سیدحمزه صالحی; میهن تجارت خدمات بین المللی: از آنجایی که روسیه در فوریه 2022 به طور همه جانبه به اوکراین حمله کرد. فضای معادلات جهانی و منطقه ای دستخوش تغییرات مهمی شد و بر اساس تحلیل ها و تفاسیر این جنگ، نوعی بلوک های غیررسمی شکل گرفت. در ابتدا، درک قدرت روسیه بسیار بالا بود و مقامات مسکو انتظار داشتند که در مدت زمان کوتاهی کیف را کنترل کنند. در روزهای اول، برخی منابع آمریکایی و حتی اوکراینی گفتند که کی یف، پایتخت اوکراین ممکن است ظرف 96 ساعت سقوط کند و به دست روسیه بیفتد. اما اکنون پس از گذشت بیش از دو سال شرایط متفاوت است و با توجه به مقاومت اوکراینی ها و همچنین کمک های گسترده آمریکا و غرب به این کشور، نیروهای روسیه نفوذ چندانی در این کشور نداشته اند. کیف جز از طریق بمباران هوایی.
با وجود خسارات هنگفت جانی و مادی، این جنگ همچنان ادامه دارد و چشم انداز پایان آن روشن نیست. پایان آن می تواند نظم امنیتی بین المللی را وارد مرحله جدیدی کند و در صورت شکست روسیه در اوکراین، جایگاه این کشور در عرصه بین المللی تحت تاثیر قرار می گیرد و نقش و نفوذ آن در تحولات جهانی و منطقه ای به میزان قابل توجهی تضعیف می شود.
پس از دو سال، در بهار امسال نیروهای روسیه توانستند حمله مهمی به سمت اوکراین انجام دهند. آنها در شمال و شمال شرق خارکف، دومین شهر بزرگ اوکراین، پیشروی کردند که توسط کارشناسان یک پیشروی تاکتیکی قابل توجه تلقی می شد. به گفته کارشناسان، این حملات روسیه که در ماه می گذشته رخ داد، بزرگترین حمله زمینی این کشور به اوکراین از سال 2022 تاکنون بوده است که با وجود برخی دستاوردهای تاکتیکی، تغییر چندانی در وضعیت جنگ ایجاد نکرد.
در پی حملات روسیه بهار گذشته، این بار در تابستان و در چند روز گذشته، اوکراین در یک حمله غافلگیرانه جنگ را به سرزمین روسیه آورد و برای اولین بار پس از جنگ جهانی دوم، بخشی از روسیه را به تصرف خود درآورد. قلمرو در غرب کورسک. گزارش ها حاکی از آن است که نیروهای اوکراینی بیش از 30 کیلومتر در عمق خاک روسیه نفوذ کرده اند که این بزرگترین پیشروی اوکراین به داخل خاک روسیه از زمان آغاز جنگ در اواخر فوریه 2022 است. در این حمله، بسیاری از سربازان روسی تسلیم نیروهای اوکراینی و تعدادی شدند. مراکز نظامی روسیه آسیب دیده است. مقامات روسیه بر این باورند که توانسته اند وضعیت را تثبیت کنند، اگرچه اوکراین به سرعت در حال افزایش نیروهای خود در خاک روسیه است. در همین راستا، بلاروس، متحد سرسخت مسکو نیز نیروهای بیشتری را به مرز خود با اوکراین اعزام کرده و کیف را به نقض حریم هوایی خود متهم کرده و برخی ناظران نگران ورود این کشور به جنگ با اوکراین هستند. زیرا ورود بلاروس به جنگ وضعیت را بسیار بدتر و پیچیده تر خواهد کرد. نظرات زیادی در مورد حمله اوکراین به خاک روسیه وجود دارد، بسیاری از کارشناسان معتقدند که ارتش روسیه احتمالا این حمله را دفع خواهد کرد. آنها بر این باورند که اوکراین می خواهد بیش از حد نیروهای روسیه را متفرق کند تا نیروهای روسیه را از منطقه شرقی دونتسک منحرف کند، نه اینکه زمین را اشغال کند و آن را برای درازمدت نگه دارد. ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین گفت که این حملات می تواند عدالت را به همراه داشته باشد و فشار لازم را بر روسیه وارد کند. وی گفت: با توجه به اینکه روسیه در تابستان امسال 2000 حمله از این منطقه به اوکراین انجام داده است، حمله به کورسک مشروع است. موضوعی که با حمایت تلویحی آمریکا مواجه شد و متیو میلر، سخنگوی وزارت امور خارجه گفت که آمریکا از حق کی یف برای دفاع از خود حمایت می کند. وی گفت: در منطقه ای که آنها در آن عملیات می کنند، شاهد حملاتی از آنجا علیه اوکراین بوده ایم.
با این حال، این عملیات اوکراینی جدا از خود عملیات و بدون توجه به واکنش روسیه به آن، نکات مهمی را برجسته کرده است. به عنوان مثال، در حالی که در دو سال اول جنگ، آمریکا و غرب تسلیحات دفاعی در اختیار اوکراین قرار دادند و برای جلوگیری از تشدید بحران و رویارویی ناتو با روسیه، کییف موظف شد از سلاحهای غربی استفاده نکند. حمله به عمق خاک روسیه؛ اما حملات غافلگیرانه اوکراین شامل استفاده از خودروهای جنگی زرهی اهدایی آمریکا و شرکای اروپایی و تانک های آلمانی و آمریکایی نیز بود و این موضوع با اعتراض آمریکایی ها مواجه نشده است. کشورهای غربی همچنین به اوکراین اجازه داده اند از برخی سلاح های اهدایی برای جلوگیری یا رهگیری حملات روسیه استفاده کند.
لازم به ذکر است در حالی که ایالات متحده در ابتدا با تحویل جنگنده های اف-16 به اوکراین مخالف بود، اخیراً به متحدان خود اجازه داد این هواپیماها را در اختیار اوکراین قرار دهند و بر این اساس، اوکراین اولین گروه از جت های اف-16 را از ایالات متحده دریافت کرد. ایالات. رویترز به نقل از مقامات آمریکایی مدعی شد که روند تحویل F-16 به اوکراین تکمیل شده است. گفته می شود که هواپیماهای نروژ 16، دانمارک 19 و هلند 24 هواپیمای اف 16 متعهد شده اند که به اوکراین کمک کنند. اگرچه تحلیلگران معتقدند که این جت ها به تنهایی نمی توانند نقطه عطفی در برابر تهاجم تمام عیار روسیه به اوکراین ایجاد کنند، مقامات اوکراینی افزودن این جت ها به ناوگان هوایی خود را حیاتی می دانند. البته باید در نظر داشت که آمریکا هنوز به اوکراین اجازه استفاده از تمام سلاح های اهدایی را نداده است. به عنوان مثال، مقامات اوکراینی از واشنگتن خواسته اند تا به آنها اجازه دهد از موشک های دوربرد ATACMS آمریکا برای حمله به فرودگاه هایی که روسیه برای حمله به اوکراین استفاده می کند، استفاده کنند. موضوعی که هنوز تایید نشده است؛ اما در صورت تصویب، می تواند قدرت اوکراین را در میدان نبرد در کورسک افزایش دهد. دلیل اینکه غرب به اوکراین اجازه استفاده از همه سلاح های اهدایی را نمی دهد این است که آنها همچنان بتوانند اهرمی برای مذاکره با پوتین داشته باشند.
از سوی دیگر، یکی از مهم ترین دلایل حمله اوکراین به خاک روسیه را باید در میهن تجارتات ریاست جمهوری آمریکا و احتمال پیروزی دونالد ترامپ جست و جو کرد. زیرا ترامپ در صورت ورود مجدد به کاخ سفید به دلیل علاقه به روسیه و شخص پوتین می تواند تاثیر منفی بر اوضاع اوکراین بگذارد. برای مثال ترامپ مخالف کمک نظامی به اوکراین است و حامیانش در کنگره طرح کمک مالی به اوکراین را 6 ماه به تعویق انداختند. ترامپ خودش گفته است که اگر پیروز شود، با پوتین صحبت خواهد کرد و به جنگ اوکراین پایان خواهد داد. بنابراین، زلنسکی میداند که در صورت پیروزی ترامپ، کمکهای آمریکا به اوکراین تضمین نمیشود و او باید اهرم فشار قوی برای مذاکرات احتمالی آینده با کرملین داشته باشد، در غیر این صورت ممکن است دولت ترامپ بر کییف فشار بیاورد تا به این توافق پایان دهد. جنگ بدون توجه زیاد به خواسته های اوکراین. اجازه آمریکا و غرب به استفاده از سلاح برای حمله به اوکراین در عمق خاک روسیه می تواند نتیجه همین موضوع باشد. همانطور که میخایلو پودولیاک، مشاور رئیس جمهور اوکراین اخیرا گفت: هرگونه اقدام نظامی در خاک روسیه می تواند موقعیت اوکراین را در مذاکرات آتی با روسیه برای پایان دادن به جنگ بهبود بخشد.
با این حال، صرف نظر از هر موضوعی، حملات غافلگیرکننده اوکراین به خاک روسیه به دردسر بزرگی برای روسیه تبدیل شده است. از آنجا که در اوج جنگ، انتظار می رفت آمادگی نظامی روسیه در اوج باشد، این کشور نه تنها حرکت نیروهای اوکراینی را به رسمیت شناخت. بلکه به حدی غافلگیر شده است که نتوانسته در برابر نیروهای اوکراینی مقاومت کند و ضمن اشغال بخشی از خاک خود، بسیاری از نیروهای این کشور کشته یا اسیر شده اند. این وضعیت برای وجهه نظامی و بین المللی روسیه به عنوان کشوری با ابرقدرت ها بسیار منفی است. به غیر از قدرت هسته ای کشور، انتظار می رود این وضعیت باعث شود که بسیاری از کشورها برآورد خود از قدرت نظامی متعارف روسیه را تغییر دهند. این ضربه تصویر قدرت نظامی روسیه را که با توجه به جاه طلبی های روسیه انتظار می رفت و حتی برخی از حامیان روسیه آن را فراتر از آمریکا می دانستند، به شدت مخدوش کرده است. علاوه بر ارزیابی های نظامی و امنیتی، این می تواند واقع گرایی بیشتری را به تحلیل های احساسی نظم جهانی آینده بیاورد. وضعیت کنونی جنگ در اوکراین نشان می دهد که حتی اگر تلاشی برای مهار خشم مسکو صورت گیرد، خروج آبرومندانه آنها از اوکراین تضمین شده است. اما روسیه به عنوان یک برنده میدان جنگ را ترک نخواهد کرد، به ویژه در صدای پیروزی دموکرات ها. همانطور که گفته شد علاوه بر فشار تحریم ها که به تدریج اقتصاد این کشور را تضعیف می کند، هیبت نظامی روسیه را نیز از بین می برد. همچنین این کشور باید از نظر حقوق بین الملل مسئول تجاوز به اوکراین باشد و ممکن است به پرداخت غرامت محکوم شود. مهمتر از آن، قدرت هنجاری روسیه که برای مقامات مسکو برای بازگشت به یک ابرقدرت اهمیت زیادی داشت، از بین خواهد رفت.
در نهایت، اگر دامنه نفوذ اوکراین در خاک روسیه گسترش یابد یا بتوانند برای مدتی خود را در کورسک نگه دارند، میتواند باعث ایجاد بحران در سایر حوزهها برای حذف تمرکز غرب از اوکراین شود. زیرا همانطور که جنگ غزه چنین فرصتی را برای پیشروی مهم روسیه در بهارمسال فراهم کرد، هر بحران دیگری نیز می تواند فرصت جدیدی را برای مسکو فراهم کند. تشدید تنش در منطقه خاورمیانه و به ویژه جنگ محدود یا حتی تمام عیار در این منطقه بین ایران و اسرائیل در چنین شرایطی می تواند راهگشای روسیه باشد. اگرچه گفته می شود شویگو در سفر خود به تهران خواستار کاهش تنش بین ایران و اسرائیل شده است. اما اگر میدان نبرد در اوکراین همچنان علیه روسیه باشد، بدیهی ترین چیز برای مسکو خواهد بود که نظر خود را در این مورد تغییر دهد. بنابراین در چنین شرایطی با توجه به شرایط جهانی و منطقه ای، انتظار می رود مسئولان تصمیم گیرنده در ایران ضمن حفظ و تقویت قدرت بازدارندگی کشور، از هرگونه جنگ منطقه ای دوری کنند. زیرا در بازی ابرقدرت ها کشورهایی مانند ایران و اوکراین آسیب بیشتری خواهند دید.
