بی بی سی: بر اساس «شاخص پاسپورت» مؤسسه هنلی، سنگاپور امسال با پشت سر گذاشتن گروه شش کشوری که سال گذشته این عنوان را داشتند، مقام اول را به عنوان «قوی ترین پاسپورت جهان» از آن خود کرد. .
سنگاپور یک رکورد جدید دیگر به ثبت رسانده است: شهروندانش اکنون می توانند به 195 مقصد بدون ویزا از 227 مقصد ممکن در جهان سفر کنند.
به این ترتیب پنج کشور فرانسه، آلمان، ایتالیا، ژاپن و اسپانیا یک رتبه سقوط کرده و به طور مشترک در رتبه دوم قرار دارند. شهروندان این پنج کشور می توانند بدون ویزا به 192 مقصد در جهان سفر کنند.
همچنین گروه جدیدی متشکل از هفت کشور در رتبه سوم قرار گرفته اند و شهروندان آنها به 191 مقصد بدون ویزا دسترسی دارند. اتریش، فنلاند، ایرلند، لوکزامبورگ، هلند، کره جنوبی و سوئد در این گروه سوم قرار دارند.
ایران با دسترسی بدون روادید به 43 مقصد در جایگاه 94 این فهرست قرار دارد که همچنان مانند سال های گذشته در بین 10 رتبه انتهایی فهرست قرار دارد.
افغانستان همچنان به عنوان ضعیف ترین پاسپورت جهان با رتبه 103 در انتهای فهرست باقی مانده است، به طوری که در شش ماه گذشته دسترسی به مقصد دیگری را از دست داده و اتباع آن تنها می توانند بدون ویزا وارد 26 کشور شوند. این رقم کمترین امتیاز ثبت شده در تاریخ 19 ساله ثبت شاخص در این موسسه است.
بریتانیا، با وجود کاهش تعداد مقاصد بدون ویزا به 190 مقصد، همچنان در جایگاه چهارم قرار دارد و با بلژیک، دانمارک، نیوزیلند، نروژ و سوئیس برابری می کند.
از سوی دیگر، ایالات متحده به روند نزولی خود در دهه گذشته ادامه می دهد و به رتبه هشتم سقوط می کند و تنها به 186 مقصد بدون ویزا دسترسی دارد.
این در حالی است که بریتانیا و آمریکا 10 سال پیش در سال 2014 به طور مشترک مقام اول این فهرست را داشتند.
واضح ترین فراز و نشیب ها در قدرت پاسپورت
بارزترین وضعیت و روند صعودی امارات متحده عربی بوده است که برای اولین بار در بین 10 کشور برتر قرار دارد. این کشور از آغاز این شاخص در سال 2006 تاکنون 152 کشور را به مقاصد بدون روادید اضافه کرده و به رقم کنونی 185 رسیده است و به این ترتیب با 53 پله صعود در فهرست از رتبه 62 به 9 رسیده است.
بیشترین افت در دهه گذشته متعلق به ونزوئلا است که با 17 پله سقوط از رتبه 25 به 42 این شاخص رسیده است.
میزان سقوط موقعیت روسیه نیز قابل توجه است. در 10 سال گذشته روسیه با 7 پله سقوط از رتبه 38 به 45 رسیده است و تنها به 116 مقصد بدون ویزا دسترسی دارد.
افغانستان در شاخص باز بودن نیز رکورد زده است
موسسه هنلی علاوه بر ارائه شاخص “بدون ویزا”، شاخص “باز بودن” را نیز برای کشورها ارائه می دهد.
در واقع، در حالی که شاخص “بدون ویزا” برای آزادی سفر شهروندان خود در جهان است، شاخص “باز بودن” برای آزادی سفر سایر شهروندان به کشور خود است.
شاخص «باز بودن» هنلی، تمام ۱۹۹ کشور جهان را بر اساس تعداد ملیت هایی که اجازه ورود بدون ویزا را می دهند، رتبه بندی می کند، یعنی اینکه یک کشور چقدر به روی خارجی ها باز است و به شهروندان چندین کشور اجازه می دهد بدون ویزا از مرزهای آن عبور کنند. .
به گفته موسسه هنلی، بین دو شاخص بدون ویزا و باز بودن رابطه وجود دارد.
قابل توجه است که سنگاپور نسبت به پنج کشوری که در رتبه دوم قرار دارند بازتر است. سنگاپور در رتبه پانزدهم این شاخص قرار دارد که به 164 ملیت دیگر دسترسی بدون ویزا می دهد.
در مقابل، فرانسه، آلمان، ایتالیا و اسپانیا در جایگاه 49 قرار دارند و تنها به 93 کشور اجازه دسترسی بدون ویزا را می دهند.
در پایان شاخص باز بودن هنلی، سه کشور امتیاز صفر دارند و اجازه دسترسی بدون ویزا برای هیچ پاسپورتی را نمی دهند: افغانستان، کره شمالی و ترکمنستان.
ایران در کجای «رد ویزا» قرار دارد؟
بر اساس گزارش موسسه هنلی، حدود 30 درصد از متقاضیان آفریقایی برای ویزای شینگن اروپا رد می شوند، این رقم برای رد ویزا برای متقاضیان آفریقایی در همه کشورها 10 درصد است. این گزارش به شواهدی اشاره می کند که نشان می دهد هر چه کشور آفریقایی مبدا فقیرتر باشد، نرخ رد ویزا برای اتباع آن بیشتر است.
بر اساس گزارش شاخص مهاجرت جهانی هنلی که در جولای 2024 منتشر شد، از بین 10 کشوری که شهروندان آنها بالاترین نرخ رد ویزا را تجربه می کنند، 7 کشور به قاره آفریقا تعلق دارند.
نرخ رد درخواست ویزا برای شهروندان ایرانی 7.23 درصد است.
این رقم برای متقاضیان شهروند روسیه یک نفر از هر 10 نفر است.
در همین حال، از هر 25 متقاضی از ایالات متحده، کانادا یا بریتانیا، تنها یک نفر از دریافت ویزا رد شده است.
شاخص پاسپورت هنلی و عوامل مؤثر بر «قدرت» پاسپورت
در حالی که بیشتر کشورها از سال 2006 دسترسی بدون ویزا را افزایش داده اند، برخی از مناطق و کشورها به طور قابل توجهی بهتر از سایرین بوده اند.
عوامل زیادی بر قدرت پاسپورت یک کشور و توانایی سفر به مقاصد مختلف تأثیر میگذارند که در این میان ثروت و ژئوپلیتیک نقش مهمی دارد.
اولین عامل درآمد کشور است. بر اساس داده های بانک جهانی، کشورهایی که تولید ناخالص داخلی بالاتری دارند، مقصدهای بدون ویزا بیشتری نیز دارند.
عامل دیگر میزان شکنندگی داخلی است. شاخص های شکنندگی یک کشور شامل میزان خشونت، از جمله بمب گذاری، حملات تروریستی، درگیری های قومی، جنایات سازمان یافته، مشروعیت دولت و تعداد آوارگان داخلی است.
بنابراین کشورهای ثروتمند و امن در بهترین جایگاه ها در این فهرست قرار دارند.
مؤسسه هنلی در بررسی این عوامل به عامل دموکراسی نیز توجه کرده و به نظر می رسد که «سطح دموکراسی با قدرت پاسپورت همبستگی قوی ندارد». اگرچه کشورهایی که دارای دموکراسی قوی هستند احتمالاً امکان سفر به بیشترین مقاصد را دارند، اما به نظر می رسد از سال 2006، کشورهای دارای حکومت های مستبد نیز در این رتبه بندی صعود کرده اند.
موسسه هنلی از داده های انحصاری و رسمی انجمن بین المللی حمل و نقل هوایی (IATA) در تهیه رتبه بندی شاخص پاسپورت استفاده کرده است.
موسسه هنلی هر ساله بر اساس اطلاعات یاتا و تحقیقات مستقل خود، «قدرت» پاسپورت کشورهای مختلف را تهیه و منتشر می کند. این شاخص شامل پاسپورت 199 کشور یا سرزمینی است که مجاز به صدور گذرنامه برای سفر به 227 کشور و منطقه در جهان هستند. این اطلاعات به تدریج در طول سال به روز می شود.
برای محاسبه شاخص قدرت گذرنامه، موسسه هنلی معیارهای خاصی را در نظر می گیرد. اگر دارنده گذرنامه یک کشور برای سفر به کشور یا سرزمین دیگری نیاز به ویزا نداشته باشد، یک امتیاز کسب می کند. اخذ ویزا یا هر نوع مجوز دیگری تنها در هنگام ورود به کشور یا قلمرو مورد نظر به معنای کسب امتیاز است. به عبارت دیگر برای انجام چنین سفری لازم نیست دارنده گذرنامه از قبل مقدمات ورود به کشور مقصد را فراهم کند.
از سوی دیگر، اگر قبل از سفر به کشور دیگری نیاز به دریافت ویزا یا مجوز دیگری داشته باشید، امتیاز «صفر» است. به این ترتیب امتیازهایی که به پاسپورت داده می شود نشان دهنده تعداد کشورها یا مناطقی است که دارنده آن می تواند قبل از ورود بدون اخذ ویزا به آنها سفر کند.
این گزارش در حالی منتشر می شود که به گفته کارشناسان میزان «مهاجرت» مردم در سراسر جهان در دو دهه اخیر افزایش چشمگیری داشته است.
دکتر کریستین اچ. کائلین، رئیس موسسه هنلی و مخترع مفهوم شاخص پاسپورت، در گزارش سال 2024 خود در مورد “تحرک جهانی” می گوید: “روند کلی در دو دهه گذشته به سمت آزادی بیشتر سفر بوده است. به طور متوسط جهانی، تعداد مقاصدی که مسافران بدون ویزا می توانند به آنها دسترسی داشته باشند از 58 در سال 2006 به 111 در سال 2024 رسیده است که تقریبا دو برابر شده است.
طبق گزارش یاتا، خطوط هوایی تا سال 2024 نزدیک به 5 میلیارد نفر را در 22000 مسیر در 39 میلیون پرواز به یکدیگر متصل خواهند کرد.
