این متخصص ترک با اشاره به تأثیر مثبت مذاکرات غیرمستقیم بین ایران و ایالات متحده در مسقط ، تأکید کرد: ایران با موفقیت روند مذاکرات را به صورت تاکتیکی مدیریت کرده است.
در روزهای اخیر ، مذاکرات غیرمستقیم بین هیئت های ایرانی و آمریکایی در شهر مسقط ، پایتخت عمان ، توجه جامعه بین المللی را به خود جلب کرده است. این مذاکرات ، که به صورت مذاکرات هسته ای با هدف کاهش تنش و برطرف کردن تحریم ها ، نمایانگر دست برتر ایران است. از آنجا که ایران کاملاً اظهار داشته است که از انجام مذاکرات مستقیم امتناع می ورزد و تأکید می کند که تمام گفتگو باید در چارچوب برنامه هسته ای خود باشد. به گفته کارشناسان بین المللی ، این رویکرد منعکس کننده موضع قوی ایران در مورد ایالات متحده است.
با هدف بررسی نتایج این مذاکرات ، گفتگو با دکتر یاشیم دامیر ، یک متخصص روابط بین الملل برگزار شد. جزئیات این مکالمه عبارتند از:
*با توجه به اینکه مذاکرات روز شنبه گذشته توسط طرف های ایرانی و آمریکایی مورد ارزیابی مثبت قرار گرفت ، می توان انتظار داشت که دوره های بعدی مذاکرات مثمر ثمر باشد؟ منابع ایرانی اصرار دارند که ایران هرگز برنامه غنی سازی اورانیوم خود را قبول یا متوقف نخواهد کرد. بر اساس این دیدگاه ها ، چالش اصلی در روند مذاکرات بین دو کشور چیست؟
با توجه به مذاکرات در عمان ، که اولین جلسه ریاست جمهوری باراک اوباما است ، هم ایران و هم ایالات متحده اظهار داشته اند که بحث در مورد برنامه هسته ای تولیدی و مؤثر است. این می تواند به عنوان یک نشانه مثبت برای آینده مذاکرات تلقی شود. با این حال ، بهره وری دور بعدی مذاکرات بستگی به میزان آمادگی طرفین برای گفتگو در شرایط مساوی و پذیرش ادعاهای مرتبط دارد. چالش اصلی در این فرایند عدم تمایل ایران برای رها کردن برنامه غنی سازی اورانیوم علیه اصرار ایالات متحده در توقف کامل برنامه است. ایالات متحده می خواهد ظرفیت هسته ای ایران را محدود کند ، در غیر این صورت امکان اقدام نظامی روی میز را حفظ کرده است.
از طرف دیگر ، ایران تأکید می کند که فعالیت های هسته ای آن صرفاً برای اهداف صلح آمیز و کارآمد است و حق خود را برای غنی سازی اورانیوم رها نمی کند. بنابراین ، سوال اصلی این است که آیا دو طرف می توانند در مورد مسئله هسته ای به درک خود برسند. در همین حال ، جو بی اعتمادی که پس از خروج یک جانبه ایالات متحده از بریگام در سال 6 توسط دولت دونالد ترامپ ایجاد شده است ، تأثیر منفی بر مذاکرات داشته است. فشارهای سیاسی داخلی که دولت ترامپ در صورت اختلاف نظر با آن روبرو شد ، مذاکرات را پیچیده تر کرد.
از دیدگاه ایران ، بحران اقتصادی و فشار سنگین تحریم ها ، به همراه تضعیف موقعیت منطقه ای پس از سقوط دولت اسد در سوریه ، باعث شده است که تهران رویکردی محتاطانه و استراتژیک در مورد مذاکرات انجام دهد. امکان استفاده از این عوامل به عنوان یک ابزار فشار دیگر مانع جدی در مسیر مذاکرات است. سرانجام ، دو طرف باید به جای تمرکز روی سودهای کوتاه مدت ، به دنبال ثبات و همکاری طولانی مدت باشند. ایران نباید به سادگی به دنبال برداشتن تحریم ها یا جلوگیری از تهدید نظامی ما -اسرائیل باشد ، و ایالات متحده باید از استفاده از تهدید نظامی به عنوان ابزار چانه زنی خودداری کند. قرار گرفتن در جدول مذاکره در مورد تهدید -مانع جدی برای پیشرفت مذاکرات خواهد بود. بنابراین ، برای موفقیت در مذاکرات ، هر دو کشور باید بر اساس صلح منطقه ای اقدامات واقع بینانه و مبتنی بر آنها انجام دهند و روابط دو جانبه را بهبود بخشند.
*در مذاکرات دو نکته مهم وجود دارد. اول ، این مذاکرات به صورت غیرمستقیم به درخواست ایران انجام می شود. ثانیا ، مذاکرات فقط در چارچوب مسئله هسته ای ایران ادامه می یابد. بسیاری از کارشناسان تحقق این دو خواسته را به عنوان برتری ایران در این مذاکرات ارزیابی می کنند. نظر شما در این مورد چیست؟
مذاکره فرایندی است که بر اساس حل مسئله و اراده جمعی انجام می شود. در مواردی که عناصر تهدیدآمیز بین طرفین وجود داشته باشد ، مذاکرات غیرمستقیم معمولاً به جای مذاکره مستقیم ارجح است. مذاکره غیرمستقیم می تواند به ایجاد فضایی انعطاف پذیر و مطلوب تر برای دستیابی به راه حل بین طرفین کمک کند.
یک تنش تاریخی بین ایران و ایالات متحده وجود دارد. بنابراین ، از دیدگاه ایران ، مذاکرات را می توان مستقیماً به عنوان یک امتیاز در نظر گرفت و منجر به واکنش های اجتماعی یا سیاسی شود. علیرغم شرایط دشوار اقتصادی ، ایران توانسته است با گرفتن موقعیت مقاوم در برابر ایالات متحده و در عین حال سازنده در برابر کشورهای غربی ، تصویری از آشتی را ارائه دهد. این امر منجر به تفسیر افکار عمومی شده است که ایران برتر از مذاکرات بوده است. می توان گفت که ایران با موفقیت روند مذاکرات را به صورت تاکتیکی مدیریت کرده است. با این حال ، تحریم های ایالات متحده هنوز در دست است و مسائل اساسی بین طرفین هنوز به یک راه حل پایدار نرسیده است.
*Türkiye یکی از کشورهایی است که مخالف تحریم ها علیه ایران است. دیدگاه فعلی دولت آنکارا در مورد مذاکرات ایران چیست؟ موفقیت این مذاکرات چگونه بر Türkiye ، به ویژه در روابط تهران و آنکارا تأثیر خواهد گذاشت؟
دولت آنکارا همواره از صلح منطقه ای و جهانی در چارچوب اصل “صلح در کشور ، صلح در جهان” حمایت کرده است. در همین راستا ، مذاکرات غیرمستقیم بین ایران و ایالات متحده نه تنها برای ثبات منطقه ای بلکه برای امنیت ملی ترکیه نیز مهم است. Türkiye با توسعه فعالیت های هسته ای برای اهداف صلح آمیز و تولید انرژی مخالف نیست ، بلکه با تولید و گسترش سلاح های هسته ای مخالف است. این مستقیماً با منافع امنیتی Türkiye مرتبط است.
از طرف دیگر ، تحریم های اقتصادی علیه ایران بر روابط تجاری بین Türkiye و ایران تأثیر منفی گذاشته است. بنابراین ، موفقیت در مذاکرات بین ایران و ایالات متحده نه تنها به کاهش تنش های منطقه ای کمک می کند ، بلکه تأثیر مثبتی بر روابط اقتصادی Türkiye و ایران نیز خواهد داشت.
*در حالی که ما شاهد بحران های مختلف در منطقه هستیم و رژیم صهیونیستی از مذاکرات ایران ناراضی است ، اما آیا این دور از مذاکرات می تواند فضای آرام در منطقه ایجاد کند؟
مذاکرات بین ایران و ایالات متحده هر دو امیدوار کننده و چالش برانگیز هستند زیرا تنش ناشی از تحولات در غزه ، لبنان ، یمن و سوریه مشکلاتی بین ایران و ایالات متحده ایجاد کرده است. اینها موضوعاتی هستند که می توانند در روند مذاکرات دخالت کنند. مذاکرات فرصتی برای ایجاد فضای آرام در منطقه است. من فکر می کنم این روند کاملاً چالش برانگیز خواهد بود. بنابراین ، طرفین مذاکرات باید تا حد ممکن از عوامل تأثیرگذار داخلی و خارجی که ممکن است در روند مذاکره قرار بگیرند جلوگیری کنند.
در مورد عوامل داخلی مؤثر بر روند مذاکره ، تمایل طرفین به سازش یک گام کلیدی در دستیابی به راه حل است. با این حال ، استراتژی های غیرقابل پیش بینی دیپلماتیک رئیس جمهور ایالات متحده می تواند مذاکرات را مختل کند. خواسته های دولت ترامپ برای تحمیل محدودیت در برنامه های موشکی ایران و پایان دادن به حمایت ایران از گروه های مقاومت در منطقه می تواند مذاکرات را به چالش بکشد. از نظر نقش عوامل خارجی ، نگرش منفی اسرائیل به روند مذاکره ، مخالفت با هرگونه سازش و رویکرد آن برای برچیده شدن کاملاً از بین بردن تأسیسات هسته ای ایران ، مذاکره را دشوار می کند. علاوه بر این ، یکی دیگر از موانع مذاکرات عدم حمایت از کشورهای عربی منطقه است.
منبع: خبرگزاری مهر
