آیا ممکن است اسرائیل به تنهایی به ایران حمله کند؟

آینده – در بطن تحولات کنونی و ارسال تجهیزات و تسلیحات آمریکایی به خاورمیانه، آرام آرام سوالی در محافل رسانه ای و تحلیلی مطرح می شود. آیا اسرائیل بدون آمریکا به ایران حمله خواهد کرد؟

بر اساس گزارش فردا، تحلیلگران و کارشناسان سیاسی خارجی پاسخ های متفاوت اما محتاطانه ای به این سوال ارائه می دهند. پاسخ هایی که متشکل از متغیرهای مختلف بوده و دیدگاه های متفاوتی را نشان می دهند. برخی از آنها حمله جداگانه اسراییل به ایران را دور از انتظار می دانند و برخی معتقدند پاسخ به این سوال مانند پازلی است که سرنوشت هر قطعه آن در کنار قطعات دیگر شکل نهایی خود را ترسیم می کند. روزنامه هاآرتص امروز از سفر ایال ضمیر رئیس ستاد مشترک ارتش رژیم صهیونیستی به آمریکا برای گفتگو درباره ایران خبر داد. این تحلیل ها مستقل از درگیری ایران و اسرائیل در صورت حمله احتمالی آمریکاست.

سناریوی جنگ 12 روزه

در ژوئن سال جاری، تنها یک ساعت پس از صدور قطعنامه آژانس بین المللی انرژی اتمی علیه جمهوری اسلامی، ارتش اسرائیل حمله خود را به خاک ایران آغاز کرد. در حالی که مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در جریان بود. حالا که دوباره صحبت از مذاکره ایران و آمریکا به میان می آید، سناریویی که چندان مورد استقبال تحلیلگران نیست، تکرار تجربه جنگ 12 روزه است. زیرا به گفته تحلیلگران امنیتی و سیاست خارجی اسرائیل و آمریکا، نتانیاهو مخالف هرگونه توافق بین ایران و آمریکا است. از این منظر این سناریو مطرح می شود که شاید اسرائیل دوباره همان سیستم را اجرا کند و آمریکا مجبور شود در مقابل حملات تلافی جویانه ایران در زمینه مهمات، اطلاعات و پشتیبانی دفاعی از اسرائیل حمایت کند. زیرا حمله پیشگیرانه در دکترین نظامی ایران نیست، اما ایران اعلام کرده است که به هر تجاوزی پاسخ خواهد داد. اما در ادامه، تحلیل های دیگری نیز وجود دارد که احتمال وقوع این سناریو را تضعیف می کند.

حمله هزینه-منفعت برای اسرائیل

بی بی سی انگلیسی روز یکشنبه گزارشی از تل آویو منتشر کرد که اگرچه بر درگیری ترکیبی اسرائیل و آمریکا با ایران تمرکز داشت، اما از موانع و تحلیل های موجود در برابر حمله انفرادی اسرائیل به ایران نیز اجتناب کرد. لوسی ویلیامسون خبرنگار این رسانه دولتی انگلیس در تل آویو با دو کارشناس اطلاعاتی و نظامی اسرائیل مصاحبه کرده است. این گزارش ابتدا به این نکته توجه می کند که نتانیاهو و اعضای دولت راست افراطی او در مورد تحولات اخیر منطقه و اقدامات لجستیکی ایالات متحده سکوت کرده اند. موضوعی که با توجه به دنی سیترینوویتز، پژوهشگر ارشد امور ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل و افسر سابق اطلاعات نظامیاهمیت این شرایط را برای تل آویو نشان می دهد: برای نتانیاهو قرار گرفتن در شرایطی که آمریکا این میزان نیرو در خلیج فارس دارد و حمله ترامپ به ایران بسیار نزدیک به نظر می رسد، لحظه طلایی است که نباید از دست بدهد.

اساف کوهن، معاون سابق یگان 8200 ارتش اسرائیل او همچنین معتقد است که آنها نمی خواهند این فرصت را از دست بدهند زیرا معتقدند آمریکایی ها باید این بار رهبری را به دست بگیرند. چون قوی ترند، توان نظامی بیشتری دارند و مشروعیتشان در دنیا بسیار بیشتر از اسرائیل است.

این دو کارشناس امنیتی اسرائیلی مدعی هستند که نتانیاهو در رایزنی های خود به دنبال منحرف کردن مسیر حملات آمریکا به سمت اقدامات حداکثری با هدف تغییر رژیم در ایران است. علیرغم این واقعیت که بسیاری از متحدان آمریکا معتقدند اقدام آنها خطرات بزرگی را برای کل منطقه به همراه دارد، در اسرائیل کسانی هستند که منافع بالقوه زیادی را در این اقدام می بینند. چرا که مدعی هستند با وقوع این حادثه، خطر موشک های بالستیک و احتمال دستیابی ایران به سلاح هسته ای را از بین می برد و منجر به تضعیف گروه های مقاومتی مانند حزب الله می شود که با وجود ضرباتی که خورد، همچنان با 25 هزار موشک و راکت در مرزهای شمالی مستقر است.

در گزارش بی بی سی انگلیسی آمده است که در اسرائیل بسیاری از سیاستمداران از جمله نمایندگان کنست مخالف حمله به ایران در صورتی که منجر به تغییر حکومت نشود، هستند. زیرا معتقدند حمله محدود یا حتی توافق با ایران برای این رژیم خطرناکتر است. این گزارش حاکی از آن است که بسیاری بر این باورند که اگر درگیری دیگری رخ دهد و چیزی در تهران تغییر نکند، ارزش هزینه مقابله با عملیات تلافی جویانه ایران را ندارد. حتی یکی از این کارشناسان می گوید: «نتانیاهو نگران است که اسرائیل بار دیگر درد حمله بدون تغییر دولت را متحمل شود. او به دنبال تغییر قدرت است و این فقط از جانب آمریکا می تواند باشد.» اگرچه این گزارش از موانع و عوارض آن صحبت می کند، اما به خطرات توافق هسته ای با ایران نیز می پردازد.

آتش بس شکننده و تعادل ناپایدار

نامشخص بودن تغییر وزن و هندسه امنیتی منطقه با وجود تحولات دو سال گذشته موضوعی است که برخی از تحلیلگران را نسبت به وقوع درگیری نظامی بین اسرائیل و ایران متقاعد می کند. فرض آنها این است که اسرائیل مستقیماً به ایران حمله خواهد کرد، نه برعکس. نویسنده سایت کانادایی مانیتور ژئوپلیتیک وی معتقد است که موضوع حمله اسرائیل به ایران تنها به تصمیم سیاستمداران وابسته نیست، بلکه به شرایط ناپایدار منطقه نیز مربوط می شود. نگارنده این حمله را محتمل می داند زیرا تنش بین ایران و اسرائیل همچنان بالاست. عواملی مانند ابهام در وضعیت برنامه هسته ای، از سرگیری غنی سازی، بازسازی قدرت نظامی ایران، تعاملات پیچیده منطقه ای، موضوع امنیت انرژی و تنگه هرمز و شرایط انتخابات 2026 اسرائیل.

ژئوپلیتیکال مانیتور نوشت که در صورت رعایت چند شرط همزمان از سوی تل آویو، ممکن است این اقدام را انجام دهد. نویسنده معتقد است که بازسازی قدرت نظامی و پدافند هوایی در ایران، انباشت اورانیوم با غنای بالا و عدم دسترسی به بازرسان، حمله مهم گروه‌های نزدیک به ایران که به تهران نسبت داده می‌شود، همکاری بیشتر و واضح‌تر آمریکا و اسرائیل و افزایش فضای داخلی اسرائیل برای تحمل هزینه‌های حملات تلافی‌جویانه ایران. شرایطی وجود دارد که اگر به طور همزمان محقق شود، این اتفاق می افتد.

یکی از محققان اندیشکده آمریکایی رند در مقاله ای برای مجله فارین پالیسی، آتش بس یا توقف درگیری های کنونی را تاکتیکی و موقتی دانست که چندان دوام نخواهد آورد. بر اساس مقاله رافائل کوهن این خروج از درگیری پایدار نیست و درگیری بعدی ابعادی بزرگتر از جنگ 12 روزه خواهد داشت. نویسنده این اتاق فکر همچنین بر حضور توان عملیاتی حزب الله در مرزهای شمالی اسرائیل و نگرانی از حمله ای مانند 16 مهر توسط حزب الله تاکید می کند. کوهن که سابقه اطلاعاتی در ارتش آمریکا و شرکت در جنگ عراق دارد، در این مقاله تاکید می کند که درگیری احتمالی به این دلیل رخ می دهد که تهدید هسته ای، موشکی، نظامی و استراتژیک ایران و اسرائیل همچنان وجود دارد. بازیگران خارجی مانند چین به دلیل خرید نفت از ایران و متاثر شدن از ضربات احتمالی به بازار انرژی ناشی از جنگ فوق الذکر و روسیه به دلیل روابط نظامی و هسته ای در حوزه صلح آمیز، روابط منطقه ای و اوضاع داخلی دو کشور در شکل گیری یا نشدن این درگیری موثر است.