سیدادی برهانی; استاد اسرائیل شناسی دانشگاه تهران: در یکی دو هفته اخیر، خاورمیانه شاهد تحولی مهم و تعیین کننده در رابطه با روند به اصطلاح صلح بین اعراب و اسرائیل بود. این مهم در بحبوحه تحولات سخت و پرشتاب منطقه مورد توجه قرار نگرفت. بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل در یک کنفرانس مطبوعاتی که پنجشنبه 28 ژانویه ماه گذشته به صورت زنده پخش شد، اعلام کرد: «در هر توافق یا طرحی که در آینده اجرا شود، اسرائیل باید کنترل امنیتی بر تمام مناطق کرانه باختری داشته باشد. اردن”. کنترل امنیتی در واقع نام محترمانه اشغال است و این موضع اسرائیل به وضوح به معنای تصمیم این رژیم برای ادامه اشغال کل کرانه باختری (و نه فقط بخشی از آن) است. در این صورت حتی در گوشه کوچکی از کرانه باختری دیگر جایی برای تشکیل کشور فلسطینی باقی نخواهد ماند. این فقط یک برداشت (از سخنان او) نیست، بلکه نتانیاهو با گستاخی کامل در همان جلسه گفت: این با حق حاکمیت (فلسطینی ها) در تضاد است، چه می توان کرد؟
پس از این اظهارات پرمعنا و جدی که نه تنها روند صلح و راه حل دو کشوری را زیر سوال می برد، بلکه به طور کامل آن را رد می کند، بایدن دست به کار شد و روز بعد (جمعه 29 ژانویه) با نتانیاهو تماس گرفت. پس از این تماس تلفنی، بایدن که در تلاش برای حل این موضوع بود، اظهار داشت: نخست وزیر اسرائیل مخالف همه راه حل های دو کشوری نیست و برخی از اشکال این راه حل قابل تحقق است. ساعاتی پس از این اظهارات بایدن، دفتر نخست وزیر اسرائیل در این باره بیانیه ای صادر کرد و بر مواضع قبلی نتانیاهو تاکید کرد. بر اساس متن این بیانیه، نتانیاهو در گفتوگو با بایدن «مواضع خود را که طی سالها ثابت بوده است، تکرار کرده و همانطور که در یک کنفرانس مطبوعاتی (28 ژانویه) پس از نابودی حماس، امنیت کامل برقرار شده است. کنترل نوار غزه باید در دست باشد. اسرائیل باقی می ماند… و این با درخواست فلسطینی ها برای حاکمیت در تضاد است. نتانیاهو در مخالفت با تفسیر بایدن از گفتگوی تلفنی به این اظهارات بسنده نکرد و همان شب توییت کرد: «من در مورد کنترل کامل امنیتی اسرائیل بر کل منطقه کرانه باختری مصالحه نخواهد کرد و این مغایر با تشکیل کشور فلسطین است.» پس از آن سخنگوی نتانیاهو نیز به میدان آمد تا هیچ تردیدی در مورد موضع جدید اسرائیل باقی نماند. نخست وزیر اسرائیل در گفتگوی تلفنی با آقای بایدن گفت که نیازهای امنیتی اسرائیل «هیچ جایی را برای تشکیل کشور فلسطینی باقی نمی گذارد».
بنیامین نتانیاهو همواره نسبت به توافق اسلو (که مبنای توافق صلح فلسطین و اسرائیل و اساس راه حل دو کشوری است) موضع منفی داشته است. وی از جمله در 26 دسامبر گفت: او احساس غرور می کند که سی سال مانع از تشکیل کشور مستقل فلسطین شده است. نتانیاهو «توافق اسلو» را اشتباهی وحشتناک توصیف کرد و مدعی شد: اکنون که نمونه کوچکی از آن را در غزه دیدیم، اکنون همه می دانند که کشور فلسطین چگونه است. اما در این مدت همواره به نوعی با راه حل دو کشوری و روند صلح بازی می کرد و هرگز آن را با این وضوح انکار نمی کرد. موضع اخیر نتانیاهو در قبال روند صلح و احتمال تشکیل کشور فلسطین، تردیدی در موضع این رژیم در مخالفت با اساس روند صلح و تشکیل کشور فلسطین (هر چند کوچک و ناتوان) باقی نگذاشته است.
معنای موضع اخیر دولت اسرائیل در مورد سرنوشت فلسطین و فلسطینی ها کاملاً روشن است: هیچ کشور فلسطینی وجود نخواهد داشت و فلسطینی ها در بهترین حالت و در بدترین حالت باید تحت رژیم آپارتاید زندگی کنند. ، آنها از طریق یک نسل کشی وحشیانه نابود خواهند شد. در این شرایط پاکسازی قومی فلسطینی ها را می توان راه حل میانی دانست! این واقعیت مورد توجه اتحادیه اروپا قرار نگرفت. جوزف بورل، رئیس سیاست خارجی این اتحادیه در واکنش به مواضع اسرائیل گفت: اگر آنها (اسرائیل) این راه حل (دو کشوری) را نپذیرند، باید بحث کنیم و ببینیم چه راه حل دیگری در نظر دارند. ” آیا فلسطینی ها باید مجبور به مهاجرت یا قتل عام شوند؟ وی در این سخنان موضع اخیر اسرائیل را ناامیدکننده خواند.
در چنین شرایطی که قصد آشکار اسرائیل برای نابودی کامل فلسطین و فلسطینی ها اعلام می شود و حتی فریاد اتحادیه اروپا به آسمان می رود، متاسفانه صدایی از اتحادیه عرب بلند نشده است. اتحادیه عرب چگونه می تواند اهمیت این موضوع جدی را نادیده بگیرد؟ یک کشور عربی اشغالی و یک ملت عرب نابود شده است و اکنون اسرائیل به صراحت اعلام می کند که این اشغال ادامه دارد و فضایی برای تشکیل کشور فلسطین وجود ندارد.
علاوه بر این، پس از این مواضع صریح اسرائیل در قبال کشور فلسطین، صحبت از روند صلح و راه حل دو دولتی و به ویژه تعامل با این رژیم برای فراهم کردن زمینه تشکیل کشور فلسطین کاملاً بی معنی است. اساس روند صلح خاورمیانه این است که اسرائیل در ازای صلح و مشروعیت از سرزمین های اشغالی سال 1967 عقب نشینی می کند و اجازه تشکیل یک کشور فلسطینی (کوچک) در این سرزمین ها را می دهد. بنابراین، تقریباً همه طرفهای عربی که با اسرائیل وارد صلح شدهاند، هدف مهمی را حل و فصل مسالمتآمیز مشکل فلسطین و فراهم کردن زمینه برای تشکیل کشور فلسطین اعلام کردهاند. از زمان صلح مصر و اسرائیل به عنوان اولین سازش اعراب با اسرائیل تا عادی سازی امارات با این رژیم، مسئله فلسطین و لزوم حل مسالمت آمیز بر اساس قطعنامه های سازمان ملل و راه حل دو کشوری. همواره بخشی از توافقنامه صلح با رژیم صهیونیستی بوده است. . صلح ابراهیم نیز با وعده توقف الحاق کرانه باختری به اسرائیل صورت گرفت.
با وجود این سابقه، کشورهای عربی در برابر مواضع اخیر اسرائیل که در واقع اساس تمامی معاهدات صلح با اسرائیل را تضعیف کرد، سکوت اختیار کرده اند. این سکوت نه تنها هزینه زیادی برای فلسطینی ها خواهد داشت، بلکه پیامدهای بدی برای جهان عرب خواهد داشت. اگر کشورهای عربی مسئله فلسطین را نادیده بگیرند و نسبت به سرنوشت یک ملت عرب یعنی فلسطینی ها بی تفاوت باشند، نمی توانند نسبت به سرنوشت خود بی تفاوت باشند. هفتم مهرماه به وضوح نشان داد که پرونده فلسطین از جهان عرب قابل جدا شدن نیست و تا زمانی که این پرونده حل نشود، جهان عرب و امنیت و منافع آن تحت تأثیر مسئله فلسطین قرار خواهد گرفت. بنابراین، دولت های عربی (حتی اگر فقط به فکر منافع خود باشند) باید شجاعانه این واقعیت را بپذیرند و با توجه به تجربه چندین دهه تعامل به اصطلاح مسالمت آمیز اعراب با اسرائیل، بپذیرند که فرار از این موضوع مشکل آنها را حل نمی کند. .
بر این اساس و با توجه به اهمیت و حساسیت توسعه یاد شده، پیشنهاد می شود کشورهای عربی سکوت خود را کنار گذاشته و نسبت به این تحول جدی اعلام موضع کنند. به همین منظور، شایسته است اتحادیه عرب در نشستی اضطراری نظر خود را درباره موضع اخیر رژیم صهیونیستی اعلام کند و به اسرائیل بفهماند که عادی سازی روابط با اسرائیل بدون تشکیل کشور فلسطین امکان پذیر نیست. و بدون برخورداری فلسطینی ها از حداقل حقوق مشروع خود. در این چارچوب اتحادیه عرب می تواند اسرائیل را تهدید کند و ضرب الاجلی برای تغییر موضع ضد صلح اسرائیل اعلام کند.
