دولتمردان هم بازار آزاد ارز را به گردن نمی‌گیرند

یک کارشناس اقتصادی تصریح کرد: اتفاقی که الان می افتد این است که نرخ بازار آزاد پابرجا نیست و نرخ توافقی از نرخ بازار آزاد تبعیت می کند. بنابراین در این شرایط زمان مناسبی برای یکسان سازی نرخ ارز و تک نرخی شدن نیست.

وحید شقاقی شهری درباره سیاست های جدید ارزی کشور و حذف ارز فیات و ایجاد بازار توافقی و تجاری در راستای اجرای سیاست تک نرخی ارز گفت: در حال حاضر شرایط اقتصادی کشور اصلا مساعد نیست. اجرای سیاست یکسان سازی نرخ ارز و کسانی که شعار یکسان سازی نرخ ارز می دهند باید به تجربه سال 72 مراجعه کنند.

وی تاکید کرد: در اقتصاد امروز کشور ما شرایط یکسان سازی نرخ ارز فراهم نیست و حرکت در این مسیر قطعا شکست خواهد بود.

این کارشناس با بیان اینکه اقتصاد ایران محل آزمون و خطای مدیران نیست و نباید باشد و مدیران باید سیاست های اقتصادی قابل دفاعی اتخاذ کنند، ادامه داد: موضوع دیگر این است که بانک مرکزی موضوع مهم ارزی کشور را در سه سال گذشته و سیاست بانک مرکزی در خصوص ارز، سیاست آزمون و خطا بوده است که بسیار نگران کننده است. طی سه تا چهار سال گذشته سیاست‌های زیادی در بانک مرکزی برای حوزه ارزی کشور اجرا شده که رعایت نشده و نیست. در دوره ای سیاست تثبیت ارز 28 میلیون و 500 هزار تومانی مطرح شد، در دوره ای سامانه نیما راه اندازی شد و در همان دوره مرکز مبادلات ارز و طلا راه اندازی شد و امروز بازار اجماعی را هم مطرح کرده اند. دیدیم که این مراکز و مراکز به این سازوکار پایبند نبودند و عمر این مراکز و سامانه های ارزی به یک سال بیشتر نمی رسد و دوام ندارند و این بسیار نگران کننده است.

شقاقی شهری گفت: با اصول کلی بازار توافقی موافقم و با مرکز توافقی ارز مخالفتی ندارم، زیرا عملا بازار توافقی می تواند رانت کلان ارزی را در کشور از بین ببرد و واردات را کنترل و عطش واردات را مهار کند. اجازه نمی دهد جیب چند اقلیت پر شود. و این موضوعات از مزایای نرخ توافقی ارز محسوب می شود.

وی افزود: اما مشکل این است که نرخ توافقی از بازار آزاد تبعیت می کند. نرخ ارز توافقی پیرو نرخ ارز بازار آزاد خواهد بود و متأسفانه دولتمردان بازار آزاد ارز را قبول ندارند و مدعی هستند که بازار آزاد ربطی به دولت ندارد و این بسیار خطرناک است. اعلام شد نرخ بازار آزاد جعلی و غیر واقعی است و ربطی به دولت ندارد و مردم به نرخ بازار آزاد توجه نکنند. اینها اظهارات بسیار عجیبی بود زیرا زندگی مردم با همان نرخ بازار آزاد و نرخ دلار در بازار امروز در نوسان است. آزاد از 74 هزار تومان عبور کرده است. مردم فقط نرخ بازار آزاد را ملاک علامت گذاری قرار می دهند، بنابراین نرخ ارز در بازار و سایر مراکز و سامانه ها چندان مهم نیست.

این کارشناس اقتصادی ادامه داد: فعالان اقتصادی و مردم بازار توافقی را قیمت بازار توافقی نمی دانند. که عموم مردم به دنبال نرخ نیما نبودند و از این پس به دنبال نرخ بازار آزاد خواهند بود. نرخ بازار آزاد نرخی است که سیگنال صادرات، انتظارات تورمی و قیمت کالاها و خدمات را شامل می شود و سایر نرخ ها از آن تبعیت می کنند. این در حالی است که حتی یک مسئول نرخ بازار آزاد را قبول ندارد.

وی با تاکید بر اینکه اگر نتوانیم نرخ بازار آزاد را مدیریت کنیم همه نرخ ها با نرخ بازار آزاد حرکت می کند، گفت: دولت باید برای تثبیت نرخ ارز در بازار آزاد برنامه داشته باشد و افق روشن و برنامه مشخصی را در بازار اعلام کند. این منطقه الزامات اجرای این برنامه ها از جمله کنترل حساب سرمایه، حاکمیت ریالی، شفافیت گردش پول در اقتصاد، مهار دقیق قاچاق کالا، نظارت هوشمند بر هزینه های ارزی کشور، نظارت هوشمند بر توزیع کالا در اقتصاد ایران و … مدیریت واردات رسمی و کاهش کسری تجارت غیرنفتی. کند

شقاقی شهری افزود: طی سال های گذشته شاهد سرنوشت بدی در اقتصاد ایران بودیم که نمونه آن چای دباش است که پرونده آن در قوه قضائیه مفتوح است و پرونده هایی مانند چای دباش زیاد بود که نشان می دهد نظارتی وجود ندارد. در مورد استفاده از ارز کشور». منابع ارزی محدود و ارزشمندی داشتیم که بیشتر آنها را به دلیل موارد غیرضروری هدر دادیم.

وی با بیان اینکه بازار ارز توافقی قطعا بهتر از سامانه نیما است، گفت: اما موضوع مهمتر بازار آزاد ارز است که اگر مدیریت نشود نرخ دلار در این بازار افزایش می یابد و نرخ سایر بازارها به ناچار و به تدریج افزایش می یابد. با آن حرکت کنیم، گفت: اگر این الزامات برآورده نشود، بازار آزاد کنترل نمی شود که این یکی از مهم ترین الزامات کنترل تورم است که نیاز به برنامه ریزی همه جانبه نیز دارد، اما اکنون دولت برنامه خاصی را اعلام نکرده است. برای کنترل تورم و نه برنامه ای برای تثبیت بازار ارز و راه اندازی بازار توافق بدون این الزامات بسیار خطرناک است.

وی با اشاره به حجم بازار آزاد گفت: باید توجه داشت که بیش از 30 درصد عرضه و تقاضای ارز کشور در بازار آزاد انجام می شود. در ایران بیش از 25 میلیارد دلار قاچاق کالا وجود دارد، قطعا قاچاقچی این میزان ارز را از بازار توافقی تامین نمی کند و به سمت بازار آزاد می رود. یا مردم برای حفظ ارزش پول خود دلار می خرند، قطعاً برای تهیه ارز مورد نیاز خود به بازار توافقی مراجعه نمی کنند و ارز مورد نیاز خود را از بازار آزاد خریداری می کنند. یا در مورد فرار سرمایه که کم نیست، ارز مورد نیاز از بازار آزاد تامین می شود.

این کارشناس اقتصادی افزود: به طور کلی در هر اقتصاد زیرزمینی در بازار آزاد چنین اتفاقی می افتد و به همین دلیل بیش از 30 درصد عرضه و تقاضای ارز کشور بر عهده بازار آزاد است. حالا اگر این بازار آزاد کم بود، این میزان نگرانی ایجاد نمی شد.

شقاقی شهری تاکید کرد: اگر الزامات ذکر شده رعایت و اجرا می شد التهابات بازار آزاد کاهش می یافت و به تدریج نرخ توافقی بازار و بازار آزاد به هم نزدیک می شد و سیاست یکسان سازی نرخ ارز محقق می شد، اما آنچه اکنون در حال رخ دادن است که نرخ ارز بازار آزاد متوقف نمی شود و حرکت می کند و نرخ توافقی از نرخ بازار آزاد تبعیت می کند. بنابراین در این شرایط زمان مناسبی برای یکسان سازی نرخ ارز و تک نرخی شدن نیست.

وی گفت: در شرایطی که نرخ بازار آزاد افزایش می‌یابد و سپس نرخ توافقی بازار نیز افزایش می‌یابد، در واقع وارد یک حلقه تورم دلاری می‌شویم و این یک چرخه معیوب است که ما را به دام می‌اندازد، بنابراین این سیاست جدید ارزی بسیار نگران‌کننده است. هم سیاست ارزی دولت قبل ایراداتی داشت و هم سیاست ارزی دولت فعلی ایراداتی دارد.

این کارشناس اقتصادی بیان کرد: قرار بود سامانه نیما غیر اجباری باشد اما به صورت اجباری مدیریت شد و از حالت بازار خارج و به غیر بازاری تبدیل شد. مفهوم بازار در اقتصاد این است که در آن دخالت نکنیم. سیاست بازار توافقی عدم دخالت در آن و داشتن حالتی شبیه بازار آزاد است، اما غافل از اینکه حجم قاچاق، اختفا و اقتصاد غیررسمی در اقتصاد ایران بسیار زیاد است و به همین دلیل بازار آزاد خواهد شد. حرکت متوقف نمی شود و یک سیگنال است. کل اقتصاد ایران و رهبر ارز کشور بازار آزاد است، اتفاقاً بازار جعلی نیست و کاملا واقعی است و مردم آن را قبول دارند.

منبع:

ایلانا