بعدی- تاکید اخیر عباس عراقچی وزیر امور خارجه با بیان اینکه رویکردهای دیپلماتیک ایران همواره مبتنی بر اصول ثابت است و چارچوب های اصلی سیاست خارجی با تغییر دولت ها تغییر نمی کند. این نقطه عزیمت مهمی برای تحلیل رفتار بین المللی تهران است.
بر اساس گزارش فردا، در شرایطی که در میانه ضرب الاجل 60 روزه تفاهم دیپلماتیک تهران و واشنگتن قرار داریم، این سوال اساسی بیش از هر زمان دیگری در محافل تحلیلی مطرح می شود: آیا تحرکات اخیر، انباشت تجربه برجام و تحولات میدانی پیچیده در خاورمیانه، نشانه دگرگونی در دکترین و تغییر سیاست های کلان اجرایی و سیاست خارجی ایران صرفاً منعکس کننده تحول است یا تغییر استراتژی تاکتیکی در سیاست خارجی ایران؟
برای تحلیل خط ظریف بین «اصول استراتژیک ثابت» و «روشهای تاکتیکی متغیر»، با صباح زنگنه، دیپلمات سابق، مشاور سابق امور بین الملل رئیس قوه قضائیه و تحلیلگر مسائل منطقه ما در حال گفتگو هستیم. وی در این بررسی تحلیلی معتقد است که ارکان اصلی سیاست خارجی جمهوری اسلامی در طول دهههای گذشته همواره دست نخورده باقی مانده است و آنچه در دورههای مختلف تغییر میکند صرفاً بهروزرسانی ابزارهای دیپلماتیک مطابق با مقتضیات روز و منافع ملی است.
مشروح این گفتگو را در ادامه می خوانید:
به گزارش میهن تجارت: سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به دیدگاه رهبر شهید، تاکید کرد: سیاست خارجی جمهوری اسلامی کمتر دستخوش تغییر دولت ها و تحولات مقطعی است. با توجه به شرایط امروز چگونه می توان این دیدگاه را تحلیل کرد؟
تماس صبحگاهی: به نظر من، مبانی سیاست خارجی کشور کاملاً ثابت است. اما بر اساس شرایط موجود، ممکن است روش های اجرا با تغییراتی همراه باشد. اصول اساسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی از ابتدای انقلاب بر حفظ استقلال کشور، احترام به تمامیت ارضی دولت ها و تعامل با سایر کشورها بر اساس احترام متقابل استوار بوده است.
این اصول هرگز تغییر نکرده و کاملا طبیعی است که دولت های مختلف با وجود اختلاف سلیقه اجرایی در یک چارچوب حرکت کرده اند. با این حال، ممکن است در نحوه اجرا یا اولویت بندی برنامه ها تفاوت هایی داشته باشند.
به گزارش میهن تجارت: برخی معتقدند سیاست منطقه ای ایران در مقاطع مختلف دستخوش تغییرات جدی شده است. آیا این منافاتی با ثبات اصول سیاست خارجی ندارد؟
زنگ: نه باید بین «اصول» و «روش ها» تمایز قائل شویم. جمهوری اسلامی ایران هرگز به دنبال تغییر رژیم از طریق زور نبوده و همواره با دخالت در امور داخلی کشورها مخالف بوده است. نگاه تهران بر این منطق استوار است تعیین سرنوشت هر ملتی حق مسلم آن ملت است و هیچ دولتی نباید این حق را از مردم کشور دیگری سلب کند.
بنابراین اصل احترام به حق تعیین سرنوشت ملت ها همواره یکی از مبانی تغییر ناپذیر سیاست خارجی ما بوده است. دقیقاً به همین دلیل است که ایران به رفتار مداخله جویانه اخیر اسرائیل و آمریکا برای مداخله در امور داخلی کشور پاسخ قهرآمیز داد و اجازه دخالت نداد.
به گزارش میهن تجارت: حمایت از محور مقاومت در این چارچوب چگونه تفسیر می شود؟
زنگ: این موضوع در امتداد همان اصول کلی سیاست خارجی تعریف می شود. جمهوری اسلامی همواره بر این باور بوده است که باید از ملت های ستمدیده حمایت کرد و در مقابل اشغالگری، توسعه و نژادپرستی ایستاد.
این رویکرد یک سیاست تکه تکه یا وابسته به دولت های مختلف نیست. بلکه یکی از اصول ثابت و راهبردی سیاست خارجی ماست و در تمام سالهای گذشته همین مسیر را با قاطعیت طی کرده است.
به گزارش میهن تجارت: با توجه به جنگ های اخیر و اتفاقاتی که در عرصه سیاست منطقه ای رخ داد، چشم انداز روابط با کشورهای همسایه را چگونه می بینید؟
زنگ: در جنگهای اخیر برخی از کشورهای همسایه در زمینه اختیار دادن به پایگاههای آمریکایی کار درستی انجام ندادند و پاسخهایی دریافت کردند، اما باید تاکید کنم که احترام به همسایگان و تلاش برای توسعه روابط با کشورهای منطقه همواره یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی ما بوده و خواهد بود.
شاید در مقاطع مختلف ظرفیت های جدیدی برای همکاری ایجاد شده یا دولت ها روش های مختلفی را برای گسترش این روابط انتخاب کرده اند، اما اصل تقویت روابط با همسایگان یک سیاست کاملا ثابت و راهبردی است.
به گزارش میهن تجارت: برخی معتقدند پذیرش برجام یا مذاکرات اخیر با آمریکا نشانه تغییر رویکرد سیاست خارجی ایران است. آیا این تصور را دارید؟
زنگ: خیر، اتفاقا برجام مصداق بارز تداوم اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی است. ایران موافقت کرد با قدرتهای جهانی درباره توسعه فناوری هستهای خود گفتگو و همکاری کند تا به جهان اطمینان دهد که برنامه هستهایاش اهداف نظامی ندارد و در عین حال از پیشرفتهترین فناوریها بهره میبرد. این توافق دقیقاً نشان داد که جمهوری اسلامی همواره راه حل های مسالمت آمیز را بر تنش و تقابل ترجیح داده است.
فراموش نکنیم که ایران به تعهدات خود عمل نکرد. در عوض، این ایالات متحده بود که در ابتدا از برجام خارج شد. موضع ما همیشه این بوده است که سلاح های هسته ای و سایر سلاح های کشتار جمعی باید ممنوع شود و منطقه خاورمیانه باید به منطقه ای عاری از این سلاح ها تبدیل شود. این موضع سال هاست که بدون کوچکترین تغییری دنبال می شود.
به گزارش میهن تجارت: با توجه به تحرکات دیپلماتیک اخیر ایران و آمریکا، مخالفان مذاکرات از تغییر رویکرد تهران صحبت می کنند. ارزیابی شما در این مورد چیست؟
زنگ: من اصلا اینطور فکر نمی کنم. مذاکرات اخیر دقیقاً در راستای همان سیاستی است که در سال های گذشته دنبال شده است. همانطور که در برجام سعی شد اختلافات از طریق گفت وگو و راه حل های سیاسی مدیریت شود، امروز نیز همین منطق حاکم است.
بنابراین اگرچه شرایط منطقهای و بینالمللی مدام در حال تغییر است و ابزارهای دیپلماسی با توجه به این شرایط تغییر میکند، اما اصول اساسی ما ثابت است. آنچه امروز شاهد آن هستیم تداوم همان چارچوب فکری است که استقلال، مخالفت با دخالت خارجی، حمایت از مظلوم و حل و فصل اختلافات از مجاری دیپلماتیک را مبنای عمل قرار داد. به همین دلیل، سیاست خارجی ما بر اصولی استوار است که تنها شیوه های اجرای آن با توجه به شرایط روز به روز می شود تا تغییر دولت ها.
