آمار ساخت و ساز در تهران و کل کشور پرش کرده است ، اما شاخص دسترسی مسکن هنوز یک بحران است و امیدوار است روز به روز سقوط کند.
آمار ساخت و ساز در تهران و کل کشور در زمستان نشانگر پرش است ، اما طبق گفته های تجاری ، شاخص دسترسی مسکن هنوز هم بسیار مهم است. از آنجا که آمار نشان می دهد که خانواده های تهانی با دهکده های یک تا پنج نفر باید نزدیک به 5 سال پس انداز کنند. این تضاد نشان می دهد که رونق ساخت و ساز به معنای بهبود وضعیت مسکن مردم نیست.
کارشناسان می گویند آنچه امروز در آمار دیده می شود ، به جای حل بحران مسکن ، نشانه حرکت سرمایه به سمت راندمان بالاتر و خطر کمتری است. تولید کنندگان عمدتا پروژه های کلیدی که خریداران بالقوه آنها از دهک های برتر است. نتیجه این است که رونق ساخت و ساز در مقیاس بزرگ تأثیر مستقیمی در حل مشکل خانه به بخش بزرگی از جامعه ندارد.
آمار ساخت و ساز در تهران و کل کشور ، گرچه مثبت و امیدوار کننده است ، اما روز به روز فروپاشیده می شود.
کارشناسان بر این باورند که خانه داری بیشتر از گذشته غیرممکن شده است. از آنجا که خانه اول به طور طبیعی قادر به خرید ملک با این قیمت های نجومی نیست ، دوره انتظار برای خرید خانه به بیش از 5 سال رسیده است و به طور کلی نمی توان از خط فقر نجات یافت.
مجید گودارزی ، یک متخصص اقتصاد مسکن ، به خبرگزاری بازار گفت: “بخش بزرگی از جامعه ما معلمان ، بازنشستگان ، کارگران و کارمندان است و با تصویب پس انداز ، آنها قادر به خرید مسکن نخواهند بود ، با فرض اینکه قیمت ها برای صد سال آینده در سطح فعلی باقی می مانند.”
وی گفت: “در این شرایط ، داده های اخیر در مرکز آمار تصویر دیگری از خانواده های موجود در بازار مسکن را نشان می دهد.” براساس این اطلاعات ، سهم مسکن در هزینه های تهران در تهران از 4.9 درصد در سال به 4.9 درصد در سال افزایش یافته است که این بالاترین در دو دهه گذشته است.
اما آمار جدید مرکز آمار ایران در مورد وضعیت مجوزهای ساختمان صادر شده در زمستان نشان می دهد که بازار ساخت و ساز بار دیگر تجدید شده است. در تهران ، شهرداری بیش از دو هزار مجوز برای ساخت و ساز صادر کرده است که براساس آن ، ساخت 6000 واحد مسکونی پیش بینی شده است. این رقم در مقایسه با پاییز 5 ٪ افزایش یافته و در مقایسه با زمستان سال حدود 2 درصد افزایش یافته است. مساحت زیرساخت ها در این مجوزها بیش از سه میلیون متر مربع تخمین زده می شود که بیش از 2 درصد پرش را در مقایسه با فصل قبل نشان می دهد.
در سطح ملی یک تصویر مشابه وجود دارد. شهرداری های سراسر کشور در سه ماهه آخر سال گذشته بیش از 6000 مجوز صادر کرده اند و ساخت آن حدود 6000 واحد مسکن را پوشش می دهد. این تعداد در مقایسه با پاییز بیش از 5 ٪ رشد داشته و کل زیرساخت آنها به 2 میلیون متر مربع رسیده است. چنین ارقام یادآور رونق نسبی در بازار مسکن در اوایل دهه 1980 است و به نظر می رسد نشانه بازگشت اعتماد سازندگان به آینده این بازار است.
اما وقتی شاخص مسکن یافت می شود ، تصویر تغییر می کند. شاخص دسترسی به مسکن نشان می دهد که یک خانواده باید چندین سال با کل درآمد سالانه خود کار کنند تا توانایی خرید یک واحد 2 متری را بدست آورند. این شاخص حدود 10 سال در تهران و نزدیک به 18 سال در تهران تخمین زده شده است. با این حال ، در معیارهای جهانی ، دسترسی طبیعی به مسکن برای کمتر از 15 سال تعریف می شود و در بسیاری از کشورهای توسعه یافته حتی کمتر از 10 سال است.
فارشید پورهجات ، دبیر انجمن مسکن ایران ، همچنین در مورد بازار ساخت و ساز و مسکن گفت: “بازار مسکن یک بازار کاملاً اقتصادی است و مؤلفه های عرضه و تقاضا بازارهای اقتصادی همیشه خود را نشان می دهد.”
وی گفت: “شرایط ما ممکن است امروز مطلوب نباشد ، اما همان کمبود تولید مسکن در کشور و تجمع تقاضا باعث ایجاد مسکن و قیمت ساختمان در آینده خواهد شد.”
دبیر انجمن ملی تولید کنندگان انبوه اظهار داشت: در این شرایط ، ما باید برنامه ریزی کنیم و ببینیم که طی سه سال گذشته ، اگرچه هر روز تعدادی از واحدها را برنامه ریزی کرده ایم ، اما شرایط دیگری را در بازار مشاهده کرده ایم.
پورهجات خاطرنشان كرد: آمار مجوزهای ساختمان كه منتشر شد ، و همچنین در چند سال گذشته ، تولید مسكن این كشور هنوز حدود 6000 واحد است. بخش خصوصی همچنین بدون مداخله دولت کار می کند.
وی افزود: “تاکنون ، دولت ها و وزارت راه ها و توسعه شهری در پروژه های حمایتی درگیر شده اند که به خوبی مورد استفاده قرار گرفته اند ، اما بیش از 5 ٪ از ساخت و ساز کشور خصوصی است ، بیش از 5 ٪ از تولید مسکن کشور در بخش خصوصی است و ما ممکن است جرات کنیم حدود 5 ٪ برنامه ریزی کنیم.”
یک خالص وجود دارد که چقدر مسکن از دسترس عموم خارج است و آیا آماری وجود دارد؟ وی گفت: آمار دقیق مشاهده نمی شود. اما آنچه از کف جامعه گرفته می شود خوب نیست.
سؤال مهمی که پیش می آید این است که چه کسی به نفع زمستان با برنده شدن در زمستان است. مطالعات نشان می دهد که بسیاری از مجوزهای صادر شده در مناطقی متمرکز شده اند که ارزش زمین زیاد است یا واحدهایی که از نظر قیمت در دسترس برای طبقات میانه و ضعیف جامعه در دسترس نیستند. بنابراین ، رشد اندک در آمار ساخت و ساز لزوماً به معنای افزایش دسترسی مردم عادی به مسکن نیست.
اگر شاخص دیگری به نام زمان انتظار بر اساس پس انداز سالانه باشد ، ابعاد بحران آشکارتر خواهد بود. سال گذشته نرخ پس انداز خانوار اندکی افزایش یافت. از هجده به بیست درصد و در تهران از سیزده به بیست درصد افزایش یافت. با این حال ، یک خانواده شهری هنوز باید به طور متوسط چهل و نه سال صرفه جویی کنند تا بتوانند یک خانه بخرند و در تهران این دوره به هشتاد سال می رسد.
اگرچه این تعداد در مقایسه با سال 2 کاهش یافته است و علائم بهبودی نیز وجود دارد ، واقعیت این است که زمان انتظار هنوز مطابق با استانداردهای جهانی ضرب می شود. سال گذشته ، خانوارهای تهانی باید بیش از یک قرن و نیم انتظار داشته باشند ، در حالی که اکنون به کمتر از نود سال رسیده است. کاهش نرخ افزایش قیمت مسکن ، افزایش درآمد و بهبود نسبی پس انداز دلایل این تغییر بوده است. اما حتی در این وضعیت جدید ، فاصله بین درآمد و قیمت مسکن به حدی عمیق است که خانواده ها نمی توانند به آینده نزدیک برای خانه امیدوار باشند.
نکته نگران کننده دیگر روند روزافزون تقسیمات طبقاتی در مالکیت مسکن است. داده های رسمی نشان می دهد که در 16 سال گذشته ، تعداد خانواده های دهمین دهستان ، که ثروتمندترین بخش جامعه است ، دو برابر شده است. در مقابل ، دهک های پایین جامعه عملاً از بازار مسکن حذف شده است. در دهک اول ، اگرچه طی سالها رشد اندکی در مالکیت رخ داده است ، اما صد درصد از خانوارها هنوز مستاجر هستند و بار اصلی این بحران را به همراه دارند.
رونق ساخت و ساز در ایران به معنای رونق صاحب خانه نیست. آمار امیدوارکننده صدور مجوزها و مناطق زیرساخت جدید متناسب با زندگی روزمره مستاجرانی نیست که هر سال بیشتر درآمد خود را خرج می کنند. این همان تناقضی است که باعث شده کارشناسان از اصطلاح “فقر مسکن” برای توصیف وضعیت فعلی استفاده کنند.
منبع: بازار
