در سودان چه می‌گذرد؟ – به گزارش میهن تجارت

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، سودان از آوریل 2023 به صحنه یکی از خونین ترین درگیری ها در آفریقا تبدیل شده است. جنگی که به نظر می رسید درگیری بین ارتش و نیروهای واکنش سریع بر سر یکپارچگی نظامی باشد، در واقع نبردی برای کنترل قدرت و منابع غنی کشور است. از یک سو ارتش سودان به رهبری ژنرال عبدالفتاح اثبات و از سوی دیگر نیروهای واکنش سریع به فرماندهی محمد حمدان دوک آن راشناخته شده به عنوانیک معاصر». هر دو خود را مدافع منافع ملی می دانند اما نتیجه این رقابت چیزی جز ویرانی کشور و رنج میلیون ها سودانی نبوده است.

جنگ بر سر طلا و بنادر

آنچه که به نظر یک مناقشه نظامی بود، به سرعت چهره واقعی خود را آشکار کرد: رقابت بر سر طلا، بنادر دریای سرخ، و تنگناهای اقتصادی کشور. سودان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان طلا در آفریقا است و این ثروت زیرزمینی به منبع اصلی تامین مالی جنگ تبدیل شده است. بندر مهم «پورت سودان» نیز در مرکز درگیری قرار دارد. مسیری که می تواند تجارت منطقه و دریای سرخ را در اختیار هر قدرت مسلطی قرار دهد. در نتیجه جنگ سودان به یک درگیری اقتصادی و ژئوپلیتیکی تبدیل شده است که دامنه آن هر روز در حال گسترش است.

فاجعه انسانی؛ چهره فراموش شده جنگ

در میان این درگیری ها، مردم قربانیان اصلی هستند. سازمان ملل متحد هشدار داده است که میلیون ها نفر آواره شده اند و میلیون ها نفر دیگر در آستانه قحطی هستند. شهرهایی که زمانی مرکز کشاورزی و تجارت بودند، اکنون با خاک یکسان شده اند. محاصره و ناامنی مانع از رسیدن کمک های بشردوستانه به مناطق آسیب دیده شده است. آنچه در سودان می گذرد تنها یک جنگ قدرت نیست. بلکه یک فاجعه انسانی است که دنیا به عمد چشم بر آن بسته است.

موقعیت استراتژیک سودان؛ گنجی در کنار دریای سرخ

اهمیت سودان فراتر از منابع طبیعی آن است. این کشور در کنار دریای سرخ و در مسیر ارتباطی اقیانوس هند و کانال سوئز قرار دارد. تسلط بر بندر سودان به معنای تأثیرگذاری بر یکی از حیاتی ترین مسیرهای تجاری در جهان است. سودان همچنین دروازه ای به آفریقای مرکزی و شرقی در نظر گرفته می شود. جایی که رقابت قدرت های جهانی برای تأثیرگذاری بر منابع و مسیرهای ترانزیتی هر روز شدیدتر می شود.

رد پای امارات در پشت پرده جنگ

در حالی که دو طرف سودانی درگیر جنگ فرسایشی هستند، برخی کشورها از ادامه این وضعیت سود می برند. گزارش های بین المللی حاکی از نقش برجسته امارات متحده عربی در ارسال تسلیحات و حمایت مالی به نیروهای واکنش سریع است. هدف ابوظبی حفظ نفوذ در سواحل دریای سرخ و دسترسی به معادن طلا و مسیرهای تجاری سودان است. رقابت با ترکیه، قطر و مصر برای نفوذ در آفریقا نیز بخشی از انگیزه پشت این سیاست است. به این ترتیب سودان به میدان رقابت قدرت های منطقه ای تبدیل شده است. جایی که منافع اقتصادی بر سرنوشت مردم سایه انداخته است.

سودان و اسرائیل؛ همسایه ای ناامن برای صهیونیست ها

بحران سودان فقط یک مسئله آفریقا نیست. این کشور به دلیل موقعیت جغرافیایی و ترکیب جمعیتی مسلمان از جایگاه حساسی در معادلات امنیتی رژیم صهیونیستی برخوردار است. سودان در گذشته در مسیر عادی سازی روابط با تل آویو بود، اما بی ثباتی کنونی این روند را متوقف کرده است. با تقویت جریان های ضد استعماری و ضد غربی در سودان، نگرانی ها در اسرائیل افزایش یافته است. زیرا کشوری با گرایش اسلامی و استقلال طلب در کنار دریای سرخ می تواند تهدیدی برای منافع تل آویو و متحدان غربی آن باشد.

سودان به دلیل مواضع ضد صهیونیستی مورد هدف غرب قرار گرفت

علیرضا تقوی نیا در گفت و گو با خبرنگار به گزارش میهن تجارت اظهار کرد: سودان کشوری بسیار حاصلخیز و ثروتمند در قاره آفریقا است. این کشور دارای معادن مهم طلا، منابع انرژی و زمین های کشاورزی وسیع است و به دلیل وجود رودخانه ها و بارندگی مناسب، شرایط طبیعی بسیار خوبی دارد.

وی افزود: سودان از نظر منابع طبیعی یکی از ثروتمندترین کشورهای آفریقایی است و این موضوع مورد توجه و طمع قدرت های غربی قرار گرفته است. با وجود این ظرفیت عظیم، غربی ها همواره با استقلال سودان و اسلام گرایی دشمنی داشته اند. مردم سودان از گذشته تا به امروز روحیه انقلابی و ضد استعماری داشته اند. از نهضت مهدی سودان در قرن نوزدهم تا به امروز، این کشور همواره شاهد تحرکاتی بوده که مخالف سلطه غرب بوده است.

کارشناس مسائل بین بین المللی وی با اشاره به جدایی سودان جنوبی تصریح کرد: غربی ها از دیرباز به دنبال تجزیه سودان بودند. در دوره عمر البشیراین هدف با جدایی سودان جنوبی محقق شد. بخش جنوبی این کشور بیشتر مسیحی و سیاهپوست بود و خود را متعلق به جامعه آفریقایی می دانست، در حالی که شمال سودان عرب و مسلمان است و بیشتر خود را به جهان عرب و شمال آفریقا نسبت می دهد.

تاگواینیا افزود: عمر البشیر یک شخصیت انقلابی و ضد غرب و سودان در زمان او جامعه ای اخلاقی و اسلامی محسوب می شد. رسانه های این کشور نیز پایبندی زیادی به ارزش های دینی داشتند و حجاب کامل در برنامه های تلویزیونی رعایت می شد. اما فشار تحریم ها و تهدیدهای بین المللی باعث آن شد البشیر کم کم از مواضع انقلابی اش فاصله می گیرد. وی برای رهایی از تحریم ها روابط خود را با ایران قطع کرد و به محور عربی به رهبری عربستان سعودی پیوست. در ازای این تغییر موضع، سعودی ها میلیاردها دلار به سودان پرداخت کردند، اما این وابستگی اقتصادی موقعیت سیاسی او را تضعیف کرد.

وی ادامه داد: عمر البشیر او حتی نیروهای سودانی را برای جنگ به یمن و مقابله با دولت انصارالله فرستاد اما این نیروها در برابر مقاومت مردم یمن ناکام ماندند. این تصمیمات در نهایت منزوی هستند عمر البشیر او که زمانی از ایران جدا شده بود، در مواقع خطر از ایران حمایت می کرد. اما شهید حاج قاسم سلیمانی در پاسخ به او گفت: همه پل های پشت سرت را خراب کردی. اگر سودان از ایران جدا نمی شد، ایران اجازه نمی داد البشیر پس از سقوط سرنگون شود عمر البشیراو دستگیر شد و کشور وارد مرحله جدیدی از بی ثباتی شد.

کارشناس مسائل بین بین المللی وی خاطرنشان کرد: کارشناس مسائل بین الملل بیان کرد: پس از سقوط البشیرعبدالفتاح برهان به قدرت رسید. او از نظر فکری به جنبش اخوان المسلمین نزدیک بود، اما به تدریج از اشتباهات گذشته درس گرفت و گاهی اوقات. ضد غرب متمایل شد در شرایط کنونی منطقه شاهد رقابت دو جبهه است: جبهه اخوانی که مورد حمایت کشورهایی مانند قطر است و جبهه اماراتی که تنها با تکیه بر منابع مالی خود به دنبال نفوذ منطقه ای است. این رقابت از لیبی و عراق تا سودان ادامه دارد. در سودان، ریشه درگیری کنونی دوره است عمر البشیر برمی گرداند؛ زمانی که او نیرویی به نام «واکنش سریع» به فرماندهی محمد حمدان دوک آن را (حمیتی) تشکیل شد. حامیتی فردی بی دین و خشن بود و نیروهای شبه نظامی زیادی را دور خود جمع کرد.

تقوی نیا تصریح کرد: در دوران عبدالفتاح برهان فشارهای زیادی از سوی امارات و غرب برای پیوستن سودان به روند عادی سازی روابط با اسرائیل وجود داشت اما وی با این موضوع مخالفت کرد. این مخالفت باعث شد تا امارات و فرانسه با حمایت از نیروهای حامیتی طرح سرنگونی دولت برهان را دنبال کنند. از سوی دیگر قطر و برخی کشورهای دیگر از دولت برهان حمایت کردند و ایران نیز در اختیار ارتش سودان قرار داد. در نتیجه نیروهای دولتی توانستند پایتخت خارطوم را تصرف کنند دوباره برگشت اما درگیری ها در ایالت دارفور و به ویژه در شهر الفاشر ادامه دارد

وی گفت: این نبردها در واقع تقابل محور عادی سازی روابط با اسرائیل و محور مقاومت است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند ایران زیرساخت های نظامی در سودان ایجاد کرده و این کشور می تواند یکی از حلقه های مهم محور مقاومت در آفریقا در آینده باشد. موقعیت ژئوپلیتیک سودان نیز بسیار مهم است، زیرا در جنوب مصر و نزدیک به دریای سرخ قرار دارد و فاصله کمی با فلسطین اشغالی دارد. به همین دلیل اسرائیل و کشورهای غربی از حضور نیروهای ضد صهیونیستی در سودان به شدت نگران هستند.

تقوی نیا گفت: در حال حاضر نیروهای موسوم به «واکنش سریع» که مورد حمایت امارات هستند، جنایات گسترده ای مرتکب شده و بسیاری از مردم بی گناه را به قتل رسانده اند. این نیروها ساختار مذهبی و اخلاقی ندارند و بیشتر از اوباش و عناصر مزدور تشکیل شده اند. از سوی دیگر دولت عبدالفتاح برهان با وجود فشارهای فراوان بین المللی همچنان بر مواضع ضد اسرائیلی خود می ایستد.

وی تاکید کرد: هواپیماهای بدون سرنشین ایرانی ها از جمله «ماهجر 6» نقش مهمی در بازپس گیری خارطوم داشتند و انتظار می رود ایران بتواند با ادامه حمایت های تسلیحاتی، موقعیت دولت سودان را تثبیت کند. قدرت های غربی و اسرائیل از تشکیل یک سودانی قدرتمند، اسلامی و ضد غرب آنها می ترسند و به همین دلیل تلاش می کنند کشور را به سمت تجزیه سوق دهند. اما در صورت تداوم حمایت های ایران و متحدانش، سودان می تواند در آینده به یکی از اعضای مهم محور مقاومت در آفریقا تبدیل شود. عبدالفتاح برهان تاکنون در برابر فشار برای عادی سازی روابط با اسرائیل مقاومت کرده و از پیوستن به این روند خودداری کرده است. او اکنون بهای این مقاومت را می پردازد. با این وجود امید است او تسلیم فشارهای خارجی نشود و راه استقلال طلبی و مبارزه با اسرائیل را ادامه دهد.

چرا جنگ نباید تمام شود؟

به گزارش به گزارش میهن تجارت، واقعیت تلخ این است که ادامه جنگ برای برخی بازیگران خارجی مفیدتر از صلح است. ادامه بحران زمینه بهره برداری از منابع سودان را فراهم می کند و اجازه نمی دهد این کشور بر اساس استقلال و عدالت بازسازی شود. اگر آتش جنگ خاموش شود و مردم کنترل معادن و بنادر را در دست بگیرند، ساختارهای استعماری و نفوذ خارجی به چالش کشیده می شود. از این درست است تلاش برای صلح واقعی همیشه با موانعی از جانب قدرت های خارجی روبرو است. سودان؛ آزمون استقلال در آفریقا سرانجام، آنچه در سودان می گذرد تنها یک جنگ داخلی نیست. بلکه نبردی است بین اراده مردم برای استقلال و تمایل قدرت های خارجی برای کنترل ثروت این سرزمین. سودان می تواند الگویی برای کشورهایی باشد که خواهان رهایی از سلطه اقتصادی و سیاسی هستند. تا زمانی که ثروت آن در دست بیگانگان است، صلح پایدار وجود نخواهد داشت. آزادی سودان به معنای بازگشت حق تعیین سرنوشت به مردم آن است. مردمی که هنوز امید آزادی و عدالت را در میان دود و قحطی زنده نگه داشتند.