به گزارش اختزند نیوز به نقل از دنیای اقتصاد، سال گذشته نیز تقریباً همین اتفاق افتاد. ابتدا جمعی از قطعه سازان بزرگ کشور در نشست خبری آبان ماه سال گذشته اعلام کردند که ایران خودرو و سایپا حدود 550 میلیون دلار سفارش قطعات را داده اند.
آنها تاکید کردند که این ثبت سفارش از محل سرریز پول نفت ایران در چین انجام شده و در صورت واردات قطعات سفارش داده شده، شرکت های قطعه ساز داخلی با بحران فروش مواجه خواهند شد.
اما این موضع همه قطعه سازان نبود چرا که برخی دیگر از قطعه سازان از سفارش 550 میلیونی خودروسازان اظهار بی اطلاعی کردند.
اما این موضوع نشان داد که قطعه سازان در موضوع تشدید واردات قطعات از چین موضع مشترکی ندارند. ظاهرا خودروسازان از برخی قطعه سازان دعوت به آرامش کردند تا در مقابل ماجرای ثبت سفارش 550 میلیونی موضع نگیرند.
از سوی دیگر، بخش بزرگی از جامعه قطعهسازی همچنان تاکید کردند که خودروسازان واردات قطعات از چین را افزایش دادهاند.
همزمان عباس علی آبادی دومین نخست وزیر دولت سیزدهم در سفر به چین با قطعه سازان و خودروسازان این کشور دیدار کرد و حتی گفته شد تفاهم نامه هایی بین طرفین امضا شده است.
این موضوع بر نگرانی بخش بزرگی از جامعه قطعهسازی افزود، زیرا سفر وزیر دولت سیزدهم به چین در آن زمان به نوعی حاوی این پیام بود که سیاستگذار خودرو در این وزارتخانه نیز خواهان تشدید واردات خودرو است. قطعاتی از چین یا حداقل موضع قاطعانه ای دارند و هیچ مشکلی در برابر آن وجود ندارد.
حالا بعد از یک سال اتفاقات سال گذشته در حال تکرار است و فقط وزیر صمت هنوز به چین نرفته است. مدتی است که تشدید واردات قطعات از چین از سوی گروهی از قطعه سازان مطرح شده و بر تاثیرات منفی این موضوع بر تولید داخل تاکید دارند. این بار بخش بزرگتری از جامعه قطعهسازی که تقاضای زیادی از سوی خودروسازان دارند، از تشدید واردات قطعه از چین میگویند و بخش کوچکتری آن را رد میکند.
این امر به این دلیل است که قطعه سازان اصلی کشور در قالب دو انجمن «ایران قطعه سازان» و «صنایع همگن قطعه سازی» چندی پیش دور هم به سراغ رئیس هیئت مدیره ایدرو رفتند و از وضعیت خود گفتند. مشکلات، به ویژه مطالبات معلق و واردات قطعات از چین.
برگزاری این نشست به دنبال این پیام بود که قطعه سازان در موضوعاتی مانند مطالبات معوق و واردات قطعات از چین موضع مشترکی دارند. با این حال چند روز بعد برخی قطعه سازان جلسه ای با مدیران عامل ایران خودرو و سایپا برگزار کردند و به نظر می رسد در این جلسه درباره موضوع مطالبات معوق بحث هایی مطرح شده است.
در همین جلسه مدیرعامل ایران خودرو اعلام کرد که حتی یک ریال از منابع مالی ناشی از بازنگری 30 درصدی قیمت را جز پرداخت مطالبات قطعه سازان هزینه نمی کنند.
این در حالی است که به نظر می رسد اظهارات و وعده های مدیران عامل ایران خودرو و سایپا نتیجه ای جز رضایت نداشته و گروه بزرگتر نیز بر اساس مواضع خود است.
آمار چه می گوید؟
سوالی که اکنون مطرح می شود این است که آمار و ارقام در مورد واردات قطعات از چین چه می گوید و کدام گروه از قطعه سازان را تایید می کنند؟
بررسی های «دنیای اقتصاد» نشان می دهد که اطلاعات و آمارهای مربوط به واردات قطعات خودرو به کشور از دو منبع متفاوت قابل استخراج است.
این دو منبع شامل آمار منتشر شده از سوی سازمان توسعه تجارت و گزارش های ارسالی خودروسازان به سامانه بورس کدال است. بر اساس آمار سازمان توسعه تجارت، واردات قطعات خودرو (قطعات مورد نیاز برای تولید محصولات سواری در ایران خودرو و سایپا) در شش ماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش داشته است.
در گزارش سازمان توسعه تجارت بخشی به نام «سایر وسایل نقلیه موتوری با حجم سیلندر 1000 تا 1500 سی سی» آمده است که بر اساس آن واردات قطعات در نیمه اول سال 1403 رشد داشته است.
بر این اساس ارزش قطعات وارداتی در قالب این بخش در 6 ماهه اول سال 1402 بالغ بر 13 میلیون دلار بوده است که این در حالی است که در مدت مشابه سال جاری واردات قطعات ویژه این بخش به 230 میلیون دلار رسیده است. .
از این رو واردات قطعات ساخت وسایل نقلیه موتوری با حجم 1000 تا 1500 سی سی در نیمه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود 18 برابر شده است.
بر اساس این آمار واردات قطعات خودرو به ویژه از چین نسبت به نیمه اول سال گذشته رشد چشمگیری داشته است. بنابراین ادعای گروهی از جامعه قطعه سازی (گروه بزرگتر) مبنی بر تشدید واردات قطعات خودرو تایید می شود.
اما آمار دیگری که برای بررسی جزئیات واردات قطعات می توان به آن استناد کرد، گزارش های ارسالی خودروسازان به سامانه صرافی کدال است.
خودروسازان در صورت های مالی میان دوره ای منتهی به 31 شهریورماه سال جاری ضمن اعلام میزان هزینه های ارزی خود، میزان مصرف ارز در 6 ماهه دوم سال را نیز پیش بینی کرده اند.
بر این اساس ایران خودرو پیش بینی کرده است که در کل سال 1403 مصرف ارز این شرکت در بخش یوان چین به حدود پنج میلیارد و 400 میلیون یوان برسد. این در حالی است که مصرف ارز ایران خودرو در بخش یوان در سال گذشته کمتر از یک میلیارد و 120 میلیون یوان بوده است. بنابراین ایران خودرو میزان مصرف یوان این شرکت در سال جاری را 4.5 برابر سال گذشته پیش بینی کرده است.
اگرچه بخشی از این ارز احتمالاً برای واردات استفاده می شود، اما افزایش 4.5 برابری مصرف یوان (در صورت تحقق) نشان از تشدید واردات قطعات از چین دارد.
ایران خودرو نیز در سال گذشته 27 میلیون یورو ارز هزینه کرده است اما پیش بینی این شرکت برای سال جاری حدود 132 میلیون یورو است که افزایش 5 برابری را نشان می دهد.
دیگر خودروساز بزرگ کشور یعنی سایپا نیز پیش بینی کرده است که مصرف ارز در نیمه دوم امسال نسبت به نیمه اول افزایش یابد. این شرکت در نیمه اول سال 1403 حدود 296 میلیون یوان مصرف کرده است اما پیش بینی کرده است که مصرف یوان در نیمه دوم سال جاری به 315 میلیون یوان برسد.
همچنین بر اساس پیش بینی سایپا، کل یورو مصرفی این شرکت در سال 1403 حدود 17 میلیون بیشتر از مصرف سال گذشته خواهد بود.
واردات جذاب تر از عرضه داخلی است
اما چرا اشتهای خودروسازان برای واردات قطعات بیشتر شده است؟ خودروسازان در این مورد استدلال های خاص خود را دارند. در این میان می گویند واردات تضمینی است که خطوط تولیدشان نخوابد.
در واقع معتقدند واردات قطعات به ویژه از چین در مقایسه با تامین قطعات از داخل تضمین بیشتری برای تداوم تولید دارد. اما با توجه به عدم پرداخت به موقع مطالبات قطعه سازان از سوی خودروسازان، همواره این نگرانی در بین خودروسازان وجود دارد که شرکت های قطعه ساز خودرو به اصطلاح گروگان گرفته و با ندادن قطعات به آنها، اقدام به گروگان گیری کنند. خط تولید خود را به خواب خواهند برد. بنابراین همواره به دنبال واردات قطعات از چین هستند تا به اصطلاح خود را تامین قطعات بیمه کنند.
بحث دیگر خودروسازان پایین بودن قیمت قطعات چینی نسبت به تولیدات داخلی است. قطعه سازان نیز منکر قیمت پایین تر قطعات چینی نیستند، با این حال تاکید می کنند که اولا این قطعات کیفیت لازم را ندارند و ثانیا محیط کار چینی ها با محیط کار قطعه سازی ایرانی بسیار متفاوت است. از جمله اینکه چینی ها با قیمت گذاری اجباری مواجه نیستند.
یکی دیگر از دلایلی که خودروسازان را به سمت تشدید واردات قطعات به ویژه از چین سوق داد، موضوع تسویه پول نفت ایران با کالاهای چینی است. چین در حال حاضر خریدار اصلی نفت ایران است، اما به دلیل تحریم ها، پرداخت پول نفت را جایگزین تسویه حساب کرده است.
گفته می شود واردات از چین از طریق ترخیص با پول نفت انجام می شود و قطعات خودرو نیز جزو این کالاهاست.
