گازهای گلخانه‌ای عامل فزاینده تغییر اقلیم/ لزوم ارائه راهکارهای سازگاری با پیامدهای جوی

به گزارش خبرنگار به گزارش میهن تجارت، اثر گلخانه ای فرآیندی است که در اثر تأثیر مستقیم گازهای گلخانه ای بر تابش خورشید در جو ایجاد می شود. این پدیده به طور مستقیم با گرم شدن کره زمین مرتبط است. بنابراین، گسترش اثر گلخانه ای تهدیدات زیادی را برای سیاره زمین ایجاد می کند.

عامل اصلی ایجاد شرایط گلخانه ای وجود گازهایی مانند دی اکسید کربن، متان، اکسید نیتروژن و سولفید است. هگزا فلورایدهالوکربن ها فراون و CFC که در میان آنها دی اکسید کربن بسیار مهم است، یکی از اثرات اصلی اثر گلخانه ای گرم شدن و افزایش دمای سطح زمین است که در نهایت آب و هوای سیاره را تغییر می دهد.

گرمایش جهانی به افزایش میانگین دمای سطح جهان اشاره دارد. به گفته دانشمندان دمای زمین نسبت به قرن نوزدهم قبل از صنعتی شدن 1.2 درجه سانتیگراد افزایش یافته است و این میزان در اواسط دهه 2030 به 1.5 درجه سانتیگراد خواهد رسید. همچنین میزان CO2 موجود در جو 50 درصد افزایش یافته است.

اگرچه در ظاهر افزایش 1.5 درجه سانتی گرادی دما در 150 سال گذشته چندان خطرناک به نظر نمی رسد، اما شواهد خلاف این را نشان می دهد، زیرا هر 0.5 درجه سانتی گراد افزایش دمای زمین تأثیر زیادی در افزایش دمای زمین دارد. امواج گرما و شدت خشکسالی های کشاورزی و محیطی. ایالات متحده، تغییرات سریع آب و هوایی که اکنون شاهد آن هستیم، بیشتر به دلیل استفاده انسان از نفت، گاز و زغال سنگ برای خانه ها، کارخانه ها و حمل و نقل است. وقتی این سوخت‌های فسیلی سوزانده می‌شوند، گازهای گلخانه‌ای آزاد می‌کنند که گرمای خورشید را به دام می‌اندازند و دمای سیاره را افزایش می‌دهند.

محققان و کارشناسان معتقدند؛ افزایش گرمایش زمین و تغییرات شدید آب و هوا در حال حاضر زندگی و معیشت بسیاری از مردم را تهدید می کند. انتظار می رود تداوم گرمایش جهانی بر همه چیز از مصرف انرژی گرفته تا دسترسی به آب و بهره وری محصولات در سراسر جهان تأثیر بگذارد. با گرم شدن بیشتر، برخی از مناطق ممکن است غیرقابل سکونت شوند زیرا زمین های کشاورزی به بیابان تبدیل می شوند، در حالی که در مناطق دیگر زمین، باران های شدید باعث سیل می شوند.

بر این اساس، دانشمندان اخیراً با استفاده از شبیه سازی های کامپیوتری پیشرفته نشان داده اند که اثرات گازهای گلخانه ای افسارگسیخته می تواند به سرعت یک سیاره قابل سکونت را به دنیایی جهنمی تبدیل کند که نمی تواند میزبان حیات باشد.

این تحقیق تنها دستاوردی برای دانش دانشمندان نیست سیاره این سیاره فراخورشیدی دارد، اما همچنین بینش هایی را در مورد بحران آب و هوایی ناشی از فعالیت های انسانی در سیاره زمین ارائه می دهد. گروهی از ستاره شناسان دانشگاه ژنو و آزمایشگاه های CNRS در پاریس و بوردو آنها مشاهده کردند که پس از مراحل اولیه تغییر آب و هوای سیاره، جو، ساختار و پوشش ابری سیاره به طور قابل توجهی تغییر می کند، به طوری که یک اثر گسترده شروع می شود که مهار آن دشوار است.

مسئله هشداردهنده این است که این فرآیند می‌تواند دقیقاً از اینجا در سیاره زمین با یک تغییر کوچک در درخشندگی خورشید یا افزایش دمای متوسط ​​جهانی به میزان 10 درجه آغاز شود. حتی این تغییرات کوچک می تواند منجر به غیرقابل سکونت شدن کامل زمین شود. بنابراین این تحقیق حاوی یک هشدار قوی برای تغییرات آب و هوایی است.

تاثیر گازهای گلخانه ای افسارگسیخته در شبیه سازی این محققان می تواند شرایطی را ایجاد کند که سیاره ای با دمای قابل سکونت مانند زمین به حالت جهنمی با دمای 1000 درجه سانتی گراد برسد. علت چنین وضعیت لجام گسیخته چیزی بسیار آشناست. بخار آب یک گاز گلخانه ای مهم است. اگرچه بخار آب اولین چیزی نیست که هنگام صحبت در مورد گازهای گلخانه ای به ذهن خطور می کند، اما بخار آب مانند گازهای گلخانه ای آشناتر مانند دی اکسید کربن، مانع از فرار و بازگشت پرتوهای خورشیدی جذب شده توسط سطح سیاره به فضا می شود. دانشمندان به این اثر گلخانه ای می گویند.

گرمایش بیش از حد ناشی از اثر گلخانه ای می تواند باعث تبخیر آب اقیانوس ها و ورود مقدار زیادی بخار به جو شود، چنین شرایطی باعث گرم شدن بیشتر گلخانه ها و وضعیت افسارگسیخته می شود، سیاره زهره نمونه بارز عواقب آن است. از شروع اثرات افسارگسیخته گازهای گلخانه ای. به گفته محققان، هنگامی که مقدار بخار آب از یک آستانه خاص فراتر رود، سیاره دیگر قادر به خنک شدن نیست.

محققان با این شبیه سازی کامپیوتری محاسبه کرده اند که تنها افزایش جزئی در میزان تابش خورشید و افزایش چند ده درجه ای میانگین دمای زمین باعث ایجاد وضعیت آخرالزمانی از اثرات گلخانه ای لجام گسیخته در این سیاره خواهد شد. در صورت وقوع چنین وضعیتی، توانایی زندگی بر روی زمین مشابه وضعیت فعلی زهره خواهد بود، از این نظر. تورج فتحی معاون آب و خاک سازمان حفاظت محیط زیست ایران گفتگویی داشتیم که مشروح آن را در ادامه می خوانید:

علم زمین شناسی در پیش بینی نوسانات دما و تغییرات اقلیمی روی کره زمین چقدر اهمیت دارد؟

اگر شواهد لایهنگاریچینه شناسی، جغرافیای دیرینه زمین و به طور کلی زمین شناسی، سیاره زمین اکنون از چند 10 میلیون سال تا چند صد میلیون سال و در تقویم زمین شناسی چند میلیارد سال را در بر می گیرد، زمانی که ما در مورد تاریخ زمین به شکل زیر صحبت می کنیم. زمان زمین شناسی در واقع، از 4.6 میلیارد سال پیش تا کنون، این بازه زمانی به طور طبیعی بسیار طولانی تر و طولانی تر از چند دهه گذشته یا 200 سال از انقلاب صنعتی است، بنابراین شواهد زمین شناسی که از سیاره زمین در دسترس است نشان می دهد که تغییرات دما در طول حیات و تکامل زمین اتفاق افتاده و تکرار شده است و موضوع جدیدی در مقیاس تاریخ زمین نیست.

بر اساس اسناد، نوسانات دما در طول جغرافیای باستانی زمین به قدری تکرار شده است که در یک دوره زمین شناسی، آنقدر گازهای گلخانه ای زمین را پوشانده است که از تابش طبیعی نور خورشید به زمین جلوگیری می کند و بزرگترین زمین شناسی است. انقراض در چند قرن رخ داده است. بنابراین، در دوره زمین شناسی بین پایان دوران اول زمین شناسی و آغاز این عصر، بزرگترین انقراض ممکن در این سیاره اتفاق افتاد.

دلیل اصلی پیدایش این انقراض، فعالیت های آتشفشانی بسیار وسیع و گسترده در فلات سیبری و بخش هایی از چین امروزی بود، به طوری که گازهای گلخانه ای و خاکسترهای آتشفشانی حاصل از این فعالیت ها به قدری گسترده بود که زمین را در یک فضای بسیار بزرگ قرار داد. و عصر یخبندان بی سابقه این شرایط باعث از بین رفتن بیش از 90 درصد از حیات موجودات شد و این بزرگترین انقراض زمین شناسی شناخته شده در این سیاره بوده است.

انسان تا چه اندازه بر افزایش گرمایش جهانی و تغییرات آب و هوایی ناشی از استفاده از گازهای گلخانه ای تأثیر می گذارد؟

نوسانات دما و آب و هوا و پدیده هایی که امروزه از آنها با عنوان تغییر اقلیم یاد می شود، در تقویم زمین شناسی پدیده ناشناخته ای نیستند. سیاره زمین تغییرات اقلیمی بسیار شدیدتری را نسبت به دوران کنونی تجربه کرده است، اما مسائل امروزی این تغییرات ناشی از دست انسان است. زمین ایجاد می شود، سوخت های فسیلی را که در طول قرون زمین شناسی در اعماق زمین مدفون شده و در فرآیندهای زمین شناسی به مواد معدنی فسیلی تبدیل شده اند استخراج می کنیم و با مصرف آنها محصولاتی تولید می کنیم که گازهای گلخانه ای هستند مانند دی اکسید کربن، مونوکسید کربن و … گازها سولفاتی که وارد جو می شود ایجاد می شود و اثرات اقلیمی ناشی از گازهای گلخانه ای ایجاد می کند.

طبیعتاً افزایش روز به روز گازهای گلخانه ای در جو زمین می تواند پیامدهایی با شدت و ضعف متفاوت در نقاط مختلف زمین به همراه داشته باشد، مثلاً ایران در کمربند خشک زمین قرار گرفته است. یعنی ما در محدوده ای قرار داریم که کشورهای خشک دنیا از 10 درجه تا 40 درجه عرض شمالی قرار دارند، البته در عرض های جغرافیایی جنوبی هم کشورهای کمربند خشک داریم اما وسعت آنها به اندازه عرض جغرافیایی نیست. کمربند خشک نیمکره شمالی

اثرات تغییرات آب و هوایی و اثرات گازهای گلخانه ای بر افزایش گرمایش زمین چیست؟

وقتی تغییرات اقلیمی رخ می دهد و گازهای گلخانه ای به تدریج در جو متراکم می شوند و غلظت آنها افزایش می یابد، طبیعتاً پیامدهای آن در مناطق خشک زمین با مناطق دیگر مانند مناطق استوایی یا نزدیک به قطب شمال متفاوت است.

گفته می شود امروزه در اثر تغییرات آب و هوایی ناشی از انسان در سیاره زمین، زمین های نزدیک قطب شمال مملو از توده های بزرگ یخی است که در دوره های زمین شناسی به وجود آمده اند. جدا می شوند و ذوب می شوند و با ذوب شدن آنها سطح آب دریاها افزایش می یابد و چنین پدیده ای ممکن است عواقب ناگواری برای کشورهای ساحلی و جزیره ای داشته باشد، بنابراین کشورها به دلیل موقعیتی که در مدار زمین دارند با پیامدهای متفاوتی از تغییرات آب و هوایی مواجه می شوند.

نقش افزایش دما و تغییر اقلیم در ایران را چگونه ارزیابی می کنید؟

فلات ایران با قرار گرفتن در کمربند خشک، صرف نظر از تغییرات اقلیمی، برای مدت طولانی در دوره چهارم زمین شناسی با پدیده خشکسالی مواجه بوده است، یعنی به گفته زمین شناسان، مناطقی در کمربند زلزله قرار گرفته اند. سیاره زمین، می توان گفت ایران در کمربند قرار دارد خشکسالی یا در محدوده ای قرار دارد که خشکسالی یکی از پدیده های شناخته شده است و این مسائل از پیامدهای طبیعی مناطق واقع در کمربند خشک محسوب می شود که با تغییرات اقلیمی این خطرات را با دوره های خشکسالی به همراه می آورد. به دفعات بیشترتشدید خواهد شد، طبق اسناد تاریخی، طی قرون گذشته طول فصل خشکی در ایران بیشتر از وضعیت فعلی بوده است، البته در شرایط طبیعی، در زمان تغییرات اقلیمی، با افزایش دما نیز مواجه هستیم. در سالهای خشکسالی این نوسانات دما بیشتر است.

یکی از ویژگی های خاص سرزمین ایران این است که وقتی تحت تاثیر تغییرات اقلیمی قرار می گیریم، این خشکسالی ها اثرات عمیق و بسیار عمیقی را در مناطق مختلف کشور ایجاد می کند. به عبارت دیگر حداکثر افزایش دما در فلات ایران در قرون گذشته در دوره‌های خشکسالی به احتمال زیاد 40 درجه بوده است، اما امروزه با این تغییرات اقلیمی در کشور دمای نزدیک به 48 تا 52 درجه به‌ویژه دمای بالای 45 درجه افزایش می‌یابد. به ثبت رسیده است که قرات در مناطق مختلف از جمله مناطق جنوبی دیده می شود.

راهکارهای سازگاری با پیامدهای تغییرات آب و هوایی چیست؟

برای انطباق با تغییرات اقلیمی کشور باید شرایطی را ایجاد کنیم که بتوانیم با کاهش خسارات ناشی از سیل و کنترل سیل، از آب های زیرزمینی به درستی استفاده کنیم. بنابراین اگر مناطق جلگه ای ایران با برنامه ریزی صحیح به پروژه ها و طرح های حفاظتی مجهز شوند، می توان با تبدیل تهدیدها به فرصت، این بارندگی ها را که خسارات جانی و مالی سنگینی به همراه دارد، مهار کرد. بازگرداندن تغذیه سفره های زیرزمینی که در چند دهه اخیر به دلیل برداشت بی رویه از منابع آبی خالی شده اند، برای حفظ محیط زیست و حیات زمین.