آتش جدید در آفریقا؛ هشدار فارن پالسی درباره مداخله آمریکا در نیجریه

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، مجله آمریکایی فارین پالیسی گزارشی با عنوان «چرا ترامپ ناگهان از حمله به نیجریه صحبت می کند» منتشر کرد. نوشت: اظهارات اخیر رئیس جمهور آمریکا درباره احتمال اقدام نظامی در نیجریه نشان می دهد که چگونه روایت رسانه ای حاشیه ای در آمریکا به سیاست رسمی کاخ سفید تبدیل شده است.

این نشریه می نویسد سخنان جدید ترامپ بخشی از روند خطرناک سیاسی کردن دین و بهره برداری از بحران امنیتی در بزرگترین دموکراسی آفریقا است. روندی که هدف آن دفاع از مسیحیان نیست، بلکه برانگیختن شکاف مذهبی و مشروعیت بخشیدن به مداخلات نظامی جدید واشنگتن است.

فارین پالیسی خاطرنشان کرده است که در سال گذشته رسانه های راستگرای آمریکایی با القای این تصور که دولت نیجریه از مسیحیان حمایت نمی کند، زمینه تبلیغاتی لازم را برای تصمیم اخیر ترامپ فراهم کرده اند. این فشارها در نهایت منجر به این شد که کاخ سفید در 31 اکتبر دستور داد تا نیجریه را به فهرست “کشورهای مورد نگرانی” اضافه کند. به گفته کارشناسان، این اقدام بیشتر با انگیزه های انتخاباتی و برای جلب حمایت پایگاه مذهبی و محافظه کار رئیس جمهور آمریکا صورت گرفته است.

این گزارش با تاکید بر اینکه خشونت در نیجریه چند وجهی و پیچیده است، تصریح می کند: مسلمانان و پیروان ادیان بومی نه تنها عامل بحران هستند، بلکه خود قربانی چرخه خشونت و فقر ساختاری هستند. فارین پالیسی هشدار داده است که هرگونه مداخله نظامی آمریکا در نیجریه، به جای بازگرداندن ثبات، می تواند آتش درگیری های قومی و مذهبی را شعله ور کند.

در پایان این رسانه آمریکایی به این نتیجه رسیده است که واشنگتن بار دیگر به دنبال تکرار مدل شکست خورده خود در غرب آسیا و خاورمیانه است. الگویی که تحت عنوان «دفاع از ارزش ها» تنها به ملت ها جنگ، ناامنی و بی ثباتی داده است.

ریشه های بحران؛ فراتر از مرز دین

مجله آمریکایی سیاست خارجی وی در ادامه گزارش خود از نیجریه، این کشور را جامعه ای چند قومیتی و چند مذهبی با جمعیتی نزدیک به 240 میلیون نفر توصیف کرد و نوشت که روایت های ساده انگارانه «شمال مسلمان» و «جنوب مسیحی» نمی تواند واقعیت های پیچیده این کشور را توضیح دهد.

به گفته این نشریه، ناامنی در نیجریه بیش از آن که ریشه در اختلافات مذهبی داشته باشد، محصول عواملی مانند فساد گسترده، ضعف حکومت‌داری، شکاف‌های عمیق قومیتی و فقر مزمن است. مسائلی که ساختار اجتماعی و سیاسی این کشور را طی چند دهه فرسوده کرده است.

فارین پالیسی در بخشی دیگر از گزارش خود اشاره کرده است که گروه تروریستی “بوکوحرام” بیش از یک دهه است که امنیت نیجریه و کشورهای همسایه را تهدید می کند و ربوده شدن 276 دانش آموز دختر در سال 2014 نماد بارز این خشونت است. با این حال، این نشریه تاکید کرده است که بوکوحرام تنها یکی از بازیگران صحنه خشونت در نیجریه است و گروه‌های دیگری مانند «پسران باکاسی»، «کنگره خلق اودووا» و «شبکه امنیتی شرق» نیز در تشدید درگیری‌های داخلی با انگیزه‌های قومی، محلی و بعضاً جدایی‌طلبانه نقش داشته‌اند.

فارین پالیسی نتیجه می گیرد که تصویر رسانه های غربی از نیجریه به عنوان صحنه نبرد مذهبی بین مسلمانان و مسیحیان، نه تنها تحریف واقعیت است، بلکه زمینه ای برای توجیه مداخله خارجی به ویژه ایالات متحده فراهم می کند.

فساد، نابرابری و بحران آب و هوا؛ چهره پنهان خشونت در نیجریه

ریشه ناآرامی در نیجریه نه در مذهب، بلکه در ساختارهای سیاسی فرسوده، فساد گسترده و سوء مدیریت منابع ملی است. این نشریه نوشت: استفاده نادرست از درآمدهای نفتی در دلتای نیجر و توزیع ناعادلانه ثروت، نارضایتی عمیقی در جامعه ایجاد کرده است که اکنون به شکل خشونت و بی اعتمادی خود را نشان داده است.

فارین پالیسی با یادآوری اعتراضات سراسری سال 2020 موسوم به «انحلال واحد ویژه مبارزه با سرقت» خاطرنشان کرده است که این جنبش مردمی که در واکنش به خشونت پلیس آغاز شد، با سرکوب خونین ارتش پایان یافت و شکاف بین دولت و مردم را عمیق تر کرد. همچنین به نوشته این نشریه، انتخابات اخیر که به پیروزی بولا تینوبو انجامید صحنه رقابت های قومیتی و درگیری های سیاسی پرتنش بود که مشروعیت حکومت را به چالش می کشید.

در بعد زیست محیطی، فارین پالیسی تغییر اقلیم را یکی از مهم ترین عوامل تشدید درگیری ها می داند. این نشریه توضیح داد که خشکسالی و بیابان زایی در شمال دامداران “فولانی” را مجبور به مهاجرت به مناطق جنوبی کرد و منجر به درگیری های خونین بین آنها و کشاورزان محلی شد.

فارین پالیسی در پایان با اشاره به تناقض آشکار سیاست های واشنگتن نوشت: در حالی که دولت ترامپ تغییرات آب و هوایی را انکار می کند، اکنون از همان بحران زیست محیطی به عنوان توجیه مداخله در نیجریه استفاده می کند. این نشریه به این نتیجه رسیده است که ایالات متحده بار دیگر به دنبال تحکیم نفوذ خود بر منابع و مسیرهای انرژی قاره آفریقا تحت پوشش انسان دوستانه است.

هشدار درباره فاجعه مداخله نظامی آمریکا در نیجریه

این کشور هرگونه مداخله یا حمله نظامی آمریکا در نیجریه را اقدامی “فاجعه بار” توصیف کرده است. این نشریه هشدار داد که چنین سیاستی نه تنها به برقراری ثبات کمک نمی کند، بلکه بی اعتمادی عمومی را افزایش می دهد، شکاف های قومی و مذهبی را عمیق می کند و ثبات منطقه حساس غرب آفریقا را در معرض خطر فروپاشی قرار می دهد.

هیچ یک از این اقدامات به صلح و توسعه منجر نشد، بلکه نتیجه آن تخریب، جابجایی و تخریب زیرساخت های انسانی و اقتصادی کشورها بود.

این رسانه آمریکایی تاکید کرده است که اگرچه افکار عمومی در نیجریه خواستار توجه جهانی به بحران های امنیتی و انسانی این کشور است، اما این خواسته به معنای پذیرش حضور یا دخالت بیگانگان نیست. بر اساس این گزارش، مسلمانان، مسیحیان و پیروان مذاهب بومی همگی قربانی ناامنی هستند و هرگونه حضور نظامی خارجی تنها باعث شعله ور شدن درگیری خواهد شد.

راه حل واقعی بحران نیجریه در بمباران و تحریم نیست، بلکه در تقویت حاکمیت ملی، اصلاحات اقتصادی و گفتگوهای بین مذهبی و منطقه ای دروغ راهی که با منافع ملت ها سازگار باشد نه با اهداف انتخاباتی و استراتژیک واشنگتن.

نشانه های کاهش نفوذ آمریکا در آفریقا

بحران نیجریه بیش از یک گزارش امنیتی است، بلکه بازتابی از تحول در نظم جهانی است. نظمی که در آن کشورهای آفریقایی دیگر مداخله قدرت های خارجی را تحمل نمی کنند. در حالی که واشنگتن حضور خود در قاره سیاه را با شعار مبارزه با تروریسم و ​​دفاع از دموکراسی توجیه می کند، تجربه دو دهه گذشته نشان داده است که این مداخلات نه تنها ثباتی به همراه نداشته، بلکه باعث تشدید ناامنی، بی اعتمادی و فروپاشی اجتماعی شده است.

نیجریه به‌عنوان پرجمعیت‌ترین کشور آفریقا و یکی از بازیگران کلیدی در تولید انرژی، امروز در نقطه‌ای قرار دارد که تصمیماتش می‌تواند بر توازن قوا در کل منطقه تأثیر بگذارد. تداوم بحران های داخلی، از فساد و تفرقه قومی گرفته تا پیامدهای تغییرات اقلیمی، زمینه را برای نفوذ قدرت های خارجی فراهم کرده است. اما رشد آگاهی اجتماعی و نقش فزاینده گروه های مدنی راه را برای استقلال سیاسی و اقتصادی این کشور هموار می کند.

به نظر می رسد همانطور که در آمریکای لاتین و آسیای جنوب شرقی دیده می شود، آفریقا نیز در آستانه دوره جدیدی از بیداری و بازتعریف روابط خود با غرب است. به گفته تحلیلگران، ناآرامی در نیجریه نه تنها نشانه بحران داخلی، بلکه بخشی از آن است. درگیری بزرگ بین غرب و جنوب جهانی تقابلی است که نتیجه نهایی آن می تواند فصل جدیدی را در معادلات ژئوپلیتیک قرن بیست و یکم شکل دهد.