین شاخص کل هم وزن با چند دلار رابطه مثبت وجود دارد.

در ادامه گزارش معاونت تحقیق و توسعه بورس اوراق بهادار تهران به توضیح مختصری از رابطه شاخص صنایع مختلف بورس با قیمت دلار پرداخته شده است.

شاخص صنایع شیمیایی

بررسی شاخص صنایع شیمیایی از فروردین 1398 تا خرداد 1402 نشان می دهد که این شاخص با چند نرخ دلار رابطه مستقیم دارد:

شاخص فرآورده های نفتی

این شاخص با نرخ دلار رابطه مثبت دارد. اداره تحقیق و توسعه بورس اوراق بهادار تهران نمودار شاخص این صنعت را به دلار بررسی کرده است:

در ادامه این گزارش به نمودار شاخص های صنایع بورسی به دلار پرداخته شده است:

شاخص فلزات اساسی

شاخص صنعت تامین آب، برق و گاز

شاخص صنعت چند رشته ای

شاخص صنعت سیمان

شاخص صنعت زغال سنگ

شاخص صنعت خدمات مهندسی

شاخص صنعت اطلاعات و ارتباطات

شاخص صنعت کامپیوتر

شاخص صنعت تولید انبوه

شاخص صنعت مالی

شاخص صنعت سرمایه گذاری

سایر شاخص های صنعت مالی

شاخص صنعت بیمه

شاخص صنعت حمل و نقل

شاخص صنعت کشاورزی

شاخص صنعت کاشی و سرامیک

شاخص صنعت استخراج نفت و گاز

شاخص صنعت مدیریت بازار مالی

شاخص صنعت رادیو

شاخص صنعت بانک

شاخص صنایع معدنی غیرفلزی

شاخص صنعت خرده فروشی به استثنای وسایل نقلیه

شاخص صنعت داروسازی

شاخص صنایع غذایی به جز شکر

شاخص صنعت قند

شاخص صنعت خودرو

فهرست ابزارهای ارتباطی

شاخص صنعت تجهیزات الکتریکی

شاخص صنعت ماشین آلات

شاخص صنعت محصولات فلزی

شاخص صنعت لاستیک

فهرست صنعت چاپ و نشر

شاخص صنعت محصولات کاغذی

فهرست محصولات چوبی

فهرست محصولات چرمی

شاخص صنعت نساجی

شاخص صنعت سایر معادن

شاخص صنعت سنگ معدن فلز

خلاصه

اداره تحقیق و توسعه بورس اوراق بهادار تهران نشان می دهد که نظام ارزی ایران دائماً در چرخه ای از سیستم ارزی شناور به ارز ثابت و بالعکس است. تاثیر دلار بر بورس یکی از بحث برانگیزترین موضوعات بازار سرمایه است.

بر اساس این گزارش، تاثیر دلار بر بورس به عوامل مختلفی از جمله صادرات، واردات، نرخ دلار، ترکیب دارایی ها و بدهی های شرکت بستگی دارد.

اما به طور کلی می توان گفت؛ تاثیر نرخ دلار نیما بسیار بیشتر از نرخ دلار بازار آزاد بر بورس ایران است زیرا صنایع صادراتی و وارداتی مبادله ای تحت تاثیر نرخ دلار نیما قرار دارند.

منبع:

شنیده شد