آینده– دیدار کیر استارمر، نخست وزیر بریتانیا با شی جین پینگ در پکن، در میانه یک سفر چهار روزه، به عنوان نشانه ای از تلاش لندن برای تجدید نظر در روابط با چین پس از سال ها تنش برجسته شد.
بر اساس گزارش فردا، استارمر روز پنجشنبه در گفتگو با رئیس جمهور چین از تمایل بریتانیا برای ایجاد یک “روابط پیچیده و پیشرفته” صحبت کرد. رابطه ای که از دیدگاه او باید همزمان دو هدف را پیش برد: تقویت امنیت و تقویت اقتصاد. این پیام در چارچوب سیاست خارجی دولت چپ میانه حزب کارگر معنا می یابد. دولتی که تحقق وعده های رشد اقتصادی و بهبود رابطه با دومین اقتصاد بزرگ جهان را در اولویت قرار داده است.
سه ساعت در قلب دیپلماسی؛ جلسه رسمی و ناهار کاری
در مهمترین روز سفر، استارمر حدود سه ساعت را در یک جلسه رسمی و ناهار کار با شی جین پینگ گذراند. مدت زمان طولانی که به تنهایی نشان می دهد دو طرف سعی کرده اند این دیدار صرفاً تشریفاتی نباشد. فضای جلسه به بحث های سیاسی و اقتصادی محدود نشد و فوتبال و شکسپیر هم مطرح شد. جزئیاتی که از یک سو تلاش برای ایجاد صمیمیت نمادین را نشان می دهد و از سوی دیگر امکان ارائه تصویری «سازنده و قابل مدیریت» از این رابطه را به افکار عمومی می دهد.
استارمر در ابتدای دیدار با شی، چین را یک “بازیگر حیاتی در صحنه جهانی” توصیف کرد و گفت که ایجاد یک رابطه پیچیده تر و پیشرفته تر “ضروری” است. روابطی که در آن «فرصتهای همکاری» مشخص میشود و در عین حال «گفتوگوی معنادار» در مورد زمینههای اختلاف صورت میگیرد. در این زمینه، نخست وزیر بریتانیا تلاش کرد این رابطه را نه سیاه و سفید، بلکه چند لایه توصیف کند. رابطه ای که به گفته وی همزمان می تواند محل همکاری و درگیری باشد.
شی جین پینگ در پاسخ گفت که روابط دو کشور دارای فراز و نشیب هایی است که به نفع هیچ یک از طرفین نیست. وی با تاکید بر اینکه چین آماده توسعه همکاری بلندمدت با لندن است، در این دیدار به استارمر گفت: میتوانیم به نتیجهای برسیم که در آزمون تاریخ مقاومت کند. این جمله هم خواستار ثبات است و هم نشان می دهد که پکن در تلاش است تا روابط را در قالبی بلندمدت و پایدار تنظیم کند. قالبی که از دیدگاه چین باید دوره های تنش را پشت سر بگذارد.
موج دیپلماسی غرب با چین؛ تعادل در برابر ایالات متحده
سفر استارمر به عنوان بخشی از موجی اعلام شده است که در آن رهبران غربی درگیر دیپلماسی فعال تر با چین شده اند. منطق این موج نیز به وضوح تشریح شده است: کشورها در صدد ایجاد نوعی توازن در برابر غیرقابل پیش بینی بودن آمریکا در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ هستند. روزنامه رویترز در گزارشی به طور خاص به تهدیدهای گاه و بیگاه ترامپ برای اعمال تعرفه های تجاری و همچنین اظهارات وی در مورد کنترل گرینلند اشاره می کند. چیزهایی که “از جمله بریتانیا را آزرده خاطر کرد.”
رویترز در این گزارش تاکید می کند که سفر استارمر بلافاصله پس از سفر مارک کارنی نخست وزیر کانادا انجام شده است. سفری که طی آن کارنی یک قرارداد اقتصادی با پکن برای کاهش موانع تجاری امضا کرد، خشم ترامپ را برانگیخت. این زمان بندی یک لایه اضافی به تصمیم لندن اضافه می کند: نزدیک شدن به پکن در زمانی اتفاق می افتد که واشنگتن به چنین اقداماتی حساس است و مثال کانادا نشان داده است که واکنش آمریکا می تواند تند و سیاسی باشد.
استارمر در جای دیگری از این گزارش از «پیشرفت» در مذاکرات با پکن برای کاهش تعرفه ویسکی خبر داد. در همان زمان، شی جین پینگ اعلام کرد که چین لغو روادید برای شهروندان بریتانیایی را در نظر خواهد گرفت. این دو محور – ویسکی و ویزا – هر دو بار نمادین دارند: یکی نشان دهنده دسترسی ملموس تجاری برای بریتانیا و دیگری نماد تسهیل ارتباطات و حرکت است که می تواند به عنوان نشانه ای از گرم شدن روابط ارائه شود.
استارمر با هیئتی متشکل از بیش از 50 رهبر تجاری همراه است. وی در همان فضا اعلام کرد: «این رابطه در جای خوبی است؛ در جایگاه قوی». سپس، وقتی خبرنگاری پرسید که آیا شی جین پینگ کسی است که با او تجارت کند، استارمر پاسخ کوتاهی داد: “بله.” این پاسخ در سادگی خود حاوی یک پیام سیاسی روشن بود: نخست وزیر می خواهد نشان دهد که با اطمینان از امکان مذاکره و گفت وگو، مسیر «تعامل اقتصادی» را پیش می برد.
نمادسازی نرم؛ فوتبال، لیگ برتر و یک توپ هدیه
استارمر دیدار با شی را “گرم و سازنده” توصیف کرد و گفت که در طول ناهار در مورد باشگاه های بزرگ لیگ برتر انگلیس که طرفداران زیادی در چین دارند گفتگو کردند. او همچنین توپی را که در بازی اخیر منچستریونایتد (تیم مورد علاقه رئیس جمهور چین) و آرسنال (تیم مورد علاقه نخست وزیر انگلیس) استفاده شده بود، به شی تقدیم کرد. این نمادسازی به وضوح در خدمت ایجاد یک لایه کمتر تنش در رابطه است. لایه ای که می تواند مکالمه را روان تر کند.
گزارش رویترز یادآور میشود که روابط دو کشور در سالهای گذشته و در دوران دولتهای محافظهکار قبلی تیرهتر بوده است. زمانی که لندن برخی از سرمایه گذاری های چین را به دلیل نگرانی های امنیت ملی محدود کرد و در مورد سرکوب آزادی های سیاسی در هنگ کنگ ابراز نگرانی کرد. اکنون استارمر سیاست جدیدی را بر اساس «تعامل با چین» اتخاذ کرده است. تلاشی برای بازگشت به نوعی کارکردگرایی در سیاست خارجی که در آن «تعامل» کلیدواژه اصلی است.
استارمر در این اجلاس گفت: 18 ماه پیش، زمانی که به دولت رسیدیم، قول دادم بریتانیا را دوباره به صحنه جهانی بازگردانم. وی سپس توضیح داد که چرا این دیدگاه را ضروری میداند: زیرا «رویدادهای خارج از کشور بر همه چیز در داخل مرزهای ما تأثیر میگذارد». از قیمت های موجود در قفسه های سوپرمارکت گرفته تا سطح امنیت مردم. این پیوند سیاست خارجی با زندگی روزمره دقیقاً روایتی است که دولت ها برای توجیه دیپلماسی اقتصادی و تعامل خارجی به آن نیاز دارند.
در عین حال، این رویکرد با مخالفت در داخل بریتانیا مواجه است. رهبر حزب محافظه کار اپوزیسیون، کیمی بادنوک، روز چهارشنبه گفت که به دلیل خطرات امنیتی که چین ایجاد می کند، هرگز به چین سفر نخواهد کرد. این موضع یادآور این است که استارمر نه تنها برخلاف ملاحظات خارجی، بلکه تحت فشار رقابت سیاسی داخلی نیز حرکت می کند. رقابتی که چین را به موضوعی امنیتی و پرهزینه در عرصه سیاست داخلی تبدیل کرده است.
سرویسهای امنیتی بریتانیا اعلام کردهاند که چین «به طور معمول از دولت جاسوسی میکند». ادعایی که پکن آن را رد کرده است. همین بیانیه عمق شکاف بی اعتمادی را نشان می دهد: حتی در حالی که لندن به دنبال گرم کردن روابط است، نهاد امنیتی بریتانیا همچنان به چین با شک و تردید نگاه می کند و چین این اتهامات را رد می کند.
همکاری امنیتی در مورد قاچاق انسان
استارمر در بخش مهمی از گزارش CNN به دنبال کمک پکن برای تقویت امنیت است و اعلام کرد که دو کشور به طور مشترک با شبکه های قاچاق انسان برخورد خواهند کرد. تمرکز این توافق بر کاهش استفاده از موتورهای ساخت چین در قایق های کوچک است که برای قاچاق افراد از طریق کانال انگلیسی برای درخواست پناهندگی در بریتانیا استفاده می شود.
به گفته دفتر نخست وزیری بریتانیا، مقامات دو کشور اطلاعات امنیتی را برای شناسایی مسیرهای عرضه قاچاقچیان به اشتراک خواهند گذاشت و با تولیدکنندگان چینی همکاری خواهند کرد تا از سوء استفاده شبکه های جنایت سازمان یافته از کسب و کارهای قانونی جلوگیری کنند. این بخش مهمترین تلاش گزارش برای نشان دادن “کارکرد امنیتی تعامل” است: اینکه رابطه با چین می تواند از سطح کلمات و تجارت به سطح همکاری عملیاتی برسد.
با این حال، گزارش CNN نشان می دهد که مسائل حقوق بشر رها نشده است. استارمر به خبرنگاران گفت که با شی در مورد پرونده جیمی لای، سرمایه دار سابق رسانه های هنگ کنگ و شهروند بریتانیایی که در ماه دسامبر به اتهام جرایم امنیت ملی محکوم شده بود، گفتگوی “محترمانه” داشته است. همین کلمه محترم بیانگر نوع مدیریت تنش است.
سفر استارمر به چین یک «بازگشت» ساده نیست. این تلاشی است برای سازماندهی مجدد رابطه ای که هم ظرفیت اقتصادی و هم ریسک امنیتی و سیاسی دارد. دولت کارگر در حالی که برای تحقق رشد اقتصادی تحت فشار است، چین را در اولویت قرار داده و با زبان «روابط پیچیده و پیشرفته» سعی دارد هم راه را برای تعامل باز کند و هم ادعا کند که اختلافات از جاسوسی تا حقوق بشر قابل حل و مدیریت است.
از سوی دیگر، پکن همچنین نشان میدهد که با تأکید بر عبور از برآمدگیها و آماده شدن برای یک مشارکت بلندمدت، به دنبال تثبیت روابط است. در این میان، دستاوردهایی مانند پیشرفت در بحث تعرفه ویسکی، بررسی معافیت روادید، همراهی یک هیئت تجاری بزرگ و حتی همکاری علیه قاچاق انسان تلاش هایی برای تبدیل «گرمایش سیاسی» به نتایج ملموس است. با این حال، بدبینی داخلی و امنیتی بریتانیا یادآوری می کند که این مسیر، هر چند پر از لبخند و نمادهای نرم مانند فوتبال، همچنان در زمین ناهموار سیاست و امنیت قدم خواهد گذاشت.
