پریسا ساسانی در خبرآنلاین نوشت: پنج سال از درگذشت محمدرضا شجریان، خسرو ترانه ایران می گذرد. دوره ای که نه تنها از حافظه اش کم نکرد; بلکه سال به سال بر محبوبیت و دوستدارانش افزود. درست مثل شعر زیبا و بی تکلف شاعر شاملوی که در بخشی از شعر بلند ابتدای ترانه:
انسان شدن تجسم وظیفه بود.
توانایی دوست داشتن و دوست داشته شدن
توانایی شنیدن
توانایی دیدن و گفتن
توانایی غمگین و شاد بودن
قدرت خنده وسعت قلب است، قدرت گریه حیات روح است
توانایی بالا بردن گردن به افتخار در اوج شکوه تواضع
توانایی عالی برای سرزنش بار اعتماد
و توانایی غم انگیز برای تحمل تنهایی
تنهایی
تنهایی
تنهایی برهنه
انسان
سختی کار است.
استاد شجریان فارغ از جنسیت به مطالعه هنر آواز پرداخت
آنچه مسلم است موسیقی ایرانی با سنت آموزش دوشادوش نسل به نسل به دست فرزندان این مرز و بوم رسیده است و اساتید برجسته هنر نامی ایران آموزش این هنر را وظیفه خود دانسته اند. به مستعدان موسیقی و بدون شک استاد محمدرضا شجریان نیز از این قاعده مستثنی نبوده و در عمر پربرکت خود شاگردان بی شماری را در عرصه آواز تربیت کرده است و این مهم زمانی اهمیت پیدا می کند که بدانیم ایشان تدریس می کردند. هنر آواز به علاقه مندان به این هنر فارغ از جنسیت که گواه این ادعاست برگزاری کارگاه های آواز موسیقی به مدت 7 سال از سال 1364 در فرهنگستان هنر برگزار می شود.
خبرآنلاین برای این محبوبیت و همچنین زنده نگه داشتن یاد استاد بینظیر آواز ایران، به مناسبت سالروز تولدش، از امروز یکم تا ۲۶ مهرماه، سالگرد درگذشت او، در نظر دارد به بخشی از زندگی که کمتر به آن پرداخته شده است، بپردازد. یعنی آموزش آواز در گفتگو با شاگردانش در کارگاه. به بررسی آواز موسیقایی در فرهنگستان هنر پرداخته و نباید گفت که در این راستا ایلیا محمدی نیا، کارشناس و دانشجوی مطالعات فرهنگی که در آن زمان عهده دار برگزاری کارگاه آواز ایرانی بود; او اطلاعات، عکس ها، فیلم های کمتر دیده شده و همچنین ارتباط مفید و موثر را در اختیار ما قرار داد.
بررسی یک رویداد تاریخی
خبر برگزاری کارگاه تخصصی موسیقی ایرانی برای اولین بار در 9 مهرماه 96 پخش شد، کارگاهی که محمدرضا شجریان هدف آن را ارتقای سطح فرهنگ و دانش موسیقی اصیل ایرانی عنوان کرد. پس از علنی شدن راه اندازی این کارگاه، بسیاری از علاقه مندان به آواز ایرانی برای حضور در کارگاه ها ثبت نام کردند و در مرحله اول حمیدرضا نوربخش، مظفر شفیعی، علی جهاندار و محسن کرامتی به عنوان داوران کارگاه آواز معرفی شدند. محمدرضا شجریان و غربالگری علاقه مندان برای حضور، این کارگاه را به پایان رساندند و تعداد انگشت شماری از پیشکسوتان این حرفه که آموزش فنی ندیده بودند انتخاب شدند و اولین روز این کارگاه در ۱۴ اسفند ۱۳۹۳ برگزار شد.
عکس: آلبوم شخصی مسعود موسوی زاده هنرجوی کارگاه آواز استاد شجریان
اولین کارگاه آموزش آواز به بحث تکنیک ها، تولید صدا و روش های مختلف آوازی اختصاص داشت که استاد شجریان در جلسه ای سه ساعته به تشریح آن پرداختند.
پرچم ترانه ایران باید همیشه بالا باشد
در این نشست که به مدیریت حمید نوربخش برگزار شد، محمدرضا شجریان به دلایل برگزاری کارگاه آواز اشاره کرد و در گزارشی که مهر در آن روز ویژه تهیه کرد، گفت: طی سال هایی که در این دوره حضور داشتم. رشته موسیقی و خوانندگی و فعالیت هایم انجام دادم. دیدم بسیاری از علاقه مندان به خوانندگی به هر دری می زنند اما به نتیجه مطلوب نمی رسند و متاسفانه در این عرصه ندیدم که پرچم خوانندگی ایران را به دست بگیرد اما من نیستم. ناامید شدم و دوست دارم پرچم آواز ایران همیشه بالا باشد چون استعدادهای جوانی را دیدم. چه کسی می تواند این مهم را بر عهده بگیرد. بر همین اساس بود که تصمیم گرفتم دوباره کلاس های آواز برگزار کنم تا شاید بتوانم راه درست را نشان دهم.
جایگاه آموزش آواز استاد شجریان از دیدگاه اهالی موسیقی
کارگاهی که در آن زمان توسط استاد شجریان برگزار شد نیز مورد توجه اهالی موسیقی قرار گرفت و دیدگاه های مختلفی را مطرح کردند که یکی از این دیدگاه ها دیدگاه زنده یاد پرویز مشکاتیان، نوازنده سنتوری بود که در سال 1384 با وی صحبت کرد. صدای خوب موهبتی از جانب خداوند است که به انسان سپرده شده است و باید از این موهبت الهی در گذر زمان و با شناخت و کشف استعدادهای افراد به بهترین نحو در آواز خواندن استفاده کرد.
اما داریوش طلایی، نوازنده تار و سه تار، در پاسخ به کارگاه آواز، سوالی را مطرح کرد و گفت: با توجه به گستردگی رشته خوانندگی، آیا زمینه یا حتی ایده ای برای آموزش آواز در رشته های دیگر آواز وجود دارد. ? از آنجا که خوانندگی در موسیقی ایرانی مقوله ای گسترده و گسترده است، در نتیجه برگزاری کلاس های آموزشی از این دست تنها بخشی از نیازهای علاقه مندان به موسیقی را برطرف می کند.
تزکیه مقدم بر آموزش است
داریوش پیرنیاکان نوازنده تار و سرپرست گروه موسیقی شهنازی نظر متفاوتی را مطرح کرد. او معتقد بود که آموزش آواز جدا از آموزش ساز نیست و به همان اندازه که یادگیری ساز اهمیت دارد، یادگیری آواز یا به عبارت بهتر پرورش قدرت آواز در آواز نیز اهمیت دارد.
شجریان از آموزش موسیقی ایرانی دست برنداشت
کارگاه های آوازی موسیقی ایران پس از حوادث اجتماعی سال 1387 در حوزه هنری که در آن زمان به مدیریت میرحسین موسوی اداره می شد. متوقف شد اما استاد شجریان تدریس موسیقی ایرانی را متوقف نکرد و آن را به موسسه دل آواز منتقل کرد و این کارگاه ها به مدت هفت سال ادامه یافت. در این مدت شاگردان زیادی در رشته آواز تربیت کرد که در سیر تحولات تاریخی خود منبع خوبی برای آموزش آموخته های استاد شجریان به نسل های بعدی شدند.
