چه چیزی بورس را از رکود خارج می‌کند؟ / چهار کلید رونق پایدار بازار سهام

میهن تجارت- بورس تهران در شرایطی قرار دارد که اخبار و تحولات خارجی نبض معاملات را در دست گرفته است. پس از ثبت بازدهی منفی 4.72 درصدی در تیرماه و خروج پول واقعی از رالی بازار، شاخص کل باقی ماند و اکنون با ورود به مردادماه با ابهامات مختلفی مواجه است. با توجه به این شرایط سوالی که مطرح می شود این است که بورس برای تغییر جهت خود به چه متغیرهایی نیاز دارد؟ آیا ارزش سهام به تنهایی می تواند موتور رشد بازار را روشن کند یا همچنان باید منتظر سیگنال های فضای سیاسی و اقتصادی باشیم؟

چهار شرط برای تغییر جهت بورس

بررسی معاملات روزهای اخیر و نظر کارشناسان نشان می دهد بازگشت پایدار بورس به مدار رونق تنها با رشد موقت شاخص ها یا ورود محدود پول محقق نمی شود. کاهش تنش های سیاسی، ثبات نسبی بازار ارز، افزایش ارزش معاملات خرد و تداوم پول سرمایه گذاران واقعی 4 متغیر کلیدی است که می تواند زمینه خروج بازار از شرایط فعلی را فراهم کند.

از سوی دیگر، هرگونه افزایش عدم اطمینان یا بازگشت ریسک‌های سیاسی، سرمایه‌گذاران را بار دیگر به احتیاط سوق می‌دهد و احتمال حرکت برخی منابع به سمت بازارهای موازی را افزایش می‌دهد. به نظر می رسد وضعیت بورس با تحقق این شرایط گره خورده است و فعالان بازار به دقت تحولات بیرونی را دنبال می کنند تا مشخص کنند زمان تغییر مسیر فرا رسیده است یا بازار باید در فضایی مبهم باقی بماند.

بازگشت به تعادل؟

بورس اوراق بهادار تهران مرداد ماه را متعادل آغاز کرد و در معاملات دیروز جریان پول را به نمایش گذاشت. سالن شیشه ای تا حدودی از فضای آتشین روزهای گذشته فاصله گرفته است. بازار سهام که در هفته های اخیر تحت فشار برخی ریسک ها و خروج پول قرار داشت، دیروز نشانه هایی از بهبود شرایط معاملاتی را نشان داد.

ورود شاخص ها به مسیر صعودی و ثبت بیش از 260 میلیارد تومان پول واقعی از جمله اتفاقاتی بود که مورد توجه کارشناسان بازار قرار گرفت. کارشناسان معتقدند؛ ورود پول به بازار اولین نشانه تغییر رفتار معامله گران پس از روزهای قرمز اخیر است. اگرچه این میزان ورود پول نسبت به روزهای سبز بازار در خرداد ماه قابل توجه نیست، اما از نظر روانشناسی می تواند قابل توجه باشد. این نشان می دهد که بخشی از سرمایه های واقعی دوباره راه بورس را انتخاب کرده اند.

بررسی ارزش معاملات کوچک نیز نشان می دهد; احتیاط از فضای معاملات پوشاک مستثنی نیست. دیروز ارزش معاملات خرد در کانال 23 هزار میلیارد تومان بود که هنوز با روزهای پررونق بازار فاصله دارد؛ بنابراین واضح است که بخش قابل توجهی از سرمایه گذاران ترجیح می دهند استراتژی محتاطانه را در دستور کار خود قرار دهند. اگرچه رشد شاخص‌ها و بازگشت پول واقعی را می‌توان نشانه‌های امیدوارکننده‌ای برای بازار دانست، اما بسیاری از تحلیل‌گران معتقدند هجوم پول به تنهایی برای تغییر دائمی روند بازار کافی نیست.

تجربه ماه‌های اخیر نشان داده است که معمولاً بورس تهران بیشتر به تحولات خارجی واکنش نشان می‌دهد تا به وضعیت بنیادی بازار. در چنین شرایطی، سرمایه گذاران همچنان منتظر سیگنال هایی هستند که می تواند سطح عدم اطمینان را کاهش دهد. بنابراین، سیگنال‌های منفی ناشی از پیشروی عدم قطعیت‌ها، این قابلیت را دارند که دوباره فضای محتاطانه‌ای را در بازار ایجاد کرده و جریان پول را متوقف کنند.

بیشتر بخوانید: پیش بینی بورس امروز یکشنبه 13 مرداد 1405 / نوسانگرها به دنبال چه هستند؟

از سوی دیگر، بسیاری از سهام پس از اصلاح هفته‌های گذشته به محدوده‌های قیمتی جذابی رسیده‌اند و همین امر باعث شده تا برخی سرمایه‌گذاران بلندمدت دوباره به بازار توجه کنند. با این حال، بعید است که تا زمانی که ریسک‌های غیراقتصادی از بین بروند، جریان پول با سرعت بیشتری ادامه یابد.

گذر از روزهای سخت

کارشناسان بر این باورند که آنچه دیروز در تالار شیشه ای دیده شد، بیشتر حکایت از تلاش بازار برای رسیدن به تعادل دارد. بورس در هفته های گذشته تحت تاثیر ریسک های خارجی بخشی از اعتماد سرمایه گذاران را از دست داد و اکنون برای جبران این وضعیت نیازمند مجموعه ای از عوامل حمایتی است. کاهش تنش های سیاسی، ثبات نسبی در بازار ارز، افزایش ارزش معاملات خرد و تداوم ورود پول واقعی مهم ترین متغیرهایی هستند که می توانند زمینه را برای عبور بازار از روزهای سخت اخیر فراهم کنند.

در همین رابطه حجت سرهنگی کارشناس بازارهای مالی در گفت و گو با «دنیای اقتصاد» گفت: جهت گیری آتی بورس در گرو کاهش ریسک های سیاسی است و تا زمانی که سطح بلاتکلیفی در اقتصاد و فضای سیاسی کاهش نیابد، نمی توان انتظار داشت که بازار وارد یک روند صعودی باثبات شود.

به گفته وی، اگرچه پس از اصلاحات اخیر، بسیاری از سهام از نظر بنیادی به سطوح جذابی رسیده اند و نسبت های ارزشی بازار نیز به حدود مناسبی رسیده است، اما تجربه هفته های گذشته نشان داده است که در شرایط پر ریسک، متغیرهای بنیادی در اولویت دوم قرار دارند و تصمیمات سرمایه گذاران بیش از هر چیزی تحت تاثیر اخبار و تحولات خارجی است.

وی افزود: یکی از مهمترین شرایط تغییر جهت بازار، قابل پیش بینی بودن متغیرهای تأثیرگذار است. بنابراین، شکل‌گیری چشم‌انداز روشن روابط بین‌الملل می‌تواند زمینه بازگشت اعتماد به بازار سهام را فراهم کند. علاوه بر کاهش ریسک ها، افزایش ارزش معاملات خرد نیز از دیگر نشانه هایی است که می تواند نشان دهنده تغییر وضعیت بازار باشد.

به گفته این کارشناس، زمانی رشد شاخص ها به اندازه کافی قوی خواهد بود که ارزش معاملات همزمان افزایش یابد و پول همچنان وارد بازار شود. در غیر این صورت، تحولات مقطعی نمی تواند مبنای قضاوت درباره آغاز یک روند صعودی جدید باشد.

این کارشناس همچنین با اشاره به وضعیت بازارهای موازی تصریح کرد: در دوره هایی که سطح بلاتکلیفی افزایش می یابد، طبیعتا بخشی از وجوه به سمت دارایی هایی مانند ارز و طلا حرکت می کند. در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند منابع خود را در بازارهایی نگه دارند که از دیدگاه آنها، نسبت به ریسک‌های سیاسی سریع‌تر واکنش نشان می‌دهند. بنابراین تا زمانی که فضای پرریسک ادامه داشته باشد، رقابت بورس با بازارهای موازی آسان نخواهد بود و بخشی از نقدینگی خارج از بورس باقی می ماند.

حجت سرهنگی تصریح کرد: هر زمان که از شدت ریسک های سیاسی کاسته شود، بخشی از این صندوق ها می توانند به بورس بازگردند. بازار سهام از منظر ارزش گذاری نسبت به بسیاری از بازارهای رقیب وضعیت بهتری دارد. اما این مزیت در قیمت ها تنها زمانی خود را نشان می دهد که سرمایه گذاران نسبت به آینده اطمینان بیشتری داشته باشند.

در واقع کاهش ریسک شرط لازم برای فعال شدن ظرفیت های اساسی بازار است.

وی در ادامه به احتمال تعطیلی مجدد بورس در شرایط بحرانی اشاره کرد و گفت: یکی از مهم ترین دغدغه های فعالان بازار، احتمال توقف معاملات در صورت تشدید تنش است.

از دیدگاه وی، اگرچه ممکن است در شرایط خاصی تعطیلی کوتاه مدت بازار برای مدیریت هیجانات اجتناب ناپذیر باشد، اما ادامه این وضعیت می تواند به اعتماد سرمایه گذاران لطمه بزند. زیرا سهامداران انتظار دارند در شرایط سخت نیز بتوانند در مورد دارایی خود تصمیم گیری کنند و محدود کردن این امکان انگیزه حضور در بازار سرمایه را کاهش می دهد.

این کارشناس تاکید کرد: اگر سرمایه گذاران احساس کنند هر بار با افزایش ریسک احتمال بسته شدن بازار وجود دارد، طبیعی است که بخشی از منابع خود را به بازارهای موازی منتقل کنند. بازارهایی که محدودیت کمتری برای خرید و فروش دارند. به همین دلیل حفظ جریان عادی معاملات و ایجاد ثبات در مکانیسم بازار در کنار مدیریت ریسک های سیاسی یکی از مهم ترین عواملی است که می تواند اعتماد سرمایه گذاران را تقویت کرده و زمینه ساز تغییر روند بورس شود.

منبع: دنیای اقتصاد