معاملات الگوریتمی در بورس چیست؟

اقتصاد 24-معاملات الگوریتمی در بازار سهام به یکی از مهم ترین تحولات بازارهای مالی جهان در سال های اخیر تبدیل شده است. تحولی که راه خرید و فروش سهام را از تصمیمات انسانی به تصمیم گیری های مبتنی بر داده ها، ریاضیات و سرعت ماشین منتقل کرده است. در این نوع معاملات، کامپیوترها سفارشات خرید و فروش را بر اساس مجموعه ای از دستورالعمل های از پیش تعیین شده و بدون دخالت مستقیم انسان اجرا می کنند. رشد فناوری، افزایش حجم داده های مالی و رقابت شدید بین سرمایه گذاران، معاملات الگوریتمی را به بخشی جدایی ناپذیر از بورس های بزرگ جهان تبدیل کرده است.

تجارت الگوریتمی چگونه کار می کند؟

در معاملات الگوریتمی، معامله گر یا شرکت سرمایه گذاری ابتدا استراتژی خاصی را طراحی می کند. این استراتژی می تواند بر اساس متغیرهایی مانند قیمت، حجم معاملات، زمان، نوسانات بازار و یا حتی اخبار اقتصادی باشد. سپس این قوانین به زبان برنامه نویسی تبدیل شده و در قالب یک الگوریتم در سیستم معاملاتی پیاده سازی می شوند.

این الگوریتم به طور مداوم بازار را رصد می کند و هر زمان که شرایط تعریف شده برآورده شد، به طور خودکار سفارش خرید یا فروش را ثبت می کند. سرعت اجرای این فرآیند بسیار بالاست. در میلی ثانیه همین سرعت، مهم ترین مزیت معاملات الگوریتمی در مقایسه با معاملات سنتی تلقی می شود، زیرا انسان عملاً قادر به داشتن چنین سرعتی در تحلیل و تصمیم گیری نیست.

در واقع الگوریتم‌ها احساساتی مانند ترس، طمع یا هیجان ندارند و فقط بر اساس داده‌ها عمل می‌کنند. موضوعی که می تواند خطاهای رفتاری معامله گران را کاهش دهد.

انواع استراتژی های معاملاتی الگوریتمی

معاملات الگوریتمی به یک روش محدود نمی شود و طیف وسیعی از استراتژی ها را شامل می شود. برخی از الگوریتم ها به دنبال کشف تفاوت قیمت یک دارایی در بازارهای مختلف و بهره مندی از این تفاوت هستند. برخی دیگر روند قیمت را شناسایی کرده و همراه با روند وارد معامله می شوند.

گروهی از الگوریتم ها نیز برای بازاریابی طراحی شده اند. یعنی با ثبت مستمر سفارش خرید و فروش به افزایش نقدینگی بازار کمک می کنند. در سطح پیشرفته‌تر، الگوریتم‌هایی وجود دارند که از هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی برای پیش‌بینی رفتار بازار آینده با تجزیه و تحلیل حجم عظیمی از داده‌ها استفاده می‌کنند.

مزایای معاملات الگوریتمی برای بازار سرمایه

یکی از مهمترین مزایای معاملات الگوریتمی افزایش سرعت و دقت معاملات است. این باعث می شود تفاوت قیمت های نقدی سریعتر از بین برود و بازار کارآمدتر شود. همچنین کاهش درگیری عواطف انسانی می تواند از تصمیم گیری های عجولانه یا احساسی جلوگیری کند.

از سوی دیگر، الگوریتم‌ها اجازه اجرای استراتژی‌های پیچیده را می‌دهند. استراتژی هایی که انجام آنها به صورت دستی تقریبا غیرممکن است. سرمایه گذاران نهادی، صندوق های سرمایه گذاری و شرکت های بزرگ مالی از این ویژگی برای مدیریت بهتر وجوه بزرگ استفاده می کنند.

معاملات الگوریتمی همچنین می تواند هزینه های معاملات را کاهش دهد. از آنجایی که دستورات به صورت خودکار و دقیق اجرا می شوند، نیاز به نظارت مداوم انسانی کاهش یافته و خطاهای اجرا کاهش می یابد.

ریسک ها و چالش های معاملات الگوریتمی

با وجود مزایا، تجارت الگوریتمی بدون خطر نیست. یکی از نگرانی های اصلی احتمال خطا در طراحی الگوریتم است. اگر کدگذاری یا مفروضات استراتژی اشتباه باشد، سیستم می تواند در مدت زمان کوتاهی ضررهای بزرگی را متحمل شود.

از طرفی سرعت بالای الگوریتم ها گاهی باعث نوسانات شدید در بازار می شود. در برخی از بازارهای سهام در سراسر جهان، افت ناگهانی قیمت موسوم به “فلش سقوط” تا حدی به عملکرد همزمان الگوریتم ها نسبت داده شده است.

چالش دیگر نابرابری دسترسی است. شرکت های بزرگ با زیرساخت قوی و سرورهای پرسرعت نسبت به سرمایه گذاران خرده فروشی برتری دارند. این موضوع بحث عدالت را در بازار سرمایه مطرح کرده است.

معاملات الگوریتمی در بورس اوراق بهادار ایران

در بورس ایران در سال های اخیر مبحث معاملات الگوریتمی مطرح شده و به صورت محدود مورد استفاده قرار گرفته است. نهاد ناظر بر بازار سرمایه تلاش کرده است بین توسعه فناوری و کنترل ریسک تعادل ایجاد کند. به همین دلیل استفاده از الگوریتم ها معمولا مستلزم اخذ مجوز و رعایت چارچوب های خاصی است.

هدف اصلی از توسعه این نوع معاملات در ایران افزایش نقدینگی، کاهش رفتارهای هیجانی و حرفه ای شدن بازار است. با این حال، نگرانی هایی نیز در مورد تأثیر الگوریتم ها بر نوسانات بازار و احتمال سوء استفاده وجود دارد. به خصوص در بازاری که سهم سرمایه گذاران واقعی بالاست.

آینده تجارت الگوریتمی در بازارهای مالی

روند جهانی نشان می دهد که سهم معاملات الگوریتمی به طور مداوم در حال افزایش است و در برخی از بزرگترین بورس های جهان، عمده معاملات توسط ماشین ها انجام می شود. ترکیب الگوریتم‌ها با هوش مصنوعی، داده‌های بزرگ و محاسبات ابری احتمالاً شکل بازارهای مالی آینده را تغییر خواهد داد.

در آینده، رقابت بین معامله‌گران بیشتر به کیفیت مدل‌های ریاضی، قدرت تحلیل داده‌ها و توانایی برنامه‌نویسی بستگی دارد تا تجربه فردی. به عبارت دیگر، بازار سرمایه به تدریج از فضای معاملاتی سنتی به محیطی فناوری و داده محور در حال تغییر است.

تجارت الگوریتمی را می توان نقطه تلاقی اقتصاد، ریاضیات و فناوری در نظر گرفت. ابزاری که اگر به درستی طراحی و نظارت شود، می تواند به افزایش کارایی بازار کمک کند، اما در صورت عدم کنترل و شفافیت، به عاملی برای بی ثباتی تبدیل می شود.