سیانان نوشت، ایالات متحده درباره آتشبس شکنندهای مذاکره کرده است که میتواند تنگه هرمز را بازگشایی کند، اما متحدان آسیایی وابسته به آبراه اکنون مجبور هستند برای امنیت انرژی خود به دیگران تکیه کنند – به نفع بزرگترین دشمنان آمریکا.
به گزارش سرویس بین الملل «میهن تجارت»؛ پس از حملات هوایی اولیه آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه، ایران عملا تنگه هرمز را بست، مسیری که یک پنجم نفت جهان از آن عبور می کند.
متحدین اروپا و آسیا قبل از شروع جنگ از آن مطلع نبودند و از همان ابتدا برای شرکت دعوت نشدند. با این حال، همزمان با افزایش قیمت نفت، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، از دیگر کشورها به دلیل عدم ارائه حمایت نظامی انتقاد کرد و گفت آنهایی که به آن نیاز دارند، باید «قدم بردارند» و «خود نفت را دریافت کنند».
در حال حاضر، به نظر می رسد که آنها به او توجه کرده اند، به ویژه در منطقه آسیا و اقیانوسیه، جایی که اقتصادها به طور ناگهانی بزرگترین منبع واردات انرژی خود را از دست داده اند و اولین ضربه بحران تاریخی جهانی نفت را متحمل شده اند.
متحدان آمریکا مانند ژاپن، تایلند، کره جنوبی و فیلیپین در تلاش هستند تا با ایران برای تضمین تحویل ایمن نفت و گاز طبیعی معامله کنند. کشورهای آسیایی نیز منابع طبیعی بیشتری را از روسیه رقیب آمریکا خریداری می کنند، در حالی که چین تمایل خود را برای کمک به کاهش کمبود سوخت و گسترش همکاری انرژی با اقتصادهای همسایه مانند استرالیا، فیلیپین و حتی تایوان نشان داده است.
ترامپ روز سهشنبه آتشبس دو هفتهای را مشروط به باز شدن تنگه هرمز اعلام کرد و قیمت نفت خام را موقتاً افزایش داد. با این حال، تأثیر واقعی این توافق هنوز نامشخص بود.
در حالی که ایالات متحده از موفقیت خود در بازگشایی تنگه یاد می کرد، ایران گفت که ارتش این کشور به هماهنگی عبور کشتی ها در طول آتش بس ادامه می دهد و هشدار داد که جنگ هنوز به پایان نرسیده است. از زمان آتش بس، تنها تعداد انگشت شماری تانکر از این گذرگاه عبور کرده اند که قبل از شروع جنگ برای تردد بین المللی باز بود.
صرف نظر از نتیجه نهایی مذاکرات صلح، تصمیم ترامپ برای شروع به جنگ، شراکت تجاری و انرژی در منطقه را تغییر خواهد داد و پیامدهای بلندمدتی برای ایالات متحده و ماهیت اتحادهای آن در آسیا خواهد داشت.
روک شی، استاد دانشگاه فناوری سیدنی که تحقیقاتش بر مسائل انرژی در آسیا و استرالیا متمرکز است، گفت: «این بحران حقیقت سختی را در مورد قدرت آمریکا آشکار کرده است. با وجود چندین دهه تضمین های امنیتی، آمریکا نتوانسته از بسته شدن حیاتی ترین کریدور انرژی جهان جلوگیری کند. متحدان آسیایی اکنون به آرامی می پرسند که آیا چتر امنیتی ایالات متحده شامل مسیرهای تامین انرژی است یا خیر.
شی گفت که دولت های آسیایی تنوع منابع انرژی را در اولویت قرار خواهند داد که شامل خرید بیشتر نفت و گاز طبیعی از ایالات متحده، بزرگترین تولیدکننده جهان در هر دو میدان، و همچنین رقبای آن است.
شی افزود: این بحران به طور همزمان ائتلاف آمریکا و آسیا را تقویت و بر آن فشار می آورد. همپیمانان در حال حاضر ریسک میکنند – هم خرید بیشتر از آمریکا و هم ایجاد انعطافپذیری خودشان.»
متحدان تحت چالش
جنگ در ایران تأثیر خاصی بر آسیا داشته است، جایی که کشورها در تلاش برای صرفه جویی در انرژی و در عین حال تأمین منابع بیشتر هستند. اما واکنش ها
به طور متفاوتی، آسیب پذیری گسترده کشور را آشکار کرده است، به طوری که کشورهایی که بیشتر در معرض بحران نفتی هستند به دنبال راه حل های خود هستند، حتی به قیمت بیگانگی از آمریکا.
فیلیپین اولین کشوری بود که وضعیت اضطراری انرژی ملی اعلام کرد. این کشور اکنون برای اولین بار در پنج سال گذشته نفت روسیه را خریداری می کند، با ایران برای اطمینان از عبور ایمن کشتی های خود از تنگه مذاکره کرده است و علیرغم اختلافات شدید دو کشور بر سر دریای چین جنوبی، مذاکرات دیپلماتیک با چین را در زمینه همکاری انرژی از سر گرفته است.
ژاپن که یکی از بزرگترین ذخایر استراتژیک نفت جهان را دارد، ماه گذشته مقدار قابل توجهی از ذخایر اضطراری خود را برای کاهش تاثیر افزایش قیمت نفت منتشر کرد.
با این حال، سانائه تاکایچی، نخست وزیر ژاپن، این هفته گفت که در تلاش است تا با رئیس جمهور ایران مذاکره کند، در حالی که شبکه تلویزیونی عمومی ژاپن NHK گزارش داد که چند کشتی وابسته به ژاپن اخیرا از تنگه هرمز عبور کرده اند.
کره جنوبی، یکی دیگر از متحدان آمریکا، جمعه گذشته اعلام کرد که یک نماینده ویژه به ایران می فرستد تا درباره عبور ایمن کشتی های این کشور از تنگه هرمز گفتگو کند. این کشور قبلاً نمایندگانی را به قزاقستان، عمان و عربستان سعودی فرستاده است تا از عرضه نفت خام و نفتا، یک محصول فرعی نفتی که برای تولید محصولات پتروشیمی مانند پلاستیک و بنزین استفاده می شود، اطمینان حاصل کنند. این کشور همچنین از معافیت موقت تحریم های آمریکا برای خرید نفتا از روسیه برای اولین بار در چهار سال گذشته استفاده کرده است.
رابرت واکر، اقتصاددان در مرکز توسعه هند و اقیانوس آرام در موسسه لووی در سیدنی گفت: «رویکرد هر کشور ترکیبی از اهرم، قابلیت و فوریت را نشان میدهد. چین که می تواند به سرعت با ایران ارتباط برقرار کند، یکی از اولین کشورهایی بود که محموله های خود را به سلامت از این تنگه عبور داد. توانایی دیپلماتیک و دسترسی در یک بحران مهم است.»
جان کوین، مدیر برنامه امنیت ملی در مؤسسه سیاست استراتژیک استرالیا، گفت که اگرچه بحران انرژی احتمالاً همکاری منطقهای را افزایش میدهد، اما میتواند روابط دوجانبه ایالات متحده را نیز دچار تنش کند.
کوین افزود: «نقطه دشوار این خواهد بود که اگر کشوری بخواهد نفت بیشتری از روسیه بخرد، ایالات متحده چه واکنشی نشان خواهد داد، یا اینکه مذاکرات در مورد اینکه کدام کشورها مجاز به برداشت نفت از تنگه ها و ایران هستند، چگونه پیش خواهد رفت». “سوالات بسیاری باقی می ماند: آیا ایران از پالایش نفت و ارسال آن به مثلا استرالیا خوشحال خواهد شد؟ و واکنش آمریکایی ها چگونه خواهد بود؟”
فشار بر متحدان آمریکا به آسیا محدود نمی شود. فرانسه و ایتالیا نیز مستقیماً با ایران مذاکره می کنند تا کشتی هایشان از تنگه هرمز عبور کنند. در همین حال، ایران حملات هوایی علیه متحدان آمریکا در خلیج فارس از جمله عربستان سعودی، امارات، کویت، قطر و بحرین انجام داده و پایگاه ها و زیرساخت های انرژی آمریکا را هدف قرار داده است.
مزیت مادی
برای روسیه و ایران، جستجوی فوری اقتصادهای بزرگ برای سوخت، مزایای غیرمستقیم قابل توجهی به همراه داشته است.
این صنایع نفتی برای جلوگیری از توسعه نظامی و هسته ای تحت تحریم های آمریکا قرار داشتند. اما با افزایش قیمت بنزین در داخل، دولت ترامپ معافیت هایی را تا اواسط آوریل برای محصولاتی که قبلا بارگیری شده بودند صادر کرد.
به گفته رکسانا ویگیل، محقق امنیت ملی در شورای روابط خارجی، این تصمیم می تواند تا مارس 2024 بین 3.3 تا 5 میلیارد دلار درآمد نفتی اضافی برای روسیه به همراه داشته باشد.
تحلیل جداگانهای توسط لویی وینسنت گائو، شریک موسس شرکت تحقیقاتی Gaolcal، نشان داد که صادرات نفت ایران از حدود 1 میلیون بشکه در روز 40 تا 45 دلار قبل از جنگ به حدود 1.7 میلیون بشکه با بیش از 100 دلار در روز افزایش یافته است. اگر ایران برای هر کشتی که از این تنگه می گذرد دو میلیون دلار دریافت کند، می تواند حدود 60 میلیون دلار در هفته درآمد داشته باشد.
