سرطان و باورهای نادرست در برابر واقعیت‌های پزشکی

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، سرطان برای بسیاری از مردم فقط نام یک بیماری نیست. این واژه ای است که می تواند با ترس و نگرانی از آینده همراه باشد. بخشی از این واکنش ها به دلیل پیچیدگی بیماری است، اما بخشی دیگر ناشی از اطلاعات ناقص، روایت ها و باورهای غیرعلمی است که در طول زمان بین مردم و نسل ها منتقل شده است. هنگامی که یک بیماری از دریچه شایعه و ترس درک می شود، حتی اطلاعات صحیح نیز می تواند در میان تصورات غلط گم شود.

در سال‌های اخیر پیشرفت روش‌های تشخیصی و درمانی منجر به بهبود دیدگاه سرطان نسبت به گذشته شده است. البته سرطان همچنان مجموعه پیچیده ای از بیماری هاست و نتیجه درمان برای همه افراد یکسان نیست، اما نوع سرطان، مرحله تشخیص، شرایط جسمی و پاسخ به درمان می تواند در پیش آگهی نقش داشته باشد و بنابراین، یکسان بودن همه سرطان ها و صدور حکم قطعی درباره سرنوشت فرد مبتلا با واقعیت پزشکی همخوانی ندارد.

از سوی دیگر، باورها در مورد چگونگی انتقال یا ایجاد سرطان نیز می تواند پیامدهای اجتماعی داشته باشد. تصور مسری بودن این بیماری ممکن است بیمار را در شرایطی قرار دهد که به جای حمایت خانواده و اطرافیان، با فاصله گرفتن از دیگران مواجه شود. همچنین نسبت دادن همه موارد سرطان به وراثت می‌تواند نقش عوامل اصلاح‌پذیر مانند سبک زندگی و برخی عوامل محیطی را کمرنگ کند و دیدگاه فرد را نسبت به پیشگیری تحت تأثیر قرار دهد.

حتی برخی از رویدادهای روزمره گاهی به اشتباه به سرطان نسبت داده می شود. ممکن است فرد پس از جراحت یا تصادف متوجه توده یا تغییری در بدن خود شود و این تصادف باعث می شود که فکر کند حادثه عامل بیماری بوده است، در حالی که ممکن است این حادثه فقط باعث شده است که فرد زودتر متوجه تغییر موجود شود. غلبه بر چنین تصوراتی بیش از هر چیز مستلزم دسترسی به اطلاعات موثق و جایگزینی واقعیت علمی با حدس و گمان و شایعات است.

حقایقی که به جای نگرانی باعث امید می شود

پژمان عقدک، پزشک و سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در گفت و گو با خبرنگار به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه سرطان یکی از بیماری هایی است که گاه باعث ترس و نگرانی می شود، حتی بیش از خود بیماری گریبانگیر افراد و خانواده ها می شود و اظهار داشت: بخش قابل توجهی از این نگرانی ها ناشی از اطلاعات نادرست و باورهای نادرست است که در سال های گذشته در جامعه رواج یافته است و شناخت صحیح بیماری، مراجعه به منابع موثق و پرهیز از نقش مهم در کاهش شایعات، انتخاب ترس و نگرانی در افزایش شایعات می تواند نقش مهمی ایفا کند. درمان

وی با بیان اینکه اولین باور نادرست این است که تشخیص سرطان به معنای پایان زندگی است، افزود: سرطان یک بیماری پیچیده است و پیش آگهی آن به عواملی مانند نوع سرطان، مرحله بیماری، وضعیت عمومی فرد و پاسخ به درمان بستگی دارد و امروزه بخش قابل توجهی از سرطان ها قابل پیشگیری است و در صورت تشخیص و درمان مناسب می توان بسیاری از آنها را درمان یا کنترل کرد.

دکتر و سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان تصریح کرد: بر اساس برآوردهای علمی حدود 40 درصد موارد سرطان قابل پیشگیری هستند و بیش از نیمی از سرطان ها در صورت تشخیص و درمان مناسب قابل درمان یا کنترل هستند و بسیاری از مبتلایان به سرطان می توانند سال ها با کیفیت زندگی خوب زندگی کنند، بنابراین تشخیص سرطان را نباید به عنوان ناامیدی یا تسلیم شدن در برابر بیماری تلقی کرد.

سابقه خانوادگی؛ هشدار پزشکی یا حکم قطعی برای عفونت؟

عقدک با بیان اینکه دومین باور نادرست این است که سرطان یک بیماری واگیردار است، ادامه داد: سرطان معمولا از فردی به فرد دیگر منتقل نمی شود و بودن در کنار فرد مبتلا به سرطان باعث ابتلای دیگران به این بیماری نمی شود، بنابراین بیماران سرطانی بیش از هر زمان دیگری به حمایت عاطفی، همراهی و محبت خانواده و دوستان نیاز دارند و فاصله گرفتن و ایجاد انزوا برای بیمار نه تنها زمینه علمی و اجتماعی را دشوارتر می کند.

وی با اشاره به اینکه سومین باور نادرست این است که سرطان فقط ارثی است و از طریق خانواده منتقل می شود، گفت: تنها بخشی از سرطان ها زمینه ژنتیکی و ارثی خاصی دارند و تخمین زده می شود که حدود 5 تا 10 درصد سرطان ها با تغییرات ژنتیکی ارثی ارتباط مستقیم دارند. سابقه خانوادگی نیز ممکن است در برخی از انواع سرطان نقش داشته باشد، اما شیوه زندگی و عوامل محیطی از جمله سیگار کشیدن، عوامل تغذیه ای، اضافه وزن و برخی از مواجهه های محیطی نقش مهمی در بروز بسیاری از سرطان ها دارند.

دکتر و سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با بیان اینکه داشتن یا نداشتن سابقه خانوادگی به تنهایی تعیین کننده سرنوشت فرد نیست و رعایت اصول پیشگیری و سبک زندگی سالم همچنان از اهمیت اساسی برخوردار است، افزود: چهارمین باور نادرست این است که یک جراحت یا تصادف باعث سرطان می شود، در حالی که گاهی ممکن است فرد متوجه توده یا تغییر در قسمتی از بدن خود شود، اما در بسیاری از موارد بعد از جراحت یا صدمه به من آسیب وارد نمی کند. باعث توجه بیشتر فرد می شود. به آن ناحیه از بدن او و در نتیجه تغییر یا توده ای که قبلا وجود داشته است شناسایی می شود.

مواجهه با سرطان تنها به تشخیص و درمان پزشکی محدود نمی شود و تصویر جامعه از این بیماری می تواند تجربه بیمار و خانواده او را نیز تحت تاثیر قرار دهد. اگر سرطان از ابتدا با مفهوم ناامیدی و پایان زندگی تعریف شود، ممکن است بیمار حتی قبل از شروع درمان، خود را یک بازنده تصور کند و از سوی دیگر، دانستن تفاوت انواع سرطان و توجه به عوامل مؤثر بر پیش آگهی، دید واقع بینانه تری از سیر بیماری ایجاد می کند.

اصلاح باور مسری بودن سرطان از بعد اجتماعی نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. یک بیمار سرطانی به دلیل شرایط جسمی و روحی خود بیش از هر زمان دیگری به همراهی اطرافیان خود نیاز دارد و دوری از او بر اساس یک باور غلط می تواند فشارهای دیگری را بر زندگی فرد بیفزاید. آگاهی عمومی در این زمینه می تواند به بیمار کمک کند تا به جای تجربه انزوا، حمایت های خانوادگی و اجتماعی بیشتری دریافت کند.

از سوی دیگر، شناخت نقش عوامل مختلف در بروز سرطان به معنای نادیده گرفتن ژنتیک نیست، بلکه نشان می دهد که نباید همه موارد بیماری را با یک علت توضیح داد. علاوه بر عوامل ارثی، مجموعه ای از عوامل مرتبط با سبک زندگی و محیط نیز می توانند در خطر ابتلا به عفونت نقش داشته باشند. این دیدگاه چند عاملی اهمیت پیشگیری، اصلاح رفتارهای پرخطر و توجه به سلامت عمومی را برجسته می کند.

مقابله با باورهای غلط در مورد سرطان بخشی از راه بهبود سلامت جامعه است. هر تشخیص سرطان به معنای پایان زندگی نیست، نه بیمار مبتلا منبع انتقال بیماری به دیگران محسوب می شود و نه هر جرم یا تغییری که پس از حادثه کشف می شود، نتیجه همان حادثه است. جایگزینی اطلاعات معتبر به جای شایعات به افراد کمک می کند تا به جای ترس و تصورات قبلی، در مورد پیشگیری، تشخیص و درمان بیشتر آگاه شوند.