«والتر راسل مید» ستون نویس معروف وال استریت ژورنال نوشت: پاسخ تهران به هر خواسته ای یکسان است: «نه». نه برای پایان دادن به برنامه هسته ای، نه برای محدود کردن تولید موشک های بالستیک، نه برای کاهش موضع سخت در قبال اسرائیل، نه برای توقف حمایت از آنچه از شبکه نیروهای نیابتی آن باقی مانده است.
به گزارش سرویس بین الملل «میهن تجارت»، در ادامه این مطلب آمده است: از سوی دیگر نه ایران و نه دولت ترامپ در این مقطع خواهان جنگ نیستند، بنابراین گفتگوها ادامه دارد. رئیس جمهور دونالد ترامپ همچنان غیرقابل پیش بینی است و هیچ کس نمی داند حرکت بعدی او چه خواهد بود.
اما در حالی که بن بست با ایران ادامه دارد، سایر بخش های خاورمیانه همچنان در حال تکامل هستند. ائتلاف سست قدرتهای سنی شامل ترکیه، پاکستان، قطر، مصر و عربستان سعودی در تلاش هستند تا خلاء ایجاد شده از سقوط متحدان ایران در لبنان و سوریه را پر کنند. قدرتمندترین شریک منطقه ای اسرائیل، امارات متحده عربی، تا حد زیادی در جهان عرب و اسلام منزوی شده است. قطر، قوی ترین دوست و متحد حماس، بار دیگر در قلب دیپلماسی منطقه ای قرار گرفته است.
سعودی ها که در حالی به رهبری جهان عرب رسیده اند که رقبای دیرینه آنها عراق و سوریه در هرج و مرج به سر می برند و مصر در حال افول اقتصادی است، محرک اصلی این تغییر بوده اند. اکنون سعودیها از پیوستن به توافقنامه ابراهیم گذر کرده و به انتقاد از رفتار اسرائیل با فلسطینیها بازگشتهاند.
به نظر می رسد سه واقعیت در تغییر رویکرد عربستان سعودی تأثیرگذار بوده است. نخست، آسیب اسرائیل به ایران باعث افزایش نگرانی عربستان در مورد تل آویو شد، در حالی که نگرانی ریاض در مورد تهران کاهش یافت. علیرغم جمعیت کم، توانایی اسرائیل برای حمله از فواصل دور، روابط نزدیک اما پیچیده با دولت ترامپ و پاسخ قاطع آن به حملات 7 اکتبر 2023 حماس، همسایگانش به ویژه ریاض را نگران کرده است. حمله به رهبران حماس در دوحه، پایتخت قطر، به ویژه نگران کننده بود و نشان داد که اسرائیل می تواند در کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز عملیات نظامی انجام دهد.
دوم، انحراف عربستان سعودی از توافقنامه ابراهیم در زمانی رخ می دهد که عربستان سعودی در حال آماده شدن برای کاهش یا کنار گذاشتن چندین پروژه بزرگ است. طرح یک آسمان خراش در مرکز ریاض که قرار بود آنقدر بزرگ باشد که 20 برج مانند امپایر استیت نیویورک را در خود جای دهد، متوقف شده است. همچنین، طرحهای کلان شهر نئوم، که به عنوان جاهطلبانهترین پروژه طراحی شهری در جهان شناخته میشد، کاهش یافته است. با کاهش جذابیت برنامه مدرنیزاسیون، رهبران سعودی – مانند بسیاری از همتایان خود در جاهای دیگر – به دنبال حمایت در میان محافظه کاران اجتماعی و مذهبی هستند.
سوم، فاصله گرفتن از اسرائیل راهی برای عربستان سعودی برای ترمیم روابط تیره خود با امارات است. امارات متحده عربی پیشگام نزدیکی سریع با اسرائیل بوده و با دولت یهودی در مناطقی مانند سومالیلند همکاری کرده است. با تشدید جنگ در غزه، این مسیر در منطقه کمتر مورد استقبال قرار گرفت. فاصله گرفتن از اسرائیل به سعودی ها اجازه می دهد تا امارات منزوی را در پذیرش آنچه که بسیاری در منطقه منفور می دانند، تنها بگذارند.
سعودی ها و دیگر اعراب برای عادی سازی روابط اشتیاق کمتری نشان داده اند.
بسیاری در اسرائیل و ایالات متحده امیدوار بودند که تمرکز بیشتر کشورهای عربی بر پروژه های نوسازی اقتصادی در نهایت منجر به ادغام اسرائیل در منطقه شود. دستاوردهای اقتصادی و فناوری اسرائیل و همچنین چشم انداز دسترسی آسان تر به فناوری و اعتماد آمریکا، می تواند کشورهای عربی را که به دنبال توسعه و نوسازی هستند، جذب کند. در جناح راست اسرائیل، بسیاری امیدوار بودند که تمایل اعراب برای عادی سازی در برابر تلاش های فزاینده برای گسترش و تعمیق شهرک سازی های اسرائیل در کرانه باختری مقاومت کند.
این استدلالها همچنان اهمیت دارند، اما در حال حاضر کمتر از آنچه اسرائیلیها میخواهند مؤثر هستند. بخشی از این امر به این دلیل است که برخی از کشورهای عربی دریافتهاند که بدون توجه به نظر اسرائیل، میتوان به سرعت با دوستان و اعضای خانواده در حلقه ترامپ مذاکره کرد. همچنین به این دلیل است که اکنون بسیاری از اعراب بر این باورند که مقاومت اسرائیل در برابر ایده تشکیل کشور فلسطین – حتی به عنوان یک چشم انداز دور – بیشتر از تحرکات تهران، ثبات منطقه را تهدید می کند.
این ائتلاف بی ثبات سنی شامل عربستان سعودی، ترکیه، مصر، قطر، سوریه و پاکستان است و رقابت بین اعضای آن همچنان شدید است. اما تا زمانی که این همگرایی ادامه داشته باشد، دیپلماسی منطقه ای اسرائیل برای پیشبرد ادغام تنها کشور یهودی جهان در خاورمیانه مبارزه خواهد کرد.
