حوالی ساعت 7 صبح دیروز، نور طبیعی در شهر تهران به شدت کاهش یافت و با شروع بارندگی، “قطره های سیاه” روی سطح خودروها و همچنین روی لباس عابران پایتخت ریزش کرد. پس از پایان بارندگی، دود غلیظی فضای تهران را فرا گرفت. همانطور که به نظر می رسید ابرهای سیاه تهران را پوشانده است. شهروندان کرج نیز از تشکیل مه غلیظ بر فراز آسمان این شهر خبر دادند. مه دودی که بعدا مشخص شد کربن سیاه است بر اثر انفجار 3 انبار نفت در تهران و یک انبار نفت در کرج متاثر شد. با توجه به میزان آلاینده های موجود در هوا، متخصصان ریه بر لزوم خروج نکردن از منزل در شرایط فعلی برای همه افراد تاکید کرده و از احتمال تداوم حداقل 72 ساعت این هوای آلوده خبر می دهند.
به گزارش دنیای اقتصاد، آنچه صبح دیروز در تهران در قالب «کاهش بسیار شدید نور طبیعی روز» و همچنین «باران سیاه» ظاهر شد، حاکی از آن است که ترکیب لایههای «دود غلیظ ناشی از آتشسوزی انبارهای نفت از شب گذشته» و «ابرهای حجیم در آسمان» باعث کاهش میزان نور خورشید شده است. این افت تشعشعات در غرب و جنوب تهران، مکان هایی که آتش سوزی و ستون های دود در آن جریان داشت، بیشتر محسوس بود.
باران سیاه صبح دیروز تهران باعث شد خودروهای سفید رنگ پارک شده در کنار خیابان های شهر لایه ای از “قطره های سیاه” را روی بدنه خودرو داشته باشند. این لایه مشکی بیشتر در کنار صندوق عقب خودروها قرار دارد. این وضعیت به دلیل «دوده یا کربن سیاه» در هوای تهران است. آتش سوزی انبار نفت باعث انتشار مجموعه ای از آلاینده های هوا می شود که بیشتر آنها «ذرات کربن سیاه» و همچنین «مونوکسید کربن (CO)»، «دی اکسید گوگرد» و «اکسیدهای نیتروژن» علاوه بر ترکیبات آلی فرار هستند.
وجود «دود» در هوا، دود غلیظ سیاهی است که شب گذشته ستونی از دود در محل آتشسوزیها ایجاد کرده و همچنان ادامه دارد. اگرچه پشت ابر است. باران صبح دیروز تهران با «دوده» آمیخته شد و شرایطی را به وجود آورد که کارشناسان محیط زیست آن را «باران اسیدی» می نامند. این مدل بارشی از یک سو به دلیل ترکیب با «دوده» قطرات سیاه رنگی را به زمین می آورد و از سوی دیگر با مواد شیمیایی مختلفی مانند گازهای SO2 و NO2 همراه است. طبق معمول تابلوهای «اخطار آلودگی هوا» در تهران ارقامی را نشان می دهد که با «عقل سلیم» سازگاری ندارد. وجود دود ناشی از سوختن روغن باعث افزایش غلظت PM2.5 و PM10 در هوا می شود. اما شاخص آلودگی 107 است که به نظر می رسد “کمتر از آنچه باید باشد”.
ادامه شرایط بحرانی به مدت 72 ساعت
مریم زارع فوق تخصص ریه ضمن تایید بالا بودن آلاینده ها در هوای تهران و کرج به همه شهروندان توصیه کرد جز در مواقع ضروری از منازل خارج نشوند. وی ادامه داد: با توجه به شرایط جوی و گرد و غبار سیاهی که سطح شهر را فرا گرفته است، طبیعتاً میزان آلاینده ها در هوای تهران بالا است و در واقع وضعیت هوا برای همه گروه ها در وضعیت خطرناکی قرار دارد و حتی افراد سالم نیز نباید از منازل خود خارج شوند.
وی ادامه داد: بیشترین آلودگی هوای تهران در شرایط عادی مربوط به انتشار آلاینده های ناشی از سوخت های فسیلی است که در پی انفجار چند انبار نفت در تهران و کرج، میزان قابل توجهی از آلاینده های ناشی از سوخت های فسیلی وارد هوا شده است. آلاینده های اصلی ناشی از سوزاندن سوخت های فسیلی (نفت) عبارتند از: گازهای سمی مانند مونوکسید کربن، دی اکسید کربن، دی اکسید نیتروژن و دی اکسید گوگرد. در عین حال، سوزاندن این سوختهای فسیلی منجر به انتشار ذرات معلق در هوا نیز میشود که میتوان آنها را بر اساس اندازه به دو دسته تقسیم کرد: ذرات معلق کوچکتر از 2.5 میکرون (PM2.5) و ذرات معلق کوچکتر از 10 میکرون (PM10). در عین حال در شرایط فعلی هوای تهران با دوده (کربن سیاه) انباشته شده و دود سیاه فعلی همین کربن سیاه است، البته این نوع آلاینده در سال های اخیر در هوای تهران وجود نداشت. ترکیبات آلی سمی مانند هیدروکربن ها، بنزن، تولوئن، فرمالدئید و آکرولیت و فلزات سنگین مانند نیکل، سرب و غیره نیز از سوختن روغن ساطع می شوند. طبیعتا با توجه به انفجارهایی که در شرایط فعلی رخ داده است، تمامی آلاینده های مذکور در هوای تهران و کرج وجود دارد.
زارع بیان کرد: استنشاق این گازها برای مبتلایان به بیماری های قلبی و ریوی منجر به مرگ می شود و در افراد سالم نیز احتمال بروز مشکلات تنفسی وجود دارد بنابراین توصیه اصلی به همه شهروندان این است که از خانه خارج نشوند. از عوارض اولیه این آلاینده ها می توان به سوزش بینی و گلو، سرفه، تنگی نفس و علائم شدیدی مانند کاهش اکسیژن اشاره کرد که باعث می شود فرد بلافاصله به بیمارستان مراجعه کند. اگر بیماران تنفسی در این شرایط احساس تنگی نفس کردند، توصیه می شود دوز اسپری خود را دو برابر کنند. وی ادامه داد: اگر به هر دلیلی از خانه خارج می شوید و مجبور به حضور در فضای باز هستید، توصیه می شود بعد از بازگشت به منزل، ناحیه بینی، دهان و گلو را با آب گرم بشویید تا آلاینده ها با ذرات درشت از دهان و بینی خارج شده و با تنفس بعدی وارد دهان یا بینی نشوند. در عین حال استفاده از آنتی اکسیدان ها و شیر به وفور توصیه می شود.
زارع در خصوص تاثیر باران اسیدی و ابرهای فعلی بر هوای پایتخت گفت: وجود ابر در آسمان به دلیل عدم وزش باد شدید، حذف آلاینده ها از هوا را با مشکل و کندی مواجه می کند، اما بارش باران در کاهش آلاینده های هوا موثر است، تاثیر این امر در زمانی که بعد از بارندگی باد وجود داشته باشد بیشتر است. اما باید تاکید کرد که بارندگی فعلی عادی نیست و به شدت خطرناک است. پس سعی کنید هنگام باران اسیدی یا در مواقع ضروری از خانه خارج نشوید. لباس هایی که با آب باران تماس دارند باید شسته شوند، سطح پوست به خصوص پوست صورت و چشم ها نباید با این باران تماس پیدا کند. بنابراین اگر هنگام باران اسیدی از خانه خارج می شوید، از چتر، کلاه نقابدار، لباس های کاملاً پوشیده و دستکش استفاده کنید و پس از بازگشت، تمام لباس ها و چتر خود را بشویید. درصد بسیار زیادی از این آلاینده ها سرطان زا هستند و برخی از آنها از طریق پوست جذب بدن می شوند و بنابراین تماس با این باران اسیدی احتمال ابتلا به سرطان پوست، سرطان ریه و … را به همراه دارد.
این فوق تخصص ریه بر لزوم استفاده از ماسک N95 هنگام خروج از منزل در شرایط فعلی تاکید کرد و گفت: ماسک ها قابل استفاده مجدد نیستند و باید پس از بازگشت به منزل ماسک را دور بیندازید و دفعه بعد که بیرون رفتید از ماسک جدید استفاده کنید. مریم زارع در خصوص مقایسه این انفجار با انفجار قبلی انبار نفت شهران در جنگ 12 روزه و پیامدهای آن، گفت: در جنگ 12 روزه تنها یک انبار نفت منفجر شد، اما این بار به دلیل انفجار 3 انبار نفت در تهران و یک انبار نفت در کرج، حجم آب و هوا به مراتب غیرقابلتر خواهد بود و به همین دلیل حجم آب و هوا بسیار بیشتر از این خواهد بود.
وی ادامه داد: در خوشبینانه ترین حالت، میزان آلاینده های موجود در هوا تا 3 روز آینده در وضعیت خطرناک فعلی باقی می ماند. اگر باران و باد شدیدی ببارد و انفجار بزرگ جدیدی رخ ندهد، پس از گذراندن 3 روز بحرانی اولیه، به تدریج از میزان آلاینده های هوا کاسته می شود. این فوق تخصص ریه تاکید کرد: اگر بیماران قلبی و ریوی امکان خروج از تهران را دارند، از شهر خارج شده و به مکانی با شرایط آب و هوایی بهتر بروند. تعداد روزهایی که تهران با نرخ فعلی آلوده می ماند مشخص نیست و به همین دلیل خروج از شهر به سلامت بیماران قلبی و ریوی کمک می کند.
محافظت در برابر باران اسیدی سمی
صبح دیروز سازمان هلال احمر اطلاعیه ای درباره نحوه حفاظت در برابر باران اسیدی منتشر کرد. در این اطلاعیه آمده است: انفجار انبارهای نفت باعث ورود حجم زیادی از ترکیبات سمی هیدروکربن ها و اکسیدهای گوگرد و نیتروژن به جو و ابرها می شود که در صورت بارندگی، باران حاصله بسیار خطرناک و دارای خاصیت اسیدی قوی است (این پدیده می تواند باعث سوختگی شیمیایی پوست و آسیب جدی به ریه ها شود).
هنگام بارندگی پس از انفجار نفت، به هیچ عنوان از خانه خارج نشوید و تمام روزنه ها را با پارچه خیس بپوشانید. اگر در هوای آزاد تعجب کردید، بلافاصله زیر سقف های بتنی یا فلزی پناه بگیرید و از پناه گرفتن در زیر درختان خودداری کنید. اگر باران با پوست تماس پیدا کرد، محل را مالش ندهید و فقط با جریان مداوم آب سرد آن را بشویید. لباس هایی که با این باران لک شده اند را بلافاصله عوض کنید و در کیسه دربسته قرار دهید. از ماسک های فیلتر ترجیحا N95 یا ماسک هایی با لایه کربن استفاده کنید. از استفاده از آب چاه های باز یا مخازن ذخیره آب باران در مناطق نزدیک به انفجار خودداری کنید. خوراک آنها را پوشش دهید. اگر دچار تحریک شدید مجاری تنفسی، سرفه خشک مداوم یا تاری دید شدید، فوراً به پزشک مراجعه کنید. پس از پایان بارندگی، سطوح بیرونی و خودروها را با فشار آب بالا بشویید تا از خشک شدن رسوبات سمی جلوگیری کنید.
