مسعود مزیکیان در اجلاس هفدهمین کنفرانس اعضای کنوانسیون تنوع زیستی که در ایروان برگزار شد، گفت: جنگ نه تنها تهدیدی برای انسان و زیرساخت ها است، بلکه عامل مستقیم تخریب طبیعت است. جنگ جنگل ها را می سوزاند، تالاب ها را از بین می برد، خاک و آب را آلوده می کند و گونه های جانوری را جابجا می کند.
رئیس جمهور افزود: همکاری در زمینه های زیست محیطی پل ارتباطی بین ملت ها است. ما معتقدیم که حفاظت از تنوع زیستی می تواند یکی از زمینه های مهم «دیپلماسی صلح» باشد. در منطقه ای که با بحران های امنیتی ناشی از حضور غیرقانونی و توسعه طلبانه قدرت ها، تغییرات اقلیمی، کم آبی و تخریب اکوسیستم ها مواجه است، همکاری در زمینه محیط زیست می تواند پلی بین ملت ها ایجاد کند. پلی که راه رسیدن به آرامش و امنیت برای همه، صلح با طبیعت و آینده ای با زندگی هماهنگ با طبیعت را هموار می کند.
متن کامل سخنان پزشکان در این جلسه به شرح زیر است:
«بسم الله الرحمن الرحیم
آقای پاشینیان، آقای دبیر کل؛
عالیجناب؛ رؤسای محترم دولت ها و هیئت ها؛
دبیر محترم اجرایی کنوانسیون تنوع زیستی؛ خانم ها و آقایان؛
ابتدا از جناب آقای نیکول پاشینیان، نخست وزیر محترم، دولت و مردم کشور دوست و همسایه جمهوری ارمنستان برای میزبانی از این رویداد مهم و دعوت تشکر می کنم.
برای من خوشحالم که عضوی از خانواده جهانی کنوانسیون تنوع زیستی هستم که حفاظت از طبیعت را حفاظت از آینده بشریت می داند. امروز ما در نقطه ای از تاریخ ایستاده ایم که تنوع زیستی دیگر فقط یک موضوع علمی یا زیست محیطی نیست. بلکه مسئله ای مربوط به صلح و امنیت، سلامت، امنیت غذایی، آب و عدالت بین نسلی برای همه ساکنان زمین است.
جمهوری اسلامی ایران یکی از اولین کشورهایی است که به اهمیت حقوقی و بین المللی این موضوع پی برد و به عضویت کنوانسیون تنوع زیستی درآمد. اما رابطه ایران با تنوع زیستی به تاریخ عضویت ما در یک کنوانسیون بین المللی محدود نمی شود.
ایران با سابقه ای کهن در زندگی هماهنگ با طبیعت و برخورداری از تنوع چشمگیر اکوسیستم ها، گونه ها و ذخایر ژنتیکی، وارث سرمایه ای ارزشمند و بی بدیل است. سرمایه ای که حاصل میلیون ها سال تکامل، پویایی و سازگاری طبیعت است و در فرهنگ، آداب و رسوم، معیشت، دانش بومی و هویت تاریخی مردمان این سرزمین نیز نمود پیدا کرده است.
ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی استثنایی خود در محل تلاقی مناطق مختلف زیست جغرافیایی قرار گرفته است. از جنگل های هیرکانی و ارسباران گرفته تا کوه های زاگرس، از مناطق خشک و بیابانی تا سواحل خلیج فارس، دریای عمان و دریای خزر که برای هزاران گونه گیاهی و جانوری و ذخایر ارزشمند ژنتیکی ایمن است. و زیربنای پایداری سرزمین و پشتوانه محکمی برای تامین آب، غذا، سلامت، امنیت زیستی، تاب آوری در برابر مخاطرات طبیعی و ضامن توسعه پایدار کشور هستند.
در ایران تنوع زیستی همراه با تنوع اقلیمی و جغرافیایی با تاریخ و تمدن بشری آمیخته شده است. دوستی، احترام و پاسداری از طبیعت، بخشی از هویت فرهنگی، مذهبی و آیینی ایرانیان است و همواره جزئی از زندگی بشر و امانتی برای نسل های آینده به شمار می رود. بسیاری از شیوه های زندگی، کشاورزی، دامپروری، استفاده از گیاهان دارویی و دانش بومی مردم ایران در طول تاریخ بر اساس شناخت و سازگاری با طبیعت شکل گرفته و حاصل تعامل هزاران ساله انسان و طبیعت است.
بنابراین حفاظت از تنوع زیستی برای ایران تنها حفاظت از گونه ها و زیستگاه آنها نیست. حفاظت از میراث طبیعی، فرهنگی و تمدنی.
در کشورم با تکیه بر فرهنگ دیرینه احترام به طبیعت و در راستای اهداف و تعهدات ملی و جهانی، سند راهبرد و برنامه اقدام ملی تنوع زیستی تدوین و تصویب شده است. سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان هماهنگ کننده ملی تعیین شد. و ساز و کار مشارکت غیردولتی با اولویت جوامع محلی نیز به تصویب دولت رسیده است. حفاظت از گونه های در خطر انقراض و احیای جمعیت های آسیب پذیر از جمله افزایش مناطق حفاظت شده و نظارت بر گونه های شاخص حیات وحش از اولویت های ضروری است.
خانم ها و آقایان؛
امروز لازم می دانم درباره موضوعی صحبت کنم که در بحث جهانی تنوع زیستی نمی توان آن را نادیده گرفت.
جنگ
جنگ فقط مردم و زیرساخت های اقتصادی را هدف قرار نمی دهد. جنگ به طبیعت نیز آسیب می رساند. جنگل ها را می سوزاند. تالاب ها را نابود می کند؛ خاک را آلوده می کند؛ منابع آب را تهدید می کند زیستگاه ها را از بین می برد؛ گونه های جانوری را جابجا می کند. و مواد شیمیایی و فلزات سنگین را وارد چرخه های طبیعی می کند. اثرات جنگ بر محیط زیست می تواند تا سال ها پس از پایان جنگ ادامه داشته باشد.
امروزه جامعه جهانی به خوبی می داند که تخریب محیط زیست در درگیری های مسلحانه از عوارض جانبی ناچیز جنگ نیست. این آسیب ها ارتباط مستقیمی با امنیت و آسایش نسل های آینده دارد.
در منطقه ما از جمله ایران، اثرات زیست محیطی درگیری های نظامی باید مورد توجه جدی جامعه بین المللی قرار گیرد. جنگ تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه ما با آسیب به تاسیسات صنعتی و انرژی، آتش سوزی، انتشار آلاینده ها، آلودگی خاک و آب، اکوسیستم های طبیعی را تهدید کرده و زیرساخت های حفاظتی را که در طول سالیان متمادی برای حفاظت از تنوع زیستی فراهم شده است، از بین برده است.
این فقط یک موضوع داخلی یا محدود به مرزهای سیاسی یک کشور نیست. طبیعت مرزهای سیاسی نمی شناسد. گسترش آلودگی آب، خاک و هوا در پشت مرزها متوقف نمی شود. بنابراین خسارات ناشی از جنگ، مسائل جهانی است و نیازمند راه حل های بین المللی است.
اثرات جنگ بر روی اکوسیستم ها ممکن است سال ها و حتی نسل ها ادامه داشته باشد و کیلومترها دورتر را تحت تاثیر قرار دهد. شاهد نمونه آن میزان ویرانی در غزه مظلوم است که به گفته کارشناسان بخش هایی از خاک آن تا صدها سال آینده نمی تواند میزبان حیات و چرخه های زیست محیطی طبیعی و گیاهی باشد. آنچه در منطقه ما به دلیل جنگ های تهاجمی رخ داده است، «کشت کشی یا نسل کشی محیطی» است که باید محکوم شود.
از جامعه بین المللی انتظار می رود که مکانیسم های موثر، شفاف و قابل اجرا برای حفاظت از میراث طبیعی و تنوع زیستی ایجاد کند. هیچ کشوری نباید طبیعت را قربانی خاموش و بی دفاع در زمان جنگ بداند.
خانم ها و آقایان؛
جمهوری اسلامی ایران خود را متعهد به اجرای کنوانسیون تنوع زیستی و اهداف جهانی حفاظت از طبیعت می داند. در ایران حفاظت از عرصه های طبیعی، تالاب ها، جنگل ها، مراتع، زیستگاه های حیات وحش و ذخایر ژنتیکی را در کنار توسعه پایدار دنبال می کنیم. اما باید واقع بین و منصف باشید. کشوری که همزمان با فشارهای تغییرات اقلیمی، خشکسالی، کم‌آبی، بیابان‌زایی و کاهش منابع طبیعی از یک سو و آثار تحریم‌های اقتصادی و محدودیت دسترسی به فناوری و منابع مالی مواجه است و در دو سال متوالی، هدف جنگ‌های جنایتکارانه، استفاده گسترده از سلاح‌های مخرب در بسیاری از موارد تخریب محیط‌زیست با اهداف ممنوعه بوده است. حمله به مخازن سوخت در پایتخت به منظور اجرای برنامه های زیست محیطی و جبران خسارات. وارده به همکاری واقعی جامعه بین المللی نیاز دارد.
حفاظت از تنوع زیستی بدون تامین منابع مالی کافی، بدون دسترسی عادلانه به دانش و فناوری و ظرفیت سازی، محدود به انجام مذاکرات، صدور قطعنامه و تعیین اهداف خواهد بود.
اگر انتظار داریم کشورهای در حال توسعه از جنگل‌ها، تالاب‌ها، گونه‌ها و ذخایر ژنتیکی خود محافظت کنند، باید ابزارهای لازم برای انجام این مسئولیت را نیز برای آنها فراهم کنیم. این معنای واقعی عدالت زیست محیطی است.
ما معتقدیم که تامین مالی تنوع زیستی باید در دسترس تر، عادلانه تر و متناسب با نیازهای واقعی کشورهای در حال توسعه باشد.
همچنین انتقال فناوری های نوین، ظرفیت سازی، توسعه دانش بومی و مشارکت جوامع محلی باید در محور اجرای تعهدات کنوانسیون باشد.
جامعه بین‌الملل باید بپذیرد که کشورهایی که تحت تحریم‌های اقتصادی هستند یا در معرض تهاجم نظامی قرار می‌گیرند، نباید به تنهایی هزینه‌های زیست‌محیطی تحریم‌ها یا جنگ‌هایی را که خود آغاز نکرده‌اند متحمل شوند.
بنابراین از آژانس‌های سازمان ملل متحد، نهادهای مالی بین‌المللی و سازمان‌ها و نهادهای مرتبط در زمینه محیط‌زیست و توسعه پایدار می‌خواهیم: مکانیسم‌های بسیج منابع مالی، ارزیابی آسیب‌های زیست‌محیطی، احیای اکوسیستم‌های آسیب‌دیده و حمایت از کشورهای آسیب‌دیده برای مقابله با پیامدهای زیست‌محیطی درگیری‌های مسلحانه را تقویت کنند.
مخاطبان گرامی؛
نجات کره زمین و حفاظت از محیط زیست مستلزم درک مشترک همه ما در مورد چالش های پیش روی بشریت و استفاده مسئولانه از راه حل های متنوع است. راهکارهایی که با در نظر گرفتن شرایط، اولویت ها، ظرفیت ها و مسیرهای مختلف ملی، بار اضافی بر دوش کشورهای در حال توسعه وارد نمی کند، اما امکانات و فرصت های لازم را برای دستیابی به توسعه پایدار و حفاظت از طبیعت در اختیار آنها قرار می دهد.
جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد با ارائه ظرفیت ها و تجربیات علمی، علمی و دانشگاهی خود با سایر کشورها در این تلاش مشترک با جامعه جهانی همکاری سازنده داشته باشد.
ما معتقدیم که حفاظت از تنوع زیستی می تواند یکی از حوزه های مهم «دیپلماسی صلح» باشد.
در منطقه ای که با بحران های امنیتی ناشی از حضور غیرقانونی و توسعه طلبانه قدرت ها، تغییرات اقلیمی، کم آبی و تخریب اکوسیستم ها مواجه است، همکاری در زمینه محیط زیست می تواند پلی بین ملت ها ایجاد کند. پلی که راه رسیدن به آرامش و امنیت برای همه، صلح با طبیعت و آینده ای با زندگی هماهنگ با طبیعت را هموار می کند.
آینده ای به دور از جنگ، کشتار و ویرانی، که در آن تنوع زیستی پایه ای مشترک برای سعادت و سعادت نسل کنونی و نسل های آینده است.
از توجه شما متشکرم.”
