بازرسان آژانس انرژی اتمی به ایران بازگشتند؟ بقایی پاسخ داد

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، بازرسی اخیر آژانس بین المللی انرژی اتمی از نیروگاه بوشهر و اظهارات اسماعیل بقایی مبنی بر ادامه ارتباطات فنی ایران با این نهاد، بار دیگر موضوع بازگشت بازرسان به تاسیسات هسته ای کشور را مطرح کرده است. پس از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به تأسیسات هسته‌ای ایران، با پرسش‌های جدی درباره عملکرد آژانس، حفاظت از اطلاعات محرمانه و مسئولیت این نهاد در قبال امنیت تأسیسات کشور همراه شده است.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری امروز – دوشنبه 27 آبان – با اشاره به آخرین وضعیت همکاری ایران و آژانس، اظهار داشت: تعهدات خود را در قبال آژانس تعلیق نکردیم، اما شرایطی که تحمیل شد اجرای تعهدات پادمانی را با مشکل مواجه کرد.

وی افزود: ما عضو معاهده منع گسترش سلاح های هسته ای هستیم، به توافق پادمانی پایبند هستیم و همواره ثابت قدمی خود را در اجرای تعهدات خود نشان داده ایم.

بقایی ادامه داد: طرفی که اکنون باید پاسخگو باشد، متجاوزین به ایران هستند که اجرای عادی تمهیدات پادمانی را با مشکل مواجه کردند و تا زمانی که این وضعیت ادامه داشته باشد، نمی توانیم در شرایط عادی با آژانس همکاری کنیم.

سخنگوی وزارت امور خارجه با انتقاد از عملکرد شورای حکام و مدیرکل آژانس تصریح کرد: هم شورای حکام و هم مدیرکل آژانس به دلیل مواضع نامناسبی که در قبال حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تأسیسات هسته‌ای ایران اتخاذ کردند، به وظایف خود عمل نکردند و دچار کمبود شدند.

وی همچنین درباره وضعیت بازرسی ها گفت: بازرسی از نیروگاه بوشهر چند روز پیش انجام شد و نماینده ایران در وین نیز در تماس تخصصی و دائمی با آژانس بین المللی انرژی اتمی است.

این اظهارات نشان می دهد که همکاری های فنی ایران با آژانس ادامه دارد و بازرسی از نیروگاه بوشهر نیز انجام شده است، اما به نظر می رسد این به معنای بازگشت فعالیت های عادی بازرسی به تمامی تاسیسات هسته ای کشور نباشد.

گروسی برای بازگشت بازرسان به ایران شرط بندی کرده است

چند روز پیش از این اظهارات، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی، در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد در 5 نوامبر بار دیگر خواستار بازگشت بازرسان این آژانس به ایران شد.

گروسی مدعی شد که ایران دسترسی درخواستی آژانس به تاسیسات هسته ای آسیب دیده و برخی مراکز دیگر را فراهم نکرده است و این موضوع بررسی وضعیت مواد هسته ای اعلام شده ایران را دشوار کرده است.

وی با اشاره به حملات نظامی ژوئن 2025 و خروج بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از ایران به دلایل ایمنی، آمادگی بازرسان را برای بازگشت اعلام کرد و از تهران خواست اقدامات فنی و تدریجی لازم را برای فراهم کردن شرایط برای از سرگیری بازرسی‌ها انجام دهد.

مدیرکل آژانس همچنین با اشاره به تأسیسات رآکتور تحقیقاتی فردو، نطنز، اصفهان و خنداب، خواستار دسترسی بازرسان به این مراکز شد و موضوع 440 کیلوگرم اورانیوم غنی شده را یکی از دغدغه های آژانس برشمرد.

گروسی در عین حال تاکید کرد: تنها استثنا در وضعیت بازرسی ها، نیروگاه اتمی بوشهر است که بازرسان آژانس در آن فعالیت راستی آزمایی می کنند. وی همچنین از همکاری سازمان انرژی اتمی ایران برای تهیه تجهیزات حفاظتی مورد نیاز برای بازرسی از سوخت مصرف شده این نیروگاه خبر داد.

مدیرکل آژانس با اشاره به توافقنامه قاهره که در سپتامبر 2025 با عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران امضا شد، خواستار بازنگری در ترتیبات آن برای از سرگیری فعالیت های حفاظتی شد.

با این حال، در بیانیه گروسی، هیچ اشاره ای به محکومیت قاطعانه حملات نظامی به تاسیسات هسته ای ایران و مسئولیت پذیری آژانس در حفاظت از اطلاعات این مراکز نشده است. وی خواستار دسترسی و اطلاعات بیشتر از ایران است در حالی که هنوز سوالات جدی در مورد نحوه حفاظت از اطلاعات محرمانه تاسیسات هسته ای کشور بی پاسخ مانده است!

اسلامی: اطلاعات مربوط به مرکز بمباران شده فقط در اختیار آژانس بود

در همین ارتباط، محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی نیز اظهاراتی را بیان کرد که ابعاد عجیبی از ابهام در عملکرد آژانس و امنیت اطلاعات هسته ای ایران را آشکار می کند.

اسلامی اولین جایی را که رژیم صهیونیستی بمباران کرد، کارخانه تولید سوخت صفحه رآکتور تحقیقاتی تهران بود. راکتوری که برای تولید رادیوداروها استفاده می شود.

رئیس سازمان انرژی اتمی با تاکید بر اینکه اطلاعات این مکان تنها در اختیار این سازمان است، احتمال دستیابی دشمن به اطلاعات محرمانه مراکز هسته ای ایران را به شدت متهم کرد.

وی درباره اظهارات گروسی نیز گفت: مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی در عمل به مامور مطیع و پیرو دشمن ما تبدیل شده و به آنها اطلاعات می دهد. این اقدامات سوء استفاده از اختیارات نهادهای بین المللی است که اعتبار آنها را زیر سوال می برد و ضعف جدی منشور سازمان ملل متحد و معاهده گسترش سلاح های هسته ای را آشکار می کند.

این حوادث در حالی رخ داد که آژانس همواره مدعی است اطلاعات دریافتی از فعالیت‌های هسته‌ای کشورها محرمانه است و بازرسی‌ها با هدف راستی‌آزمایی و نظارت بر اجرای تعهدات پادمانی انجام می‌شود.

اما اکنون این سوال جدی مطرح می شود که اگر اطلاعات کارخانه تولید سوخت رآکتور تهران فقط در اختیار آژانس بود، رژیم صهیونیستی چگونه از محل این مرکز اطلاع داشت و در اولین مراحل حملات خود آن را هدف قرار داد؟ آیا آژانس مسئولیت حفاظت از اطلاعاتی که در حین بازرسی و همکاری فنی دریافت می کند دارد؟

آژانس باید در قبال حمله به تاسیسات هسته ای ایران پاسخگو باشد

ماجرای بازگشت بازرسان آژانس را تنها در چارچوب اختلافات فنی و امنیتی تهران و وین نمی توان تحلیل کرد. موضوع اصلی این است که تأسیسات هسته‌ای ایران در زمانی که آژانس از فعالیت‌های هسته‌ای کشورمان اطلاع داشت و برخی از این مراکز تحت رصد امنیتی بودند، هدف حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفت.

اکنون همان نهادی که موضعی متناسب با مسئولیت خود در قبال حملات به تاسیسات هسته ای ایران اتخاذ نکرده است، از تهران انتظار دارد دسترسی بازرسان به مراکز آسیب دیده را فراهم کند و اطلاعات مورد نیاز را در اختیار این نهاد قرار دهد.

این تناقض سوالات مهمی را در مورد ماهیت همکاری حفاظتی ایجاد می کند. اگر نظارت آژانس در جلوگیری از حملات به تأسیسات هسته‌ای محافظت‌شده شکست خورده باشد، چه تضمینی وجود دارد که اطلاعات بازرسی‌های آتی نیز به ابزاری برای شناسایی و هدف قرار دادن زیرساخت‌های کشور تبدیل نشود؟

قبل از بازگشت به شرایط عادی همکاری، باید پاسخ‌های روشنی در مورد عملکرد آژانس در جریان حملات، حفاظت از اطلاعات محرمانه و مسئولیت مدیرکل و شورای حکام در قبال نقض تاسیسات هسته‌ای ایران ارائه شود. ایران نمی تواند اطلاعات حساس مراکز هسته ای خود را در اختیار نهادی قرار دهد که در مورد امنیت این اطلاعات و نحوه استفاده دشمن از آن تردید جدی وجود دارد.