امروز ، نقش ایالات متحده در آسیای میانه بسیار محدود است. روندی که مطابق با شکست کلی استراتژیک ایالات متحده در منطقه وسیع تر از خاورمیانه تا آسیای میانه باشد.
از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ، ایالات متحده سرمایه سیاسی و اقتصادی قابل توجهی را برای حمایت از کشورهای آسیای میانه و قفقاز جنوبی صرف کرده است. کشورهایی که قبلاً بخشی از قلمرو شوروی سابق بودند. واشنگتن در اواخر دهه 1980 و اوایل دهه 1980 نقش مهمی در توسعه منابع انرژی دریای خزر داشت و به تقویت بنیادهای اقتصادی ایجاد دولت و حاکمیت مستقل از طریق دیپلماسی تجاری کمک کرد.
در آن زمان پروژه های اولویت دار وجود داشت که زیرساخت های انرژی شرق -غربی را از طریق دریاهای خزر ، سیاه و مدیترانه متصل می کردند. اما امروز ، نقش ایالات متحده در این زمینه بسیار محدود است. روندی که مطابق با شکست کلی استراتژیک ایالات متحده در منطقه وسیع تر از خاورمیانه تا آسیای میانه باشد.
از اوکراین و افغانستان گرفته تا عراق ، سوریه و لیبی ، اقدامات ایالات متحده در سالهای اخیر تصویری از شریک غیر قابل اعتماد و غیرقابل اعتماد را به جا گذاشته است. با وجود برتری نظامی ایالات متحده نسبت به رقبا ، عمق استراتژیک این بازیگر به شدت کاهش یافته است. در عین حال ، سیاست خارجی ایالات متحده در “خاورمیانه بزرگ” و “آسیای میانه گسترده” با نوسانات شدید همراه بوده است.
در طول سه دهه گذشته ، اولویت های واشنگتن بین حاکمیت حمایت از کشورها ، ترویج دموکراسی ، ایجاد دولت ، خروج ناگهانی و بازگشت ، نوسان شده است. چرخه هایی که متحدین را گیج می کند و رقبا را جسورانه تر می کند.
چگونه چین و روسیه خلاء را پر کردند؟
در آسیای میانه ، چین با پیشبرد پروژه “کمربند و جاده” به عنوان اصلی ترین سرمایه گذاری های قبلی ایالات متحده تبدیل شده است. رئیس جمهور چین شی جینپینگ به طور مرتب با رهبران کشورهای آسیای میانه ملاقات می کند و به منطقه سفر می کند ، در حالی که رئیس جمهور ایالات متحده تاکنون به آسیای میانه سفر نکرده است ، تنها با یک سفر رسمی به قفقاز جنوبی توسط جورج دبلیو بوش به جورجیا.
متغیرهای اخیر نشان می دهد که چین سرمایه گذاری عمیقی در منطقه داشته است. در اجلاس آسیای مرکزی چین در مورد آستانه ، که توسط رهبران همه کشورهای منطقه حضور داشت ، دو توافق نامه بیش از 5 میلیارد دلار ارزش داشت و مناطقی مانند زیرساخت ها ، انرژی ، لجستیک و کشاورزی را پوشش می داد. حجم تجارت در چین و آسیای میانه فقط در سال 2 به 5 میلیارد دلار رسید.
چین توافق نامه ای را در زمینه های انرژی ، صنعت هسته ای ، اکتشاف فضایی ، دیجیتالی شدن ، کشاورزی ، پزشکی ، گردشگری و تجارت امضا کرد. قزاقستان به عنوان “سال گردشگری چین” نامگذاری شده است و قصد دارد نیروگاه های مشترک هسته ای را با CNNC چین بسازد.
در ازبکستان ، سبد سرمایه گذاری چین اکنون از 5 میلیارد دلار فراتر رفته و تجارت دو جانبه در سال 2 به 5 میلیارد دلار رسیده است. مکالمات شی جینپینگ و همتای اوزبک در اطراف محور انرژی سبز ، نفت و گاز ، نوآوری دیجیتال و اطلاعات مصنوعی است. در همین زمان ، توافق نامه هایی نیز در مورد خطوط انتقال نیرو ، نقشه های حمل و نقل مشترک و زیرساخت های فیبر نوری حاصل شد. بانک سادرات چین همچنین شعبه ای را در تاشکنت افتتاح کرده است و چین به نقش مهمی در تولید صنعتی از جمله اتومبیل های برقی در منطقه تبدیل شده است.
روسیه همچنین به عنوان یک رقیب فعال ایالات متحده در آسیای میانه نقش دارد. در 6 ژوئن ، قزاقستان شرکت روسی را به عنوان رهبر کنسرسیوم بین المللی برای ساخت اولین نیروگاه هسته ای خود انتخاب کرد. در تاشکنت ، روسی شما توافق نامه هایی را برای ساخت دو راکتور VVV-1000 امضا کرده است. ازبکستان در حال مطالعه ساخت چهار نیروگاه اصلی دیگر برای پاسخ به افزایش تقاضا است.
کار عزیمت آمریکا از انزوا
در حالی که آسیای میانه به یکی از جذاب ترین مناطق سرمایه گذاری جهانی با اقتصادهای رو به رشد و منابع ثروتمند تبدیل شده است ، ایالات متحده از رقبا مانند چین و روسیه عقب مانده است ، اما حتی متحدین آن ، اتحادیه اروپا نیز هستند. اتحادیه اروپا در حال حاضر بزرگترین سرمایه گذار خارجی در منطقه و دومین شریک تجاری در آسیای میانه است.
به گفته ناظران ، واشنگتن می تواند با استفاده هدفمندتر از دیپلماسی تجاری و اصلاح سازمان های دولتی مربوط به صادرات و حمایت از شرکتهای آمریکایی ، نقش رقابتی خود را بازسازی کند. موسسات بی شماری در دولت ایالات متحده مسئولیت ارتقاء صادرات و سرمایه گذاری های خارجی را بر عهده دارند. اگر مأموریت روشنی و منابع کافی دارید ، این مؤسسات می توانند نقش تعیین کننده ای در رقابت استراتژیک داشته باشند.
به منظور افزایش بهره وری ، این مؤسسات به هماهنگی بالاتری نیاز دارند و به دنبال یک استراتژی یکپارچه به سمت آسیای میانه و در چارچوب سیاست کلان آمریکایی هستند. در یک سند اخیر “استراتژی ایالات متحده برای آسیای میانه” ، کارشناسان قفقاز و انستیتوی سیاست خارجی آسیای میانه تأکید می کنند که طراحی و اجرای یک استراتژی مؤثر در منطقه نه تنها برای رقابت با چین و روسیه ، بلکه برای اطمینان از دسترسی به منابعی مانند اورانیوم ، نفت و گاز بسیار مهم است.
یکی از پیشنهادات مهم ایجاد “فرستاده ویژه رئیس جمهور برای آسیای میانه گسترده” در شورای امنیت ملی ایالات متحده است. شخصی که مسئولیت طراحی ، هماهنگی و نظارت بر فعالیت های آمریکایی در منطقه را بر عهده دارد. این پست هماهنگی بین سازمان های دولتی ، سفارتخانه ها ، نمایندگان بخش خصوصی و اتاق های بازرگانی ایالات متحده را تسهیل می کند. چنین موضع گیری قبلاً در قالب “مشاور ویژه رئیس جمهور و وزیر امور خارجه دیپلماسی انرژی” در اواخر دهه 1980 تا اوایل دهه 1980 وجود داشت.
در عین حال ، یکی از مؤسسات اصلی در مسیر بازسازی ظرفیت استراتژیک ایالات متحده ، شرکت تأمین مالی توسعه ایالات متحده (DFC) است که در اولین دولت ترامپ شکل گرفت. دولت دوم ترامپ قصد دارد این موسسه را به ابزاری برای دستیابی به اهداف استراتژیک ایالات متحده تبدیل کند. در تاریخ 6 ژوئن ، بنیامین بلک ، مدیرعامل DFC ، در پارلمان اعلام کرد که کنگره در DFC به عنوان یک بازوی اقتصادی مؤثر ایالات متحده علیه رقبا ، از جمله کمربند و ابتکار جاده چین ، در DFC قرار دارد. علائم بسیاری وجود دارد مبنی بر اینکه این موسسه بودجه کافی برای حمایت از پروژه های استراتژیک بخش خصوصی ایالات متحده در آسیای میانه خواهد داشت.
موسسات دیگر ، مانند خدمات تجاری وزارت بازرگانی ایالات متحده ، بانک Saderat از ایالات متحده و آژانس توسعه تجارت ایالات متحده همچنین می توانند از طریق مطالعات امکان سنجی ، پشتیبانی از صادرات و استقرار نمایندگان تجاری ، به افزایش حضور اقتصادی ایالات متحده در منطقه کمک کنند. همچنین ، نقش مؤسسات بین المللی مانند بانک جهانی ، بانک توسعه آسیا و بانک اروپا نباید نادیده گرفته شود. مؤسساتی که ایالات متحده در سرمایه گذاری و تصمیم گیری نقش مهمی دارد. فرستاده ویژه همچنین باید رسالت هماهنگی این نهادها با اهداف استراتژیک ایالات متحده در منطقه را به عهده بگیرد.
سرانجام ، ایالات متحده در آسیای میانه منافع گسترده ای دارد که هنوز تحقق نیافته است. در منطقه ای که رقابت قدرتهای بزرگ بیشتر و شدیدتر می شود ، ایالات متحده دیگر نمی تواند درگیر ابهام استراتژیک باشد. این کشور فقط با بسیج منابع دولت ، دیپلماتیک و اقتصادی و تعامل هدفمند با بخش خصوصی با بسیج منابع دولت ، دیپلماتیک و اقتصادی می تواند موقعیت رقابتی خود را به دست آورد.
