در سپتامبر 2024، روشنایی ستاره شبه خورشید J0705+0612 که در فاصله 3000 سال نوری از ما قرار دارد، به طور ناگهانی با ضریب 40 کاهش یافت، پدیده ای که تا می 2025 ادامه داشت.
این کاهش نور توجه دانشمندان دانشگاه جانز هاپکینز در ایالات متحده را به خود جلب کرد. تیمی از ستاره شناسان به سرپرستی پروفسور نادیا زاکامسکایا این رویداد نادر را برای تقریباً نه ماه با استفاده از تلسکوپ جمینی جنوبی در شیلی مشاهده کردند.
بر اساس گزارشی در مجله Astronomy، مقایسه یافته های تیم با داده های آرشیو شده برای J0705+0612 نشان داد که این ستاره توسط یک ابر عظیم گاز و غبار با حرکت آهسته پنهان شده است. دانشمندان تخمین می زنند که این ابر تقریباً دو میلیارد کیلومتر با ستاره فاصله دارد و قطر آن حدود 200 میلیون کیلومتر است. همچنین مشخص شد که این ستاره از نظر گرانشی به یک جسم ثانویه بزرگ که در لبه منظومه قرار دارد متصل است.
برای مطالعه ترکیب این ابر، گروه از جدیدترین ابزار رصدخانه، طیفنگار نوری با وضوح بالا (GHOST) Gemini استفاده کردند. در مارس 2025، این ابزار کسوفی را مشاهده کرد که کمی بیش از دو ساعت به طول انجامید، نور ستاره را پراکنده کرد و طیفی را ثبت کرد که عناصر شیمیایی موجود در مواد بین ستاره ای را آشکار کرد.
دانشمندان با استفاده از GHOST توانستند برای اولین بار حرکت سه بعدی گاز درون این دیسک را اندازه گیری کنند و بادهای تبخیر مواد معدنی مانند آهن و کلسیم را شناسایی کنند. نتایج همچنین نشان داد که ابر مستقل از ستاره حرکت می کند و ارتباط آن با جسم ثانویه را تایید می کند.
این اولین باری است که اخترشناسان حرکت درونی گاز را در یک دیسک که به دور یک جرم ثانویه، یک سیاره یا یک ستاره کم جرم، می چرخد، اندازه گیری می کنند. مشاهدات بیشتر نشان داد که این محیط بسیار پویا است و جریان هایی از مواد معدنی گازی از جمله آهن و کلسیم در آن جریان دارد.
تخمین زده می شود که این ستاره بیش از دو میلیارد سال سن داشته باشد، به این معنی که قرص باقیمانده تشکیل سیاره نیست، بلکه احتمالاً در نتیجه یک برخورد عظیم بین دو سیاره شکل گرفته است. این کشف نشان میدهد که رویدادهای فاجعهبار در تکامل منظومههای سیارهای حتی در منظومههای بالغ نیز میتوانند رخ دهند، و به عنوان یادآوری آشکار این است که جهان به هیچ وجه پایدار نیست.
