تنها راه التیام زخم‌های جامعه

بعدی- حجاب آزاد است و مشروبات الکلی موجود است؛ پس بهانه ای نیست؟ این سخنان اخیر علی مطهری در صداوسیما است.

بر اساس گزارش فردا، مطهری با اشاره به نوعی سهل انگاری در مورد معترضان بدون خشونت، از گشایش های اجتماعی در پاکت صحبت می کند که به گفته وی در حال شکل گیری است یا باید در دستور کار قرار گیرد. اما برای پاسخ به این سوال که چرا مردم واقعا معترض هستند، باید روند اعتراض مردم را با نگاهی دقیق زیر ذره بین قرار داد تا به پاسخ این سوال رسید.

آذر تشکر، جامعه شناس در گفت و گو با به گزارش میهن تجارت وی به تشریح وضعیت کنونی جامعه پرداخت و گفت: بعد از حوادث روز 1404 حرف هایی زده می شود و امکاناتی فراهم می شود که انگار گشایش هایی در سطح جامعه وجود دارد؛ موتور سواری زنان، بحث فضای اعتراض یا کوتاهی در بحث حجاب و… اما این ماجرا به این راحتی ها نیست.

از دیدگاه ایشان روندی که جامعه طی کرده است به این صورت است: «سال‌ها مردم به طرق مختلف با جریان سازش می‌کردند، اما تا این لحظه به گشایش‌ها توجهی نمی‌شد، این گشایش اجتماعی که ارائه می‌شود و انتظار داریم ما را از بن‌بست اجتماعی خارج کند، در واقع پایان یک پروسه طولانی اتلاف و مصرف سرمایه اجتماعی است که می‌توان آن را فرآیندی دیگر از تحقق قرارداد سرمایه اجتماعی نامید.

ما فکر می کردیم نماهای مختلف کم هستند و می توان آنها را حذف کرد

وی می افزاید: چطور ممکن است این جریان دیگر سازی صورت نگیرد، لازم بود مسئولان سیاسی خود را در موقعیتی قرار دهند که فکر کنند وظیفه آنها خدمت به مردم است، ما انتخاب شده ایم تا به یک اندازه در خدمت این مردم باشیم و موظفیم مردم این سرزمین را شهروندان کشور ببینیم؛ نه غریبه ای که باید بیرون انداخته شود. به طور خودجوش در همه زمینه ها اعم از اقتصادی، اجتماعی و سیاسی اولاً فکر می کنیم که اختلافات جزئی است و قابل رفع است و بعد تقویت می شود که سازش بسیار دشوار است.

آذر تشکر با اشاره به سنت بزرگداشت عاشورا و تاسوعا در طول قرن‌ها در تاریخ ایران می‌گوید: سنت عاشورا و اسطوره‌های تاریخی ما مانند عزاداری سیاوش یک سنت قوی و ریشه‌دار در این دیار است و مردم در روز عاشورا به خیابان‌ها هجوم می‌آورند و گریه و زاری می‌کنند و این سنت بی‌حرمتی است که چندین قرن پیش کشته شده‌اند. که تعدادی از روانشناسان و جامعه شناسان در یکی دو دهه اخیر استدلال کرده اند که باید شادی بیشتری به جامعه تزریق کرد، زیرا روحیه شاداب نسبت به آینده برای توسعه ضروری است.

ما فرهنگ عزاداری را شفا ندادیم

وی با اشاره به فضای عزاداری کنونی در جامعه می گوید: ما که ریشه های نیرومند عزاداری از جمله عزاداری عاشورا و سیاوش را می شناختیم، می دانستیم که در طول تاریخ چه قدر ادامه داشته است و احساسات مرتبط با آن هرگز از بین نرفته است. چگونه از قدرت فرهنگی این عزاداری غافل شدیم؟ به ناحق کشته شده فراموش می شود، زخم ها و دردها التیام می یابد!»

اعتراض به نداشتن حقوق مساوی

به گفته این جامعه شناس، دلیل اعتراض مردم در این مقطع این است که: «مردم در یک پروسه طولانی سازش دائمی کرده اند؛ حالا کاملاً واضح هستند که ما خواهان حقوق برابر هستیم. الان در جایی ایستاده ایم که همه ساکت هستند و مردم حرفی نمی زنند. در این مرحله حتی وقت آن نیست که از مردم بپرسیم چه می خواهید؟

هیچ کاری نکردن یک دولت محترم است

وی می افزاید: آنقدر غم و اندوه وجود دارد که باید به ذهن اجتماعی ما فرصت داد تا بهبود یابد. در این مرحله، راه حل ها بی ربط هستند. ما به سکوت نیاز داریم ما به آنها نیاز نداریم که همیشه راه حلی برای ما بیابند. ذهن اجتماعی ما چنان بحرانی را تجربه کرده است که باید در نقطه ای متوقف شود. هیچ کاری نکردن یک حالت محترم است. هیچ کاری نمی توانی برای جبران زخم عمیق من انجام دهی. فقط باید اجازه بدهید بروم تا خودم را درمان کنم.”

قدرت احساسات چند برابر شده است

وی می افزاید: وقتی با مردم صحبت می کنم، می بینم که انواع دردها و رنج های فردی در هنگام اضطراب و افسردگی از جمله بی اشتهایی، بی خوابی، عصبانیت درونی، بی قراری و بی انگیزگی رایج شده است و همه در خود چنین موقعیت هایی را تجربه می کنند. قدرت چند برابر می شود.”

این یک شرط وجودی است نه اجتماعی

وی در پایان خاطرنشان می کند: یک ماه است که مردم این دیار نقطه ای را تجربه می کنند که از آن نمی توانیم به عقب برگردیم، سطح آگاهی و تجربه عاطفی آنها تغییر کرده است و این را می توان نوعی دگرگونی وجودی برای یک جامعه تلقی کرد، گذر از این وضعیت اصلا آسان نیست و معلوم نیست چگونه باید از آن گذشت. در سوگ بزرگمان بمانیم و خودمان و جامعه را تماشا کنیم و این فرصت را داریم که با آگاهی جدیدی که پیدا کرده ایم آرام آرام نظم جدیدی برای خود پیدا کنیم.