همین موضوع باعث شده تا بسیاری از خریداران و فروشندگان در حالت انتظار قرار بگیرند و از تصمیم گیری قطعی خودداری کنند.
در چنین شرایطی، گمانه زنی ها درباره آینده مذاکرات و احتمال کاهش تنش های سیاسی به یکی از مهم ترین عوامل تاثیرگذار بر انتظارات بازار تبدیل شده است.
برخی معتقدند هرگونه توافقی میتواند مسیر قیمتها را تغییر دهد و حتی سیاستهای واردات و میزان عرضه را تحت تأثیر قرار دهد و گروهی دیگر معتقدند مشکلات ساختاری بازار خودرو بهقدری عمیق است که حتی تحولات سیاسی نیز تنها میتواند از شدت نوسانات بکاهد، نه اینکه منجر به کاهش چشمگیر قیمتها شود.
با توجه به این شرایط، این سوال مطرح می شود که بازار خودرو در ماه های آینده به چه سمت و سویی خواهد رفت و در صورت تغییر فضای سیاسی، گردانندگان این بازار چه چشم اندازی را باید پیش روی خود ببینند.
در این خصوص امیرحسن کاکایی کارشناس بازار خودرو به تشریح وضعیت فعلی بازار خودرو پرداخت و اظهار داشت: بازار در شرایط تورمی عمیقی قرار دارد و همزمان با افزایش شدید قیمت ها و کاهش ارزش ریال بخش مهمی از تقاضای واقعی از بین رفته است.
وی با بیان اینکه در سال های اخیر تورم بالای 30 تا 40 درصد و حتی در مقاطعی حدود 80 درصد باعث شده درآمد مردم از هزینه های زندگی عقب بیفتد و این امر ساختار مصرف را تغییر داده است، گفت: به طوری که خانوارها مجبور می شوند سبد مصرفی خود را از کالاهای غیر ضروری به نیازهای اولیه مانند خوراک، پوشاک و درمان تغییر دهند.
وی افزود: در چنین شرایطی حتی خودروهای اقتصادی نیز از دسترس قشر بزرگی از جامعه خارج شده و کف قیمتی بازار به حدی رسیده که بخش مهمی از تقاضای واقعی حذف شده است. به گفته وی، نشانه های رکود تنها در خودرو نیست، بلکه در بسیاری از بازارهای دیگر نیز دیده می شود.
این کارشناس بازار خودرو با اشاره به نبود مرجع آماری رسمی و دقیق برای تحلیل لحظه ای بازار گفت: ما در واقع بر اساس مشاهدات و صحبت های میدانی تحلیل می کنیم اما این مشاهدات نشان می دهد که گردش بازار کاهش یافته و رکود در حال تعمیق است.
وی ادامه داد: در شرایط کنونی بخشی از قیمت ها در بازار خودرو عملا با نرخ دلار بسیار بالا شکل گرفته است. به طوری که در برخی محاسبات خودروهایی وجود دارند که حدود 200 تا 250 هزار تومان قیمت دارند. این موضوع ناشی از تورم مورد انتظار و عدم تعادل در اقتصاد است.
کاکایی درباره سناریوی توافق یا کاهش تنش گفت: بازار خودرو یکپارچه نیست و باید از هم جدا شود. وی تصریح کرد: خودروهای وارداتی و لوکسی مانند لکسوس که در حال حاضر تا 110 میلیارد تومان قیمت دارند، در صورت توافق و افزایش واردات، احتمال افت شدید وجود دارد و حتی ممکن است این خودروها به 50 تا 55 میلیارد تومان هم برسند، زیرا بخش زیادی از قیمت آنها به دلیل نبود شرایط عرضه و ارز است.
وی تاکید کرد: به هیچ وجه افت قیمت جدی در خودروهای داخلی نخواهیم داشت، زیرا ساختار تمام شده قیمت تمام شده اجازه کاهش نمی دهد و تولیدکنندگان از هم اکنون تحت فشار قیمت تمام شده یا حتی با ضرر تولید می کنند. بنابراین در این بخش حتی در صورت توافق باید منتظر توقف رشد یا اصلاح محدود باشیم.
این کارشناس بازار خودرو افزود: در برخی خودروهای داخلی که با قیمت های بالا در بازار معامله می شوند، بخشی از این قیمت ها ناشی از حباب انتظارات تورمی است و با تغییر فضای سیاسی ممکن است این حباب ها تا حدودی تخلیه شود اما قیمت کارخانه تغییر محسوسی نخواهد داشت.
کاکایی ادامه داد: حتی خودروهای با ارزش دلاری حدود 10 هزار دلار نیز معادل 2.5 میلیارد تومان در بازار قیمت دارند که نشان از نقش پررنگ انتظارات تورمی و قیمت گذاری ذهنی در بازار دارد.
وی درباره سناریوی عدم توافق یا تشدید تنش ها گفت: در این صورت قیمت ها افزایش می یابد زیرا نرخ ارز و انتظارات تورمی افزایش می یابد اما در عین حال رکود شدیدتر می شود. یعنی بازار گران می شود اما خریدی صورت نمی گیرد.
کاکایی در ادامه به بحث منابع ارزی و پول بلوکه شده اشاره کرد و گفت: حتی اگر منابع قابل توجه دلاری اعم از پول بلوکه شده یا منابع ارزی آزاد شود، تاثیر آن بر بازار خودرو فوری و پایدار نیست.
وی تاکید کرد: ورود ناگهانی منابع ارزی می تواند در کوتاه مدت شوک ایجاد کند و حتی واردات را افزایش دهد اما در صورت عدم مدیریت صحیح این منابع لزوما به تقویت پایدار صنعت منجر نمی شود.
وی افزود: در برخی سناریوها اگر مثلاً چند میلیارد دلار برای واردات خودرو هزینه شود، ممکن است در ظاهر بازار را تحت تاثیر قرار دهد اما در عمل می تواند فشار زیادی بر تولید داخل وارد کند و حتی به نوعی تضعیف ساختاری صنعت منجر شود. زیرا تولید گران است و تقاضای داخلی محدود است.
کاکایی با اشاره به تجربیات تاریخی اقتصاد ایران گفت: در دوره های گذشته ورود منابع ارزی یا تغییر سیاست های ناگهانی شوک کوتاه مدت ایجاد می کرد، اما پس از مدتی به دلیل واقعیات اقتصادی قیمت ها به مسیر قبلی بازگشت.
وی همچنین به فضای تصمیم گیری اقتصادی اشاره کرد و افزود: در حال حاضر چندین سناریو به طور همزمان وجود دارد. ادامه وضعیت فعلی، بازگشت به شرایط قبلی یا گشایش کامل، اما برنامه ریزی منسجمی برای هیچ یک از این سناریوها وجود ندارد و بازار در بلاتکلیفی به سر می برد.
این کارشناس بازار خودرو در ادامه گفت: در حالی که صنعت خودرو با کمبود ارز و بلاتکلیفی در سیاست های تولید و واردات مواجه است، واردات خودرو نیز به طور همزمان ادامه دارد. به گفته وی، این یک تناقض در سیاست گذاری است.
وی همچنین فروش خودرو در مناطق آزاد را یک فاجعه توصیف کرد.
کاکایی در پایان تاکید کرد: به جای ریشه یابی مشکلات، بیشتر شاهد گفتار درمانی و روایت آفرینی هستیم که منجر به اتلاف وقت و منابع می شود.
وی گفت: در صورت ادامه این روند، هم صنعت و هم بازار در وضعیت فرسایشی و بلاتکلیفی باقی خواهند ماند.
