به گزارش میهن تجارت، اخیرا بحث های مختلفی درباره چرایی چند نرخی بودن ارز و همچنین لزوم حرکت به سمت ارز تک نرخی مطرح شده است. به گفته برخی کارشناسان، لزوم حرکت به سمت ارز تک نرخی احساس می شود، اما در شرایط کنونی بانک مرکزی به عنوان مجری سیاست های پولی کشور باید بر کنترل رشد نقدینگی و در نهایت مهار رشد تمرکز کند. از تورم در این راستا بانک مرکزی در گزارشی نکاتی را ارائه کرد که در ادامه به برخی از آنها اشاره می شود.
بر اساس گزارش بانک مرکزی، بازار غیررسمی ارز مبادلات غیرقانونی ارز (قاچاق کالا و خروج سرمایه) را پوشش میدهد و به همین دلیل هزینههای اضافی معاملات غیرقانونی را نیز به همراه دارد. همچنین بخش دیگری از معاملات ارزی در بازار غیررسمی مربوط به معاملات سفتهبازی و احتیاطی ارز است که به شدت متاثر از انتظارات و عوامل عاطفی و روانی است. بنابراین گفته می شود نرخ ارز بازار غیررسمی منعکس کننده انتظارات است، زیرا بیشتر تغییرات آن ناشی از عوامل غیربنیادی، مورد انتظار و روانی است.
در نقطه مقابل، تحولات نرخ ارز در بازار رسمی متاثر از عوامل اساسی اقتصادی مانند جریان منابع و مصارف ارزی و انتظارات مرتبط است که خود از تصمیمات میان مدت و بلندمدت عوامل اقتصادی نشات می گیرد و کمتر تحت تأثیر عوامل گذرا قرار می گیرند.
چنانچه شرایط مذکور منجر به تغییر در متغیرهای بنیادی و وضعیت منابع و مصارف ارزی اقتصاد شود، لازم است رویکرد جدیدی نسبت به شرایط موجود اتخاذ شود. با توجه به ملاحظات فوق، بانک مرکزی تصمیم گرفت سیاست تثبیت نرخ ارز را از پایان سال 1401 اجرا کند تا متعاقباً از این طریق نرخ تورم و انتظارات تورمی را کنترل و امکان تعدیل تدریجی نرخ ارز را فراهم کند. با توجه به الزامات اقتصاد کلان در عین حال تصمیم دولت و بانک مرکزی این است که اقدامات اصلاحی مورد نیاز برای رفع اختلافات در حوزه پولی و مالی را با جدیت دنبال کنند.
سیاست تثبیت با هدف مهار رشد نقدینگی
در بخشی دیگر از این گزارش، بانک مرکزی در چارچوب اجرای سیاست تثبیت، با تهیه و تنظیم برنامه پولی کنترل رشد نقدینگی و پایه پولی، سیاستهای پولی آیندهنگر را در خصوص کنترل رشد اتخاذ میکند. از مجموع پولی و تعدیل مناسب نرخ بهره و کنترل رشد ترازنامه. بانک ها با اصلاح نظام بانکی، تثبیت بازار ارز و قابل پیش بینی ساختن آن به دنبال کاهش ریسک های تورمی رشد نقدینگی بوده اند.
در نهایت مجموعه سیاست های بانک مرکزی رشد نقدینگی را در پایان سال 1401 معادل 1/31 درصد کرد که نزدیک به میزان رشد هدف بود. همچنین رشد نقدینگی در پایان سال 1402 نسبت به پایان سال 1401 به 24.3 درصد رسید که حتی 0.7 واحد درصد کمتر از سطح تعیین شده در برنامه پولی تعیین شده به منظور رشد نقدینگی در سال 1402 است.
به گزارش بانک مرکزی: با توجه به اقدامات انجام شده، نوسانات بازار ارز به میزان قابل توجهی محدود شده است. به گونه ای که ضریب تغییرات نرخ دلار در بازار غیررسمی به عنوان شاخصی از نوسانات بازار ارز برای سال 1402 رقم 5.8 درصد را تجربه کرده است. این در حالی است که ضریب تغییر نرخ دلار در بازار غیررسمی برای سال 1401 برابر با 19.5 درصد بوده است.
همچنین نرخ فروش حواله در مرکز مبادلات ارزی و طلای ایران نسبتاً ثابت است. به گونه ای که ضریب تغییر نرخ فروش حواله های دلاری در مرکز مبادلات ارزی و طلای ایران که به واردات کالاهای غیرضروری اختصاص دارد، در سال 1402 برابر با 4/2 درصد بوده است. در حالی که نرخ تغییر برای سال 1401 معادل 10.5 درصد و میانگین نرخ از ابتدای سال 1402 تا پایان آن حدود 382 هزار ریال (38 هزار تومان) است. نتایج سیاست ها و اقدامات مجموعه اقتصادی دولت و بانک مرکزی در کنترل نرخ تورم نیز قابل مشاهده است. بنابراین، بر اساس آمار مرکز آمار ایران، تورم نقطه به نقطه شاخص قیمت کالاها و خدمات مصرفی از اردیبهشت ماه سال گذشته روند نزولی خود را آغاز کرد.
کاهش تورم نقطه به نقطه
بر اساس اعلام بانک مرکزی، تورم نقطه به نقطه سیاست تثبیت را در فروردین ماه 1403 با 24.6 واحد درصد کاهش نسبت به ماه مشابه سال قبل ادامه داد و به 30.9 درصد رسید. همچنین تورم نقطه به نقطه شاخص بهای تولیدکننده در فروردین 1403 با 16.9 واحد درصد کاهش نسبت به فروردین 1402 به 23.8 درصد رسید. تورم 12 ماهه شاخص بهای تولیدکننده در ادامه روند نزولی نسبت به سال گذشته با 6.1 واحد درصد کاهش نسبت به فروردین 1402 به 31.2 درصد در فروردین ماه 1403 رسید.
چرا نرخ بهره لنگر انتظارات تورمی نیست؟
در این میان برخی کارشناسان معتقدند در بیشتر کشورهای جهان نرخ بهره به جای نرخ ارز، لنگر انتظارات تورمی محسوب می شود. با این حال، گزارش بانک مرکزی حاکی از آن است که در فضای متعارف سیاست پولی، تغییرات نرخ ارز درونزا و در قالب رژیمهای ارزی منعطف است و نرخ سود سیاستی نیز بهعنوان لنگر انتظارات تورمی بر نرخ ارز تأثیر میگذارد. با توجه به شرایط کلی اقتصادی کشور، ابزار نرخ سود در شکلدهی انتظارات تورمی مؤثر نیست و بر این اساس بانک مرکزی به کنترل رشد نقدینگی برای شکلدهی به انتظارات تورمی توجه کرده است.
در بخش پایانی این گزارش، در رابطه با پیشنهاد استفاده از ابزار معاملاتی فردا برای مدیریت بازار ارز، لازم به ذکر است که استفاده از ابزارهای مشتقه مستلزم تهیه پیش نیازهای آن از جمله ایجاد وجه نقد پایدار است. بازار، مدیریت انتظارات و برقراری ثبات و آرامش در بازار رسمی است و بدون تحقق آنها، اثربخشی مشتقات ارزی به عنوان مکانیزمی برای کاهش ریسک نرخ ارز به چالش خواهد کشید.
منبع:
ایسنا
