واکنش بازار سهام به نرخ دلار با فاصله زمانی مشخص است
ابوذر مشایخی کارشناس بازار سرمایه درباره افت مکرر شاخص های بورس به «اعتماد» گفت: طی دو، سه ماه گذشته شاهد اتفاقات سیاسی و نظامی در منطقه بودیم و کشور ما به صورت مستقیم و غیرمستقیم بود. درگیر این موضوع شد و این موضوع باعث شد بورس نیز تحت تاثیر عوامل امنیتی قرار گیرد.این کارشناس بازار سرمایه در ادامه به افزایش نرخ دلار و عدم تاثیر بورس بر این رشد اشاره کرد و افزود: بازارهای دارایی معمولاً مثلاً در دورنماهای تورمی که در کشور ایجاد می شود، هر بازاری با فاصله زمانی به این تورم واکنش نشان می دهد، معمولاً اولین بازاری که این رشد تورم در آن مشاهده می شود، بازار طلا است، سپس بازار مسکن و در نهایت بورس.
صنایع بورس با ریسک های زیادی روبرو هستند
مشایخی ادامه داد: اگر به تغییرات نرخ دلار و بورس نگاهی بیندازیم متوجه می شویم که بازار سرمایه همواره با یک بازه زمانی به این تغییرات واکنش نشان می دهد، به عنوان مثال; در اوایل دهه 90 با افزایش سه برابری نرخ دلار مواجه بودیم و پس از آن با فاصله ای چند ماهه این تغییر در بورس رخ داد و تجربه دیگری در سال 1392 و پس از آن در سال 1397 رخ داد. و در سال 1401 نرخ ارز در اواخر پاییز بود. رشد کرد، اما رشد شاخص های بورس از اواخر زمستان و اوایل بهار آغاز شد. این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: البته صنایع این روزها با ریسک های زیادی از نرخ خوراک گرفته تا نرخ انرژی (گاز و برق) به ویژه در صنعت فولاد مواجه هستند تا این سیگنال را به بازار بدهد که کمبود برق و گاز تشدید شده و در نتیجه این گونه صنایع رشد نخواهند کرد و دولت چاره ای جز کاهش تولید یا سهمیه بندی انرژی در صنایع تولیدی برای جبران این نارضایتی ها ندارد.
بیشتر بخوانید: فرآیند قیمت گذاری شرکت های بورسی متعلق به بانک های دولتی
اولین رویکرد دولت برای کنترل نرخ ارز، سهمیه بندی آن است
مشایخی خاطرنشان کرد: آنچه مسلم است بورس منتظر تثبیت شرایط سیاسی و بهبود وضعیت امنیتی است و در خصوص نرخ ارز باید دید واکنش دولت به این نرخ های جدید چیست؟ دولت طی یک سال گذشته تنها یک سیاست را دنبال کرده است که آن تثبیت قیمت ارز و کنترل آن است، اما متاسفانه با وجود این مدل از سیاست، رشد تورم مهار نشده است. این کارشناس بازار سرمایه با بیان اینکه در سال جدید باید منتظر سیاست های جدید ارزی بود، تصریح کرد: به نظر می رسد اولین رویکرد دولت برای کنترل نرخ ارز سهمیه بندی و تخصیص محدود ارز به صنایع و ارز متقاضی است در حالی که طبق آمار ، ما با عدم تعادل ارزی 5 تا 8 میلیارد دلاری مواجه هستیم که این را می توان در درآمد شرکت ها مشاهده کرد و اینکه بخش زیادی از شرکت های بورسی ما صادرکننده کالا و مواد اولیه هستند، بنابراین این منابع ارزی محدود است. برای این شرکت ها راه دیگری جز سهمیه بندی وجود ندارد. وی افزود: تنها راهکاری که می توان برای بهبود شرایط بورس اندیشید، ثبات اقتصادی و امنیتی همراه با تصمیم گیری صحیح مسئولان است و چشم انداز بورس در سال جدید به شدت وابسته به شرایط امنیتی و سیاسی منطقه».
به نظر می رسد بازار سرمایه رها شده است
وحید شقاقی شهری، کارشناس اقتصادی نیز درباره ریزش های اخیر بورس به «اعتماد» گفت: بازار سرمایه ایران دارای ایرادات اساسی است و اگرچه بورس از نرخ دلار تبعیت می کند، اما این تبعیت بیشتر از نرخ مرکز مبادلات است نه بازار آزاد. اما مشکل بازار سرمایه این روزها از نرخ دلار فراتر رفته و به نظر می رسد بازار سرمایه این روزها رها شده و متولی ندارد، در حالی که این بازار نیازمند یک متولی قدرتمند است. این کارشناس اقتصادی با اشاره به بخشنامه های غیرمنتظره ای که برای بورس اعلام می شود، افزود: این مدل از سیاست ها امکان تحلیل را از کارشناسان سلب کرده است، به عنوان مثال اخیرا مصوبه ای اعلام شد که به شدت بر صورت های مالی و سودآوری پالایشگاه ها تاثیر گذاشت. علاوه بر این مشکل قیمت گذاری و نگرش به این بازار باعث شده است که هر یک از وزارتخانه ها یا سازمانی بدون داشتن چشم انداز کلان دستورالعمل هایی را از منظر خود صادر کنند که اثرات منفی بر کل بازار سرمایه دارد. .
ما شاهد ریسک های مختلف بین المللی و داخلی هستیم
شقاقی شهری تصریح کرد: در حالی که ریسک های بین المللی و داخلی به شدت بر این بازار تاثیر می گذارد، به عنوان مثال; زمانی که سهامدار برای سرمایه گذاری برای خرید سهام پتروشیمی ها و پالایشگاه ها مراجعه می کند، شاهد آن است که بارها مصوبات مختلفی برای نرخ خوراک و مواد اولیه یا خرید سهام بانک ها با مصوباتی مبنی بر جریمه بانکی و عدم رعایت تسهیلات تکلیفی اعلام می شود. یا برای خرید سهام. صنایع فولاد و مس نیز با عدم تعادل انرژی مواجه هستند و به نوعی همه صنایع کشور با یک سری موانع مواجه هستند که صورت های مالی شرکت ها را تغییر می دهد. وی افزود: دولت ها نیز به خود اجازه می دهند تا به راحتی به سودآوری شرکت ها دست یابند و در نتیجه امکان تحلیل بلندمدت و میان مدت وجود ندارد و در کوتاه مدت تنها می توان اندکی از سودآوری را ارضا کرد. و فقط ورود و خروج موقت در این بازار است.» کافی است.
70 درصد بازار سرمایه را سهامداران نیمه دولتی تشکیل می دهند
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: در حال حاضر 70 درصد بازار سرمایه را شبه دولتی ها تشکیل می دهند که ساختار آنها به گونه ای است که اگرچه در اختیار مردم است اما در اختیار دولت است و این ساختار شتر-گاو پلنگ. باعث مداخله مکرر دولت شده است. در هیچ کجای دنیا دولت به این شکل در بورس دخالت نمی کند. شقاقی شهری با اشاره به غیرقابل پیش بینی بودن بورس تصریح کرد: به دلیل مسائل متعدد بین المللی و ریسک ها و بی ثباتی های مختلف و غیرقابل پیش بینی بودن اقتصاد، سرمایه گذاری در بازار سرمایه بیش از گذشته پر ریسک شده است. وی با بیان اینکه امکان تحلیل بنیادی از بورس حذف شده است، خاطرنشان کرد: زمانی که مصوبات شرکت های بورسی دائما در حال تغییر است، این بازار توانایی تحلیل درست را ندارد، ضمن اینکه سهامداران نیز از سهامداری ناامید هستند. هرچند قول هایی برای این بازار داده شده است. و بورس یکی از سه اولویت اصلی آقای رئیسی بود اما بعد از گذشت دو سال می بینیم که نه تنها وضعیت بازار سرمایه بهتر نشده بلکه بدتر از قبل شده است.
اصلاحی در بازار سرمایه صورت نگرفته است
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه ثبات و قابل پیش بینی در بازار سرمایه وجود ندارد، افزود: متاسفانه اصلاحاتی در این بازار صورت نگرفته است و ساده ترین اصلاحی که می توان انجام داد ایجاد تشکلی برای سهامداران خرد بود که بتوانند دفاع کنند. حقوق آنها.” اما هیچ یک از اصلاحات وعده داده شده توسط دولت محقق نشد و در نتیجه مردم تمایلی به سرمایه گذاری در این بازار ندارند.
وی تصریح کرد: بازار سرمایه دارای ضعف های ساختاری از جمله تقویت نهاد نظارتی، تشکیل سازمان سهامداران خرد، نهادی برای جلوگیری از رانت اطلاعاتی، نهادی برای ایجاد شفافیت بازار است که لازمه بازار رقابتی است، اما متاسفانه علیرغم وعده های دولت، هیچ کدام از اینها نهادها را تاسیس نکرده است، هرچند در ابتدای سال اطلاعیه ای در مورد نرخ خوراک به بازار داده شده بود، اما پس از یک ماه آن را منتشر کردند و رانت کلانی داده شد. به گروهی از ذینفعان این در حالی است که بازار سرمایه نیازمند نهادی برای شفاف سازی و حذف رانت است تا مجوز دستکاری قیمت ها یا رانت اطلاعاتی را حذف کند.
شقاقی شهری افزود: به نظر می رسد این بازار به طور کامل رها شده و سرمایه گذاران هر روز متضرر می شوند و اصلاحات نهادی و ساختاری برای تامین امنیت سرمایه گذاری و کاهش ریسک های متعدد و تقویت این بازار هنوز شکل نگرفته است.
منبع: روزنامه اعتماد
