بازار سهام زیر فشار ریسک‌های سیاسی؛ آیا معادلات بورس تغییر می‌کند؟

میهن تجارت- بورس تهران از ابتدای سال تاکنون با ثبت بازدهی 127 درصدی فاصله قابل توجهی از بازارهای موازی را طی کرده است. به طوری که رشد دلار به 74 درصد و بازدهی طلا به 49 درصد رسیده است. پیشتازی بازار سهام در رقابت با بازارهای ملکی در حالی محرز شده است که افزایش ریسک های سیاسی و احتمال شناسایی سود، چشم انداز معاملات هفته آینده را نامشخص کرده است. اما آیا بورس می تواند مسیر صعودی خود را ادامه دهد؟ کارشناسان در پیش‌بینی روزهای آینده بر نقش ریسک‌های سیاسی و عملکرد سهام کوچک و متوسط ​​تاکید می‌کنند و به اهمیت عبور شاخص کل از مرز 8.5 میلیونی اشاره می‌کنند.

بازگشت به احتیاط در معاملات

تالار شیشه ای به استقبال روزهای پایانی مهرماه می رود که افزایش ریسک های سیاسی و تمایل برخی معامله گران به شناسایی سود می تواند به نوسانات بازار ادامه دهد. کارشناسان تثبیت شاخص کل بالای 8.5 میلیون واحد را شرط بازگشت چشم انداز صعودی می دانند. در غیر این صورت توجه به برخی از ذخایر کوچک و متوسط ​​به ویژه در صنایع دارویی، کشاورزی و سیمان می تواند ادامه یابد.

در همین رابطه محمد غفوری کارشناس بازارهای مالی در گفت و گو با «دنیای اقتصاد» گفت: بازار سرمایه در روزهای پایانی هفته گذشته با نوسانات و تقابل جدی خریداران و فروشندگان همراه بود. با نزدیک شدن به آبان ماه، افزایش ریسک های سیاسی و سیستماتیک در رفتار معامله گران بیش از گذشته نمایان شده است.

به گفته این کارشناس، پس از بازگشایی بورس پس از جنگ، رشد چشمگیری را تجربه کرده و تاکنون از نظر کارایی فراتر از بازارهای موازی عمل کرده است. وی افزود: با رسیدن نسبت قیمت به سود (P/E) این شرکت به محدوده 9 واحد، بازار از سطح ارزش گذاری بنیادی خود فاصله گرفته است. با این حال، همچنان می تواند از نظر بازده دلار جذاب باشد. بنابراین ممکن است بخشی از سرمایه گذاران کوتاه مدت با هدف حفظ سود کسب شده اقدام به فروش سهام کنند و این موضوع باعث افزایش نوسانات بازار می شود.

این کارشناس با اشاره به سطح 8.5 میلیون واحدی شاخص کل گفت: تا زمانی که نماگر اصلی بورس در زیر این محدوده نوسان داشته باشد نمی توان چشم انداز صعودی سریعی را برای بازار در نظر گرفت. تثبیت شاخص کل بالاتر از این سطح، شرط مهمی برای تقویت انتظارات صعودی در کوتاه مدت است و رفتار بازار در روزهای آتی مشخص می کند که آیا می تواند از این مرز عبور کند یا خیر.

وی همچنین به معاملات روز پایانی هفته گذشته اشاره کرد و افزود: علیرغم افت شاخص کل، شاخص همگن مثبت بود. این نشان دهنده جابه جایی بخشی از تقاضا از نمادهای بزرگ به سمت سهام کوچک و متوسط ​​است. از سوی دیگر برخی نمادهای باقی مانده در این گروه ها به ویژه در صنایع دارویی، کشاورزی و سیمان با توجه به گزارش عملکرد و افزایش نرخ فروش همچنان از ظرفیت مناسبی برای توجه سرمایه گذاران برخوردار هستند.

وی بیان کرد: در صورت تداوم شرایط فعلی و عدم انتشار اخبار منفی جدید می توان انتظار ادامه رشد بورس را داشت. اما احتمالاً این روند متعادل خواهد بود و با هیجان گسترده در معاملات همراه نخواهد بود. انتشار اخبار مثبت می تواند بار دیگر باعث تقویت تقاضا و حتی سبز شدن 90 تا 100 درصد نمادهای بازار شود. اما در شرایط عادی، ادامه رشد متعادل و مثبت محتمل تر است.

محمد غفوری افزود: انتشار گزارش عملکرد تابستانی شرکت ها نیز می تواند به عنوان یک عامل مکمل زمینه را برای ادامه رشد بازار فراهم کند. از دیدگاه وی، بورس همچنان از ظرفیت های مناسبی برای سرمایه گذاری برخوردار است و شرکت های ارزشمندی را در میان نمادهای مختلف می توان یافت. مشروط بر اینکه ریسک های ناشی از تنش های سیاسی و نظامی و سایر عوامل منفی فشار بیشتری بر بازار وارد نکند.

بیشتر بخوانید: دو چهره متفاوت بورس در یک هفته / بورس از فشار سنگین فروش به تعادل رسید

این کارشناس در ادامه به رقابت در بورس کالا و افزایش تدریجی نرخ توافقی دلار اشاره کرد و گفت: این دو عامل می تواند نشانه تداوم پویایی شرکت ها در عرصه تولید و فروش باشد. رشد قیمت فروش محصولات و حفظ حاشیه سود در صورت‌های مالی فصل تابستان و گزارش‌های ماهانه که متعاقباً منتشر می‌شود، بهتر نمود پیدا می‌کند و می‌تواند ارزیابی دقیق‌تری از سودآوری شرکت‌ها ارائه دهد.

مسیر متعادل بازار سهام

علیرضا خانمحمدی کارشناس بازارهای مالی در گفتگو با «دنیای اقتصاد» ضمن بررسی وضعیت بازار سرمایه معتقد است در پیش بینی وضعیت بورس در هفته جاری باید به چند عامل به طور همزمان توجه کرد. به گفته وی، اگرچه بورس از منظر بنیادی همچنان در محدوده ارزشی قرار دارد و گزارش های شرکت ها، شرایط عملیاتی شرکت ها و مسیر سودآوری آنها مؤید این موضوع است، اما تداوم رشد بورس به عواملی فراتر از متغیرهای بنیادی بستگی دارد. در روزهای اخیر ریسک سیاسی مهم ترین عامل تاثیرگذار بر رفتار معامله گران بوده و اکنون ریسک های دیگری نیز به آن اضافه شده است.

وی افزود: یکی از نشانه های تاثیر ریسک های سیاسی تغییر جهت تقاضا به سمت سهامی است که در صورت وقوع جنگ یا تشدید تنش های نظامی آسیب کمتری از نظر زیرساختی متحمل می شوند. همچنین بخشی از سرمایه گذاران به دنبال شرکت هایی هستند که در صورت تشدید فشارهای اقتصادی، تحریم ها و ادامه محاصره دریایی، کمتر تحت تاثیر این شرایط قرار گیرند. توجه به برخی نمادهای صنعت سیمان و دارو در این چارچوب قابل بررسی است. شرکت هایی که به گفته برخی از تحلیلگران کمتر در برابر این ریسک ها آسیب پذیر هستند.

این کارشناس با اشاره به وضعیت معاملات گفت: ارزش معاملات همچنان در حد قابل قبولی است و این نشان دهنده تداوم تقاضا در بازار است. بورس در روزهای اخیر بار دیگر رکوردهایی را در شاخص کل و ارزش معاملات به ثبت رساند، اما در کنار این نشانه های مثبت، میزان فروش سرمایه گذاران واقعی نیز بالاست. این وضعیت نشان می دهد که بسیاری از تجار نگاه محتاطانه ای به شرایط سیاسی و همچنین پیامدهای تحریم دارند و ترجیح می دهند بخشی از دارایی های خود را بفروشند. اما تداوم ارزش معاملات در سطوح بالا نشان می دهد که تقاضا همچنان در بازار وجود دارد.

وی افزود: یکی دیگر از ریسک هایی که در روزهای اخیر نگرانی فعالان بازار را افزایش داده، احتمال مقررات ناگهانی و تصمیم گیری های غیرشفاف است. انتشار اخبار و گمانه زنی ها در مورد تغییرات احتمالی در نرخ خوراک نگرانی هایی را در مورد تکرار تصمیمات مشابه در سایر بخش ها افزایش داده است. چنین وضعیتی می تواند این تصور را تقویت کند که حتی اگر جنگ پایان یابد، مذاکرات آغاز شود یا توافقی حاصل شود، باز هم امکان بازگشت به سیاست های گذشته، از جمله قیمت گذاری دستوری و تغییرات ناگهانی در مقررات وجود دارد. این نوع تصمیمات می تواند به تولید و سودآوری شرکت ها آسیب وارد کند و به همین دلیل ریسکی جدی برای بازار سرمایه محسوب می شود.

وی در ادامه به موضوع توقف برخی نمادها و برخورد سلیقه ای با معامله گران اشاره کرد و گفت: بسته شدن نمادها به دلیل عدم افشای اطلاعات می تواند بر اعتماد فعالان بازار تاثیر منفی بگذارد. افزایش چنین محدودیت هایی در شرایطی که بازار با ریسک های سیاسی و اقتصادی مواجه است می تواند نگرانی معامله گران را افزایش دهد.

این کارشناس همچنین کاهش نسبت اعتباری کارگزاری ها و الزام آنها به محدودسازی اعتبار مشتریان را از دیگر موارد تاثیرگذار بر بازار دانست. علیرضا خانمحمدی گفت: کاهش نسبت اعتبار معمولا زمانی توجیه پذیرتر است که بازار بیش از ارزش واقعی رشد داشته باشد و هیجانات کاذب قیمت ها را به سطوح غیرمنطقی رسانده باشد. این در حالی است که بازار در شرایط فعلی هنوز به محدوده های بحرانی و پرریسک از نظر نسبت قیمت به سود و سایر معیارهای ارزش گذاری نرسیده است. بنابراین اعمال محدودیت اعتباری با هدف کاهش ریسک معامله گران تصمیم خوبی نیست.

وی افزود: ریسک پذیری بخشی از ماهیت فعالیت در بازار سرمایه است و هر سرمایه گذار باید بتواند با توجه به ارزیابی خود از شرایط در مورد میزان ریسک و نحوه انجام معاملات تصمیم گیری کند. مداخله از خارج و محدود کردن اعتبار معامله گران با این فرض که سیاست گذار می تواند ریسک را بهتر از آنها مدیریت کند ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و معاملات را تضعیف کند.

این کارشناس گفت: در صورت کاهش ریسک سیاسی و نگرانی های ناشی از تشدید تنش ها، بازار سرمایه می تواند در هفته آینده به رشد خود ادامه دهد. اگرچه این رشد در شرایط عادی احتمالاً متعادل خواهد بود، نه احساسی. انتشار اخبار مثبت می تواند بار دیگر باعث تقویت تقاضا و حتی سبز شدن 90 تا 100 درصد نمادها شود. در غیر این صورت، انتظار می‌رود که بازار با گزارش‌های عملکرد تابستانی شرکت‌ها به عنوان یک عامل مکمل برای حمایت از روند صعودی، به مسیر نرم‌تری ادامه دهد.

وی تاکید کرد: بورس همچنان ظرفیت های مناسبی برای سرمایه گذاری دارد و در میان نمادهای مختلف می توان شرکت های ارزشمندی را یافت. به شرطی که ریسک های سیاسی و نظامی و سایر عوامل منفی فشار بیشتری بر بازار وارد نکند.

وی در پایان به رقابت در بورس کالا و افزایش روزانه نرخ توافقی دلار اشاره کرد و گفت: این دو عامل نشان می دهد که شرکت ها همچنان پویایی لازم را در تولید و فروش دارند و می توانند حاشیه سود و سودآوری خود را حفظ کنند. به گفته وی، اثر افزایش نرخ فروش محصولات و تغییرات ارزی به تدریج در صورت های مالی فصل تابستان و گزارش های ماهانه ای که از این پس منتشر می شود نمایان می شود.

منبع: اخبار اقتصاد