یکی از اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: تک نرخی شدن ارز توصیه مهلک صندوق بین المللی پول است.
به گزارش میهن تجارت، ماه گذشته علی طیب نیا; مشاور اقتصادی رئیس جمهور منتخب در تب و تاب انتخابات در پیامی تصویری راه حل رشد اقتصادی را تک نرخی شدن ارز دانست. وی در این ویدئو ارز ترجیحی و دو نرخی را عاملی برای سودجویی افراد خاص و اندک دانست که باعث افزایش لجام گسیخته تورم شده است.
این اظهارات واکنش برخی از اقتصاددانان از جمله احمد توکلی را در پی داشت.
احمد توکلی در پاسخ به موضع طیب نیا در خصوص تک نرخی شدن دلار گفت: اگر موضع دولت این است باید منتظر تداوم نقش فاجعه بار ارز در اقتصاد ملی باشیم. رحم کن این گفته آقای طیب نیا همان گفته دولت آقای روحانی است. فراموش نکرده ایم که حذف ارز 4500 تومانی با این بهانه آغاز شد که می خواهیم با تک نرخی شدن دلار جلوی رانت خواری را بگیریم. در همان زمان به آقای روحانی هشدار دادیم که نمیتوانید ارز تک نرخی را اداره کنید، مگر اینکه به لوازم آن تسلیم شوید. سیاست تعدیل به شما حکم میکند که به طور کامل به آزادی تجارت در بازار ارز احترام بگذارید زیرا بازار قیمت ارز را به صورت خود اصلاحی تعیین میکند که کمبود بازار را جبران میکند، اما اگر قیمت سفارشی را انتخاب کنید، کمبود باعث رقابت رانت خواری می شود و توزیع آنها به این صورت است. آن وقت است که اجازه حرکت طبیعی را می دهید! شما به نرخ ارز می دهید چون واردات کمتری می خرند، تقاضا برای ارز کاهش می یابد. از طرفی چون با نرخ ارز بالا به صادرکننده ریال بیشتری می رسد، عرضه ارز در بازار آزاد افزایش می یابد که در نتیجه تقاضا کاهش می یابد و عرضه افزایش می یابد، خود به خود نرخ ارز را متوقف می کنند. این گفته بر اساس پیش فرض های نادرستی است که دوستان ما هرگز حاضر به دیدن آن نبودند. در صورتی که تقاضای ارز فقط برای واردات باشد، این فرض درست بود، در حالی که سه تقاضای دیگر برای 1- حفظ ارزش دارایی، 2- فرار سرمایه و 3- سفته بازی در حال استفاده است و نوسانات صعودی نرخ ارز ادامه خواهد داشت. بعد از آن دوباره تورم جهش می کند، به بهانه افزایش تورم، نرخ ارز بالا می رود و این خودش یک تورم جدید ایجاد می کند و دوباره نرخ ارز بالا می رود. علاوه بر این به طور متوسط 86 درصد واردات ما کالاهای ضروری از جمله مواد اولیه، تجهیزات و… است که قابل کاهش نیست. جالبتر اینکه آقایانی که این ادعاها را می کنند از سال 92 تا الان از خود نمی پرسند در بازار ارز سه جهش قیمت داشتیم که بازار جلوی آن را نگرفت! توضیح آنها چیست؟ ثانیا همانطور که گفتیم کشش واردات پایین کشور اجازه افت قیمت ارز را نمی دهد. تمام مزایای آزادسازی تجارت مبتنی بر ایده کنترل عرضه و تقاضا در بازار است. همانطور که گفتم این فرض اشتباه است زیرا افزایش قیمت در بازار برخلاف کالاها در شرایط عادی نه تنها باعث کاهش تقاضا برای کالای گران نمی شود بلکه باعث افزایش آن نیز می شود. نکته مهم دیگر این است که تمام آزادسازی تجاری با هدف دستیابی به ثبات اقتصادی است که در اقتصاد کلان به معنای تثبیت قیمت ها است. از سال 68 آقای هاشمی شرایط غلط صندوق بین المللی پول را پذیرفت تا امروز تقریباً هزار برابر ارز افزایش یافته است و بازار ایران بازاری متلاطم است که بر خلاف ثبات عمل می کند بنابراین تولید را فلج می کند. کدام تولیدکننده می تواند نیاز خود به ارز را به یکباره تامین کند؟ در آنجا احمدی نژاد نرخ ارز را از 1200 تومان به 3500 و در زمان روحانی از 3500 به 4200 و در زمان آقای رئیسی با همین استدلال غلط نرخ ارز را تک نرخی کرد در حالی که ما به سرعت شاهد بودیم. افزایش قیمت مایحتاج ضروری مردم . من به آقای جهانگیری گفته بودم که چرا اشتباه می کنید اما ایشان دست از کار کشیدند. به آقای میرکاظمی هم همین را نوشتم، نادیده گرفته شد و اتفاقی که نباید می افتاد افتاد. الان آقای طیب نیا دقیقاً استدلال های آقایان جهانگیری و میرکاظمی را تکرار می کند. چند بار باید بگی؟ باید گفت دوبار گاز گرفتن چیزی نیست. ظاهراً باید صد بار گزیده شود.
توکلی یکی از دلایل این تصمیم را تک نرخی شدن ارز و رفع رانت و فساد عنوان می کند. نرخ ارز ترجیحی را چگونه ثابت نگه می دارند؟ وی گفت: ابتدا باید مشخص شود که از این پس بازار یکسان نرخ ارز را تعیین می کند یا دولت. اگر بازار تعیین کننده دولت باشد، چه قیمتی برای فروش ارز خود در نظر می گیرد؟ نرخ بازار؟! آیا این نوسانات احتمالی صعودی را دنبال می کند و نوسان را رسمی می کند؟ یا برای کاهش بی ثباتی، نرخ دیگری تعیین می کند و ارز در سطح بالاتری کاهش می یابد. با تورم فرار بعدی چه خواهد کرد؟ افزایش قیمت ارز از چهار طریق به تورم دامن می زند: • افزایش قیمت تمام شده تولید به دلیل افزایش قیمت ماشین آلات و مواد اولیه یا واسطه های وارداتی، • کاهش ظرفیت شرکت های تولیدی به دلیل افزایش هزینه های تولید و نیاز آنها به نقدینگی بیشتر؛ • تورم ناشی از انتظارات منفی. • هرج و مرج قیمت یا قیمت گذاری دلخواه، در واقع همه در بازار قیمت گذاری می شوند. چه بزرگ و چه کوچک این پدیده جدیدی است که در بحران های گذشته در ایران اتفاق نیفتاده و در تجربه دیگران هم ندیده ام.
وی گفت: پزشکان به نظر متخصصان تکیه می کنند که کار درستی است. اما وقتی اطلاعات ناقص یا قدیمی باشد، نتیجه درستی نمی گیرند. ما مدعی هستیم که رهبری دستور داده اند که رشد بر مبنای عدالت باشد. اما مدل تحمیلی یا مدل صندوق بین المللی پول، یعنی سیاست تعدیل ساختاری، از اقتصاد رشد محور پیروی می کند که برای اکثر کشورها شکست خورده است. به گفته جوزف استیگلیتز، رئیس اقتصاددانان بانک جهانی و رئیس مشاوران اقتصادی کلینتون، رئیس جمهور سابق آمریکا، وقتی از صد بیمار یک پزشک 95 بیمار جان خود را از دست می دهند، قطعاً نقص نسخه است. استیگلیتز در سال 2000 به دلیل مواضع خود که جمع هزاران پژوهش علمی بود از بانک جهانی اخراج شد، اما به دلیل نقش برجسته خود در این مطالعات، در سال 2001 برنده جایزه نوبل اقتصاد شد. صندوق بین المللی پول و بانک جهانی. و موسسات مشابه پس از بحث های مطالعاتی و جهت گیری های تحقیقاتی برای حل بحران ها به بحث کنترل سرمایه رسیده اند اما همچنان همان نسخه کشنده قدیمی را برای ما می پیچند. در دو سه روز آینده این موضوع را به تفصیل باز می کنم و دفاع از سیاست تثبیت به جای سیاست تعدیل را به اقتصاددانان می سپارم.
منبع:
تسنیم
