به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، روانشناسی غذا عواملی را که بر انتخاب غذا، عادات غذایی و رابطه انسان با غذا تأثیر میگذارند، بررسی میکند. این رشته به دنبال درک چرایی و چگونگی رفتارهای مرتبط با غذا و یافتن راههایی برای بهبود عادات غذایی و ارتقای سلامت کلی است.
تاثیر احساسات بر انتخاب غذا، یکی از مباحث مهم در روانشناسی غذا است; احساساتی مانند استرس، اضطراب، خستگی و بی حوصلگی می تواند بر انتخاب های غذایی و عادات غذایی ما تأثیر بگذارد، برای مثال، افراد ممکن است زمانی که استرس دارند، تمایل بیشتری به غذاهای ناسالم و پرکالری داشته باشند. در واقع رابطه بین احساسات و انتخاب غذا موضوعی پیچیده و چندوجهی است که سال هاست توسط متخصصان تغذیه و روانشناسان مورد بررسی قرار گرفته است، بنابراین احساسات ما می تواند نقش بسزایی در نوع و میزان غذایی که می خوریم داشته باشد.
احساسات منفی مانند استرس می تواند منجر به پرخوری، انتخاب غذاهای ناسالم و افزایش میل به غذاهای چرب و شیرین شود، زیرا هورمون ها کورتیزول که در پاسخ به استرس آزاد می شود، می تواند اشتها را تحریک کرده و ذخیره چربی را افزایش دهد. اضطراب نیز باعث پرخوری می شود کم خوردن و افراد مضطرب ممکن است از غذا به عنوان راهی برای مقابله با اضطراب خود استفاده کنند، همچنین افسردگی باعث از بین رفتن علاقه فرد به غذا و کاهش اشتها می شود، به طوری که افراد افسرده ممکن است تمایل بیشتری به غذاهای ناسالم پیدا کنند. خستگی را نیز می توان یکی از عواملی دانست که فرد را به سمت انتخاب غذای ناسالم و پرخوری سوق می دهد، زیرا افراد خسته انگیزه کمتری برای طبخ غذای سالم دارند.
احساسات مثبت برخلاف احساسات منفی، منجر به انتخاب غذاهای سالم و لذت بیشتر از غذا می شود. شادی و رضایت از زندگی ارتباط مستقیمی با انتخاب غذای سالم دارد، همچنین آرامش می تواند به افراد کمک کند تا آگاهانه تری انتخاب کنند و از پرخوری اجتناب کنند، بنابراین با توجه به اهمیت مباحث مربوط به روانشناسی غذا با شهرزاد محمدزاده، روانشناس تغذیه گفتگویی داشتیم که در ادامه می خوانید:
به گزارش میهن تجارت: چه راهکارهایی برای مقابله با تأثیر احساسات بر انتخاب غذا وجود دارد؟
محمدزاده: اولین قدم در برخورد با تأثیر احساسات بر انتخاب غذا، آگاهی از احساسات خود است، به عبارت دیگر، هر کسی می تواند تشخیص دهد که چه زمانی از غذا به عنوان راهی برای مقابله با احساسات خود استفاده می کند. در همین حال، راههای سالمی برای مقابله با احساسات شما مانند ورزش، مدیتیشن، صحبت با دوستان یا خانواده وجود دارد که میتوان از آنها استفاده کرد.
برنامهریزی برای وعدههای غذایی و میانوعدهها میتواند به شما در انتخاب غذاهای سالمتر کمک کند، اما توجه به این نکته مهم است که خرید غذاهای سالم، انتخابهای سالمتری برای شما به ارمغان میآورد، و چیزی که مهمتر است پخت و پز است. در خانه امن خواهد بود؛ همچنین خوردن آگاهانه و آهسته غذا و لذت بردن از طعم آن گامی موثر برای مقابله با تأثیر احساسات بر انتخاب غذا است.
به یاد داشته باشید که انتخاب های غذایی شما فقط به احساسات شما بستگی ندارد، عوامل دیگری مانند عادات غذایی، فرهنگ، دسترسی به غذا و وضعیت اقتصادی نیز می توانند بر انتخاب غذا تاثیر بگذارند.
به گزارش میهن تجارت: فرهنگ و جامعه چه تاثیراتی بر عادات غذایی دارد؟
محمدزاده: فرهنگ و جامعه نقش مهمی در شکل گیری عادات غذایی ما دارند. هنجارهای اجتماعی، باورهای فرهنگی و دسترسی به غذا می توانند به طور مستقیم و غیرمستقیم بر انتخاب های غذایی و عادات غذایی ما تأثیر بگذارند. بسیاری از فرهنگ ها ممنوعیت ها و ترجیحات غذایی خاص خود را دارند که مستقیماً بر عادات غذایی افراد تأثیر می گذارد، برای مثال در اسلام خوردن گوشت خوک ممنوع است و در هندوئیسم گاو حیوانی مقدس است و خوردن گوشت آن ممنوع است. می آید، همچنین آداب و رسوم و مناسبت های مختلف غذاهای خاص خود را می آورند. در ایران در شب یلدا انار و هندوانه از جمله خوراکی های رایج است. لازم به ذکر است که روش های معمول پخت و پز در هر فرهنگ نیز بر عادات غذایی تأثیر می گذارد.
نقش وضعیت اقتصادی جامعه بر دسترسی افراد به انواع غذاها و انتخاب های غذایی آنها می توانند نمی توان انکار کرد که در جوامع فقیر، مردم به دلیل کمبود منابع مالی کمتر به غذاهای سالم و مغذی دسترسی دارند، همچنین ارزش ها و باورهای هر جامعه بر عادات غذایی افراد تأثیر می گذارد، به عنوان مثال در جوامعی که به تناسب اندام اهمیت می دهند. مردم تمایل به خوردن غذاهای سالم و کم چرب دارند. در این میان رسانه ها اعم از تلویزیون، رادیو و اینترنت نقش تاثیرگذاری دارند. غذاهای ناسالم تنها با یک تبلیغ ساده می توانند افراد را جذب کنند.
در ژاپن غذا خوردن با چوب غذاخوری (چاپستیک) رایج است; در مکزیک، غذاهای تند و تند بسیار محبوب هستند. در ایتالیا، پاستا و پیتزا یکی از غذاهای ملی محسوب می شود. در ایران خوردن یک صبحانه مفصل و یک شام سبک مرسوم است.
به گزارش میهن تجارت: عوامل شناختی چه تاثیری بر انتخاب غذا می گذارد؟
محمدزاده: افکار و باورهای ما در مورد غذا می تواند بر انتخاب غذا و عادات غذایی ما تأثیر بگذارد. افرادی که معتقدند غذاهای سالم بی مزه هستند ممکن است تمایل کمتری به خوردن این غذاها داشته باشند. همچنین اختلالات خوردن مانند پرخوری عصبی و بی اشتهایی عصبی از بیماری های روانی جدی هستند که می توانند سلامت جسمی و روانی افراد را به خطر بیندازند. چاقی نیز یک بیماری مزمن است که به عوامل متعددی مانند ژنتیک، محیط و رفتارهای غذایی مرتبط است، بنابراین روانشناسی غذا می تواند در زمینه های مختلفی مانند بهبود عادات غذایی، پیشگیری و درمان اختلالات خوردن، مدیریت وزن و ارتقای سلامت عمومی مورد استفاده قرار گیرد. دارند
به گزارش میهن تجارت: چرا افراد در هنگام استرس بیشتر به خوردن غذاهای ناسالم تمایل دارند و راهکار شما برای این موضوع چیست؟
محمدزاده: تمایل به غذاهای ناسالم در هنگام استرس به عوامل مختلفی از جمله هورمون ها، عوامل روانی و عوامل اجتماعی مرتبط است. کورتیزول یا همان “هورمون استرس” که سطح آن در هنگام استرس افزایش می یابد و می تواند باعث افزایش اشتها و میل به غذاهای پرچرب و … متشکرم بودن؛ دوپامین یا «هورمون لذت» در پاسخ به غذاهای خوشمزه ترشح میشود، زیرا غذاهای ناسالم معمولاً طعم قویتری دارند و دوپامین بیشتری ترشح میکنند که میتواند اعتیاد شدیدی بین فرد و غذا ایجاد کند.
در توضیح عامل روانی دخیل در میل به غذاهای ناسالم در هنگام استرس باید گفت که برخی از افراد برای مقابله با هیجانات منفی مانند استرس، اضطراب، غم و اندوه یا خستگی به غذا خوردن روی می آورند که این نوع غذا خوردن می تواند منجر به پرخوری و انتخاب شود. غذاهای ناسالم و همچنین استرس می تواند تمرکز را مختل کند و باعث شود افراد در انتخاب غذا دقت کمتری داشته باشند و به جای غذاهای سالم سراغ غذاهای ناسالم بروند.
عوامل اجتماعی که افراد را به سمت مصرف غذاهای ناسالم سوق میدهد، در دسترستر بودن و ارزانتر بودن غذاهای ناسالم است و تبلیغات مداوم غذاهای ناسالم میتواند تمایل به این نوع غذاها را افزایش دهد.
با استفاده از تکنیک های مدیریت استرس مانند ورزش، مدیتیشن، یوگا یا تنفس عمیق، می توانید سطح هورمون های خود را کاهش دهید. کورتیزول کاهش استرس در بدن و کاهش میل به غذاهای ناسالم؛ سعی کنید غذاهای سالم و مغذی را در دسترس خود قرار دهید تا در مواقع استرس بتوانید به سراغ غذاهای ناسالم بروید. به آنها برویدهمچنین در هنگام غذا خوردن به طعم و بو و بافت غذا توجه کنید و آهسته غذا بخورید; اگر با پرخوری عصبی یا مشکلات مشابه دست و پنجه نرم می کنید، از یک متخصص تغذیه یا روانشناس کمک بگیرید.
به گزارش میهن تجارت: چه عواملی باعث اختلالات خوردن می شود؟
محمدزاده: اختلالات خوردن گروهی از بیماری های روانی هستند که با رفتارهای ناسالم و افکار مخرب در مورد غذا و وزن بدن مشخص می شوند. این اختلالات می تواند عواقب جدی برای سلامت جسمی و روانی فرد داشته باشد. عوامل متعددی در بروز اختلالات خوردن نقش دارند که این عوامل به طور کلی به سه دسته ژنتیکی، روانی و اجتماعی تقسیم می شوند.
مطالعات نشان داده است افرادی که سابقه خانوادگی اختلالات خوردن دارند بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری ها هستند. برخی از عوامل روانشناختی که می تواند خطر ابتلا به اختلالات خوردن را افزایش دهد عبارتند از افزایش کمال گرایی، کاهش عزت نفس. کمال گرایی میل به کامل بودن در همه چیز است. افراد کمال گرا ممکن است به شدت نگران وزن و شکل بدن خود باشند و برای دستیابی به تصویر ایده آلی از خود به رفتارهای غذایی ناسالم متوسل شوند. همچنین عزت نفس پایین به معنای عدم اعتماد به نفس و احساس بی ارزشی است; افرادی که اعتماد به نفس پایینی دارند ممکن است از ظاهر خود ناراضی باشند و برای جبران این نارضایتی به رفتارهای غذایی ناسالم روی آورند.
یکی از فشارهای اجتماعی که باعث اختلالات خوردن می شود، رسانه ها هستند. یعنی رسانه ها تصویری ایده آل از بدن ارائه می دهند که ممکن است برای بسیاری از افراد دست نیافتنی باشد و این می تواند منجر به نارضایتی از بدن و رفتارهای غذایی ناسالم شود.
اختلالات خوردن توسط یک متخصص سلامت روان تشخیص داده می شود. درمان اختلالات خوردن معمولاً شامل ترکیبی از درمانهای روانشناختی و دارویی است.
منبع : به گزارش میهن تجارت
