بعدی- ساموئل خاچیکیان کارگردان، نویسنده، تدوینگر و آهنگساز ایرانی ارمنی الاصل بود. بسیاری او را یکی از بزرگترین کارگردانان تاریخ سینمای ایران می دانند و لقب هیچکاک ایران را به او داده اند.
بر اساس گزارش فردا، خاچیکیان از اولین کسانی بود که به تولید آثار هنری در سینمای ایران پرداخت. او با سینما به عنوان یک هنر برخورد کرد و به طور غیرمستقیم بر سینماگران پس از خود که بعدها به سینماگران «موج نو» معروف شدند، تأثیر گذاشت.
زندگی ساموئل خاچیکیان
خاچیکیان در 8 مهر 1302 در شهر تبریز به دنیا آمد. پدر و مادرش هر دو ارمنی تبار بودند. پدرش آرسن، محقق ادبیات بود و قبل از انقلاب اکتبر روسیه مدتی به عنوان نماینده مجلس جمهوری ارمنستان فعالیت می کرد. با انقلاب اکتبر روسیه، پدر خاچیکیان به همراه خانواده به ایران مهاجرت کرد و در تبریز ساکن شد.
ساموئل به دلیل زندگی در خانواده ای فرهیخته از همان ابتدا به موسیقی و ادبیات علاقه داشت. او تنها 9 سال داشت که اولین شعر خود را نوشت. او از 14 سالگی علاوه بر ادبیات و موسیقی به تئاتر علاقه مند شد و با بازی در تئاتری به نام شیر و خورشید در شهر تبریز فعالیت خود را در این عرصه آغاز کرد.
خاچیکیان پس از وقایع جنگ جهانی اول بار دیگر با خانواده اش مهاجرت کرد و این بار به تهران آمد. در تهران فعالیت های تئاتری ساموئل جدی تر شد و گروه تئاتری به نام «گروه تئاتر جوانان ارمنی» را تأسیس کرد. بعدها این گروه اولین نمایش خود را با نام «سارا» به کارگردانی خاچیکیان اجرا کرد. این گروه سکوی پرتاب خاچیکیان و همراهانش بود که همگی به چهره های برجسته هنر ایران تبدیل شدند که زندگی حرفه ای آنها را در آینده تغییر داد.
کارنامه سینمایی ساموئل خاچیکیان
خاچیکیان اولین فیلم خود به نام بازگشت را در سال ۱۳۳۱ ساخت و با این فیلم نشان داد که فیلمسازی متفاوتی است. اولین فیلم خاچیکیان با تلاش افرادی چون ساناسر خاچاتوریان و سرژ آذریان ساخته شد.
شش ماه بعد ساموئل دومین فیلم خود به نام «دختری از شیراز» را تولید کرد. این فیلم در واقع اقتباسی از یکی از نمایشنامه های خود خاچیکیان بود که پیش از این با گروه تئاتر خود اجرا کرده بود. فیلم دختر شیرازی از موفقیت تجاری بالایی برخوردار شد و به عنوان پرفروش ترین فیلم سال شناخته شد. علاوه بر این، این فیلم مورد توجه بسیاری از اهالی سینما و منتقدان قرار گرفت و روند فیلمسازی ساموئل را تثبیت کرد.
دختری از شیراز اولین فیلم تاریخ سینمای ایران است که برای آن آنونس داده شد. فیلم «دختری از شیراز» موجی تازه در سینمای ایران ایجاد کرد.
خاچیکیان بعدها سومین فیلم خود به نام «تقاطع حوادث» را نیز تولید کرد. این فیلم نیز مانند فیلم «دختری از شیراز» از یکی از نمایشنامه های خود خاچیکیان اقتباس شده است. این فیلم که اولین فیلم پلیسی سینمای ایران محسوب می شود تمجیدهای زیادی را برای خاچیکیان به همراه داشت.
خون و شرف چهارمین فیلم خاچیکیان است که از اولین فیلم های جنگی سینمای ایران بود. علیرغم همه امیدهایی که به آن می شد، این فیلم فروش خوبی نداشت و مدتی نیز توقیف شد. خون و شرف را باید اولین شکست خاچیکیان در کارنامه سینمایی اش دانست.
بعدها ساموئل با ساخت فیلم «شبی در جهنم» شکستی را که در «خون و شریف» متحمل شد، جبران کرد. فیلم شب در جهنم با استقبال زیادی روبرو شد و به یکی از بهترین فیلم های زمان خود تبدیل شد. این فیلم به عنوان اولین فیلم ایرانی که در یک جشنواره خارجی حضور داشت، وارد بخش اصلی جشنواره برلین شد.
بعدها خاچیکیان فیلم های دیگری را تولید کرد که هر کدام بهترین فیلم های زمان خود شدند. در این میان فیلم های «جیغ نیمه شب» و «یک قدم تا مرگ» به عنوان پیشگامان سینمای جنایی ایران شناخته شدند و همین فیلم ها بودند که باعث شدند خاچیکیان را هیچکاک سینمای ایران لقب دهند. او این مسیر را با فیلم هایی مثل «هول» ادامه داد و این سبک را به عنوان شناسنامه خود انتخاب کرد.
فعالیت خاچیکیان برای چندین سال با انقلاب ۵۷ قطع شد. اما بعدها با ساخت فیلم «عقاب ها» بازگشت بسیار چشمگیری به سینما را تجربه کرد. فیلم عقاب ها که در واقع اولین فیلم جنگ ایران و عراق بود با استقبال چشمگیری مواجه شد و خاکیچیان بار دیگر به روزهای اوج خود بازگشت. با این حال، بازگشت ساموئل کوتاه مدت بود و او تنها به تولید چند فیلم ادامه داد، که هیچ یک از آنها استقبال ویژه ای نکردند.
مرگ ساموئل خاچیکیان
ساموئل خاچیکیان سرانجام در 30 مهر 1380 در سن 78 سالگی درگذشت و در گورستان براستان به خاک سپرده شد.
