روزنامه همه میهن در سرمقاله خود آورده است: سخنان اخیر آقای روحانی که در دیدار با وزرا و معاونان رئیس جمهور در دوره ریاست جمهوری خود بیان کرد; از نظر تحلیل مسائل روز جامعه ایران مهم و مورد تاکید است. اولین و مهمترین نکته لزوم ارزیابی دقیق قدرت خود و طرف مقابل و دشمن است.
سون تزو، استراتژیست و فیلسوف نظامی چینی، در کتاب «هنر جنگ» معتقد است: «اگر هم دشمن را بشناسی و هم خودت را بشناسی، در صد جنگ شکست نخواهی خورد». اگر خودت را بشناسی اما دشمن را نشناسی، برای هر پیروزی هم شکست می خوری. اگر نه خود را بشناسید و نه دشمن، در هر نبردی شکست خواهید خورد.
شاید به همین دلیل است که روحانی بر افزایش قدرت اطلاعاتی – نه امنیتی – کشور تاکید می کند و بزرگترین خیانت رهبران را دستکاری نهادهای ذیربط در حقایق و نشان دادن کم و بیش آن می داند. شرط قابل اعتماد بودن تجزیه و تحلیل و انتقال واقعیت ها بر اساس خواسته هایمان نیست، بلکه بازنمایی و ترسیم آن ها به گونه ای است که برای تصمیم گیرندگان هستند. چنین رفتاری به این نتیجه می رسد که ما محاسبه درستی از قدرت خود در برابر دشمن داریم. اگر ارزیابی ما نادرست باشد قطعا منجر به شکست خواهد شد.
نکته دوم سیاست بازدارندگی است. قدرت یک کشور ابعاد مختلفی دارد. گاه هدفش تهاجم و حمله است، چنانکه در جنگ اخیر متجاوزان دیدیم، گاهی هدفش بازدارندگی است. و دفع پرخاشگری و رد فکر پرخاشگری.
ابعاد و ماهیت این دو قدرت تا حدودی متفاوت است. در استراتژی بازدارندگی، دیپلماسی نقش بسیار مهم تری دارد، اگرچه به طور کامل جایگزین قدرت نظامی نمی شود، اما در نهایت مکمل مهمی برای مجموعه قدرت نظامی است. همچنین در سیاست بازدارندگی، حمایت مردمی از منطق آن سیاست نقش اصلی را ایفا می کند. به عبارت دیگر مردم باید به مجموعه سیاست های بازدارندگی برای مقاومت در برابر متجاوز رضایت داشته باشند. نمونه مهم آن مذاکرات در مسقط بود.
اگر ایران وارد آن مذاکرات نمی شد، معلوم نبود عکس العمل مردم در جنگ 12 روزه همان چیزی بود که شاهد بودیم. در واقع، همه موافق بودند که ایران آماده حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات است. اما قبل از تعیین تکلیف نهایی مذاکرات، وی مورد تخطی قرار گرفت و به همین دلیل نسبت به آن واکنش نشان داد. این موضوع حامل پیام حسن نیت ایران نه تنها برای ایران بلکه برای همه کشورهای منطقه بود.
اما همانطور که آقای روحانی هم گفتند در شرایط کنونی بازدارندگی گسترده ای در منطقه نداریم. شاید چون هیچ ایده مثبت موثری نداریم و فقط دنبال چیزها و ایده های منفی هستیم. فقدان فعالیت مؤثر و جریان ساز وزارت امور خارجه بازتاب چنین واقعیتی است.
خلاء اصلی سیاسی در ایران امروز فقدان رویکرد سازنده و چشمانداز امیدوارکننده است. با شعارهای کلی و تکرار گذشته ای که به اینجا رسیده ایم هیچ گرهی گشوده نمی شود.
