سهم ناچیز بورس از کیک اقتصاد – میهن تجارت

براساس Business News ، بازده واقعی شاخص کل بورس 2 برابر 2 ٪ منفی و برای چهارمین سال متوالی منفی بود. با این حال ، بخش غیر نفتی اقتصاد ایران برای چهارمین سال متوالی سال گذشته مثبت عمل کرده است. مطالعات “کلاس جهانی” سه عامل برای این واگرایی را مشخص می کند. اول ، سهم بالای نفت در اقتصاد باعث شده است تا بازار سهام تأثیر بر رشد اقتصادی این کشور نداشته باشد. دوم ، رشد اقتصادی مبتنی بر نفت در سالهای اخیر نتوانسته است تأثیر زیادی در رفاه عمومی داشته باشد. بنابراین ، صنایع بورس کوچک و کوچک ، که عمدتاً به قدرت خرید خانوار وابسته هستند ، شرایط مطلوبی ندارند. سرانجام ، در صنایع بزرگی مانند فولاد ، خودرو و نفت ، مشارکت دولت در نرخ خوراک ، هزینه انرژی و کاهش یارانه ها خطرات عملیاتی زیادی را در بورس سهام ایجاد کرده است. بررسی نسبت معروف وارن بافت نشان می دهد که ارزش بازار شرکت های بورس سهام به تولید ناخالص داخلی طی 5 سال گذشته تقریباً بدون تغییر بوده است. این مشاهدات ، همراه با واگرایی بازده واقعی شاخص و نرخ رشد اقتصادی ، سهم متغیرهای اسمی را در بورس اوراق بهادار ایران تأیید می کند.

براساس دفتر سرشماری ، رشد اقتصادی غیر نفتی ایران در سال گذشته حدود 2.1 درصد بوده است که نشان می دهد 0.2 درصدی در مقایسه با سال قبل بهبود یافته است. با این حال ، برای بورس سهام ، هنوز این سؤال است که چرا رشد اقتصادی ایران ، که برای چهارمین سال متوالی مثبت بوده است ، بر بورس سهام تهران تأثیر نمی گذارد؟

به گفته تحلیلگران اقتصادی ، کاهش 0.1 درصدی مصرف خصوصی نشان می دهد که ، با وجود وابستگی شدید کشور به نفت ، رفاه خانوار به طرز چشمگیری کاهش یافته است. بنابراین ، انتظار می رود که علیرغم نقش جسورانه تورم و نرخ ارز در فرآیند شاخص کلی سهام ، کاهش قدرت خرید خانوار تأثیر منفی بر صنایع ریال و داخلی داشته باشد. علاوه بر این ، کاهش یارانه های غذایی دولت توسط دولت به دلیل هزینه ها و کسری ها و رشد اندک تشکیل سرمایه خالص ثابت ، دلار بازار را تحت تأثیر قرار داده است. بنابراین ، بازار سهام به عنوان بازار تأمین مالی به حداقل رسیده است. در این گزارش ، ضمن بررسی تأثیر رشد اقتصادی بر روند بازار سهام ، نقش متغیرهای رشد نرخ ارز ، نرخ تورم و قیمت نفت نیز مورد بررسی قرار گرفت.

رشد اقتصادی باعث درد نمی شود

براساس داده های منتشر شده از وب سایت مرکز آمار ، رشد اقتصادی ایران بدون در نظر گرفتن نفت در سال 1403 حدود 2.1 درصد بود. این امر منجر به رشد مثبت اقتصادی در اقتصاد ایران برای چهارمین سال متوالی از سال 99 شده است. با این حال ، طبق آمار ، می توان نتیجه گرفت که با وجود نقش جسورانه مصرف خانوار در رشد اقتصادی ایران ، این بخش در سال گذشته 0.1 درصد کاهش یافته است. وابستگی زیاد دولت به نفت و گاز و رشد قابل توجه هزینه دولت دلیل افزایش 2.1 درصدی تولید ناخالص داخلی بوده است. نگاهی به روند تاریخی رشد اقتصادی سالانه و بازده سالانه شاخص سهام نشان می دهد که نه تنها رشد اقتصادی از زمان دهه 90 تا به امروز بر بازده شاخص کل بازار سهام تأثیر نداشته است ، بلکه روند بازار سهام به متغیرهایی مانند رشد نرخ ارز و تورم وابسته بوده است. در چهار سال اول دهه 1990 ، بورس اوراق بهادار با تشدید تحریم های بین المللی و سقوط تولید ناخالص داخلی ، راندمان مثبت و معنادار را به ثبت رسانده است. افزایش نرخ ارز ، همراه با انتظارات تورم بالا ، مانع از این که بازار سهام از پناهگاه به سرمایه خانگی جلوگیری کند.

در سالهای توافق سیاسی ، علی رغم رشد 7 درصدی سالانه اقتصاد ایران ، بازار سهام تحت تأثیر بیماری هلند ، سرکوب نرخ ارز و نرخ بهره نتوانست به تحولات اقتصادی پاسخ دهد. به دنبال کارآیی ترامپ و ترک کارگزاری ، با وجود رشد منفی اقتصادی ، کاهش درآمد نفت در شوک تاج ، رشد نرخ ارز و افزایش انتظارات تورم سرانجام باعث شد تا دولت با کاهش نرخ بهره ، کسری خود را جبران کند.

بازار سهام عمدتاً تحت تأثیر متغیرهای اسمی و حمایت مستقیم دولت در سال 99 قرار داشت ، بازده های عجیب و غریب برای بازار سهام را به نمایش گذاشت. ثمره رشد اقتصادی در سالها به بازارهای سهام نرسید. اما بازار سهام در سالهایی که با کاهش درآمدهای نفت همراه بود ، ابزاری برای دولت شد.

رشد اقتصادی چهار ساله ، اما غیر ضروری

اگرچه اقتصاد ایران برای چهارمین سال متوالی با رشد اقتصادی واقعی بدون نفت همراه بوده است ، اما بازار سهام به جز دوره های کوتاه و موقت رکود بزرگی بوده است. وابستگی شدید دولت به درآمدهای نفت از طریق کارآیی بایدن در ایالات متحده و کاهش فشار بین المللی اولویت اصلی کشور و حل بحران های پس از -99 بوده است. از طرف دیگر ، دولت به یک مانع اساسی در بازارهای سهام تبدیل شد و با مداخله بی شماری در صنعت ، فضای بورس اوراق بهادار تهران منجر به ناامیدی و کاهش اعتماد به نفس عمومی شده است.

مروری بر نسبت معروف وارن بافت یا ارزش بازار شرکتها به تولید ناخالص داخلی فعلی نشان می دهد که بازار سهام ایران ارزش بازار تولید ناخالص داخلی را تغییر نداده است ، به جز تحولات 97 به 99 سال. به عبارت دیگر ، رشد اقتصادی دیگر از ابتدای دهه 1990 به عنوان محرک بازار سهام خدمت نکرده است. علاوه بر این ، مقایسه سالانه تورم سالانه بازار سهام و رشد واقعی اقتصاد نشان می دهد که بازار سهام نه تنها تحت تأثیر رشد اقتصادی قرار گرفته است ، بلکه عمدتاً نشان دهنده اقتصاد واگرایی است.

بدیهی است که با افزایش قیمت نفت و درآمدهای دولت ، پایه پولی در اقتصادهای وابسته به نفت افزایش یافته و با رشد نقدینگی ، تورم بالا به اقتصاد کشور داده می شود. اگرچه دولت سیزدهمین تلاش برای بازگرداندن تورم به کانال 20 ٪ با تحمیل سیاست های انقباض پولی ، مانند رشد نرخ بهره ، آمار اقتصادی اخیر نشان می دهد که با افزایش نرخ ارز و تکانه های آن ، تورم نقطه تا نقطه به کانال 40 ٪ بازگشت. با افزایش هزینه های دولت در اقتصاد ، به نظر می رسد کسری بودجه تعداد زیادی دارد. شماره هایی مانند میلیارد دلار که برای بودجه ایران شنیده می شود نگران کننده است. همانطور که در گزارش دفتر سرشماری مشاهده می شود ، نقش جسورانه هزینه های دولت در تولید ناخالص داخلی ، حاکمیت را برای تأمین این هزینه ها از مکانهای مختلف به ارمغان آورده است. دولت در طی چند سال گذشته به دنبال کاهش یارانه غذایی صنایع بزرگ برای جبران نسبت های بودجه خود بوده است. وابستگی زیاد به نرخ خوراک پتروشیمی ، مواد اولیه زنجیره ای فولادی ، معادن و نرخ بهره در نرخ ارز و مطابق با تورم افزایش یافته و حتی بیشتر از تورم نشانه های از دست دادن سودآوری دولت برای جبران کسری است.

علاوه بر این ، کاهش 0.1 درصدی در مصرف خانوار ، با وجود 43 درصد سهم این بخش در تولید ناخالص داخلی ، نشان می دهد که با وجود رشد اقتصادی بالا ، چاه بودن خانوارها کاهش یافته است. درست همانطور که کتابهای اقتصادی از شاخص تولید ناخالص داخلی برای رفاه خانوارها انتقاد می کنند ، بر استفاده از سایر نمایندگان برای اندازه گیری زندگی مردم در اقتصاد تأکید می کنند ، در اقتصاد ایران ، بیش از 2 ٪ از رشد اقتصادی اکنون می تواند قدرت خرید و رفاه مردم را بهبود بخشد. بنابراین ، طبق آمار فوق و تورم بالا که در ماه های اخیر بیش از 38 ٪ گزارش شده است ، قدرت خرید خانوار کاهش یافته است و این نقش مهمی در تقاضای کالاهای تولید شده در RIAL های کوچک یا به همین ترتیب خواهد داشت. بنابراین ، این صنایع احتمالاً قادر به افزایش سودآوری خود مطابق با تورم نیستند ، در حالی که تورم که از مواد اولیه رنج می برند.

بورس اوراق بهادار سیاسی یا اقتصادی؟

متغیرهای واقعی نه تنها در چند سال گذشته تأثیر مثبتی در بورس اوراق بهادار تهران داشته اند ، بلکه این متغیرها همیشه بهانه ای برای دخالت بیشتر دولت در بورس سهام بوده اند. رشد اقتصادی بالا عمدتاً ریشه در افزایش درآمدهای نفتی دارد که دولت را مجبور به سرکوب نرخ ارز و مداخله در صنایع برای جبران کسری و هزینه ها کرده است. از طرف دیگر ، فقدان سرمایه گذاری اقتصادی و تشکیل سرمایه باعث شده است که صنعت سهام از بین برود. صنایعی که به یکدیگر وصل می شوند و هر صنعت می توانند غذایی برای تولید محصولات در صنایع دیگر باشند. تعیین کننده گسترده برق و گاز ، که در سالهای اخیر تشدید شده است ، نمونه بارز استهلاک صنایع و تأثیر قابل توجه آن در سایر بخش های اقتصاد است.

با این حال ، متغیرهای اسمی ، مانند گذشته ، بورس اوراق بهادار تهران را جابجا کرده اند. افزایش نرخ ارز در سالهای گذشته منجر به ضرب شاخص کلی بر روی تکانه های دلار شد. طی چند سال گذشته ، تورم بالا و گسترش مستقیم آن برای تغذیه و سربار بورس سهام باعث شده است که دلار در منبع بازده دلار افزایش یابد. این در نهایت نقش بازار سهام را برای محافظت از سرمایه در برابر تورم کاهش داده است.

طبق دلایل ، نقش انتظارات در سیاست و سیاست خارجی ایران افزایش یافته است. عوامل سیاسی در تصمیم گیری سرمایه گذار در نظر گرفته شده است که اقتصاد ایران در یک وضعیت بحرانی قرار دارد و هرگونه صلح و توافق سیاسی احتمالاً باعث بهبود سرمایه گذاری اقتصادی در صنایع خواهد شد. بنابراین ، فعالان بورس اوراق بهادار با برقراری روابط ایران -غربی و از بین بردن خطرات سیاسی ، از عقب ماندگی اقتصادی سالهای اخیر انتظار دارند و بورس سهام تهران بر خلاف سالهای گذشته به جای تحمیل تورم با رشد اقتصادی خاص و تشکیل سرمایه واقعی در شرکت های بورس ، به رونق بازگردد.

منبع: دنیای اقتصاد