بعدی- اگرچه تهران که در حال خفقان است نیازمند حمایت در قالب کنار گذاشتن خودروهای شخصی و رفت و آمد با وسایل نقلیه عمومی است، اما چالش های مترو سواری روز به روز بیشتر می شود.
بر اساس گزارش فردا، با بالا رفتن سن متروها در طول مسیر نفس آنها زودتر شمرده می شود. نمونه آن روز 29 مهر است که صدها مسافر از جاده خارج شدند و حدود نیم ساعت به کما رفتند. در همین لحظه بود که مدیر ارتباطات و امور بین الملل شرکت بهره برداری مترو تهران و حومه ضمن پوزش از شهروندان بابت تاخیر پیش آمده گفت: تا زمان بازگشت به حالت عادی، همشهریان عزیز در صورت نیاز از سایر سیستم های حمل و نقل عمومی استفاده کنند. صرف نظر از اینکه خودروی عمومی دیگری در وسط آزادراه پیدا می شود یا خیر، باید به مشکلات ایجاد شده برای مردم اشاره کرد و علت اختلالات مکرر مترو را بررسی کرد.
ماجرای خروج مردم از درب اضطراری مترو چه بود؟
حوالی ساعت 8 صبح خطوط تلفن شرکت ها و ادارات درگیر تماس های مکرر کارکنان بلاتکلیف مترو گلشهر-تهران بود. اکثر آنها به مافوق خود اطلاع می دادند که گیر افتاده اند و با کمی تاخیر سر کار می آیند. یکی از آنها قسم می خورد که راست می گوید. بنابراین دست به دوربین برد و از ایستگاه مترو فیلم گرفت تا برای مدیر ارسال کند.
اما ظاهراً نیازی به این کار نبود زیرا کمی بعد درهای اضطراری مترو به روی مردم برای تخلیه واگن ها باز شد و فیلم ها به سرعت به خبرگزاری ها رسید. تقریباً وسط اتوبان تهران-کرج بودند و هر کدام برای رسیدن به محل کارشان چالش های زیادی داشتند.
ویدئویی از سرگردانی مردم پس از خروج اضطراری از مترو
از سوی دیگر متروهای ساعات بعدی نیز معطل و شروع روز کاری مردم مدام به تعویق افتاد. کاملیا یکی از مسافران می گوید: وقتی هر مشکلی عاملی شود که زندگی را از نظم طبیعی خود خارج کند، بی شک تمام روز را مضطرب خواهم کرد، این از امروز است.
البته این مشکل فقط مختص کاملیا نبود. خرداد ماه بود که مدیر ارتباطات و امور بین الملل شرکت بهره برداری مترو تهران و حومه گفت: در خردادماه تعداد مسافران مترو تهران به 24 میلیون و 682 هزار و 121 نفر رسید و در مجموع 40 میلیون و 914 هزار و 898 سفر به ثبت رسید. بنابراین خرابی مترو به معنای اختلال در سفرهای میلیونی است. در کرج هم همین طور است و گاهی اوضاع بدتر می شود چون این سفر بین استانی است. سال 1400 بود که رئیس سازمان قطار شهری کرج گفت روزانه 100 هزار مسافر بین کرج و تهران تردد می کنند و احتمالا در این سال ها تعداد مسافران افزایش یافته است.
اما دلیل ریزش مترو گلشهر – تهران چه بود؟ قطع برق شبکه فوقانی مترو. اما این موضوع برای مسافران کم اهمیت نبود. کسانی که از گرما و نبود تهویه مناسب به تنگ آمده بودند فقط می خواستند سریعتر به مقصد برسند.
فرهاد یکی از مسافران مترو می گوید: سرماخوردگی ام خوب شده و با برونشیت دست و پنجه نرم می کنم، صبح و عصر متروهای پرسرعت کرج آنقدر شلوغ است که فضایی برای نفس کشیدن وجود ندارد. آنها باید در آن بایستند راهروها
این در حالی است که سال هاست مدیران متروی کرج درباره این موضوع صحبت می کنند. رئیس سازمان قطار شهری کرج زمانی یادآور شد: خط فعلی مترو برای جابه جایی این حجم مسافر مناسب نیست و در نهایت ظرفیت جابه جایی 70 هزار مسافر را دارد به همین دلیل باید خط سوم ایجاد شود.
چرا متروی تهران مدام مختل می شود؟
اختلالات مکرر در متروی تهران و کرج حاصل مجموعه ای از مسائل فنی، مدیریتی، مالی و جمعیتی است که به طور مستقیم بر تجربه روزانه مسافران تأثیر می گذارد. برخی از قطارهای متروی تهران و کرج به ویژه در خطوط پرتردد از مرز تعمیرات اساسی فراتر رفته و بسیاری از آنها نیاز به نوسازی دارند.
فرسودگی ناوگان و عدم تعمیرات
چندی پیش کارکنان مترو به سخنان زاکانی شهردار تهران که به تشریح ناوگان تهران پرداخته بود، پاسخ دادند و گفتند: در گفت و گوی ویژه خبری وضعیت موجود را تشریح کردند، اما ما مستقیماً پای کار هستیم و می بینیم وضعیت ناوگان چگونه است. ما می دانیم که قطارهای ما بسیار فرسوده هستند.”
این فرسودگی احتمال خرابی ناگهانی قطارها و توقف های طولانی در ریل را افزایش می دهد و کمبود قطعات یدکی ناشی از تحریم ها باعث تاخیر در تعمیرات اساسی شده است. پیش از این دبیر کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای شهر تهران گفته بود: به دلیل تاخیر در اقدامات ناشی از تحریم های بین المللی نسبت به برنامه چهارم توسعه، تاخیر قابل توجهی در تعمیر و نگهداری مترو تهران رخ داده است.
نکته اینجاست که فروردین ماه سال جاری با وقوع حادثه مشابهی در 29 مهر برای خط 5 مترو تهران، کارکنان هشدار داده بودند: در صورت خرابی قطار، احتمال مصدومیت مسافران بر اثر ضربه به واگن ها وجود دارد. همچنین مسافرانی که به دلیل سانحه در محدوده راه آهن تردد می کنند با احتمال برخورد با قطارهای عبوری مواجه خواهند شد.
کمبود بودجه و تاخیر در توسعه
از سوی دیگر تامین اعتبار کافی برای تعمیر و نگهداری تجهیزات، خرید قطارهای جدید و توسعه زیرساخت ها همواره یکی از چالش های اصلی مترو بوده است، تا جایی که حادثه 29 مهر ماه، رئیس کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای شهر تهران با انتقاد از کمبود اعتبار برای تعمیرات خط 5 مترو، اختلالات اخیر در مسیر تهران-کرج را ناشی از اختلال فنی در مسیر تهران – کرج دانست. هشدارها و عدم تخصیص منابع مالی. از سوی دیگر رئیس شورای شهر تهران در واکنش به اختلالات اخیر مترو تهران گفت: باید کلنگ زنی و برخورد شود اما مشکلات غیرقابل پیش بینی همیشه ممکن است رخ دهد. وی درباره بودجه 11 درصدی نیز گفت: این بودجه برای کلنگ زنی است.
ناوگان متروی تهران در حال حاضر هزاران خودرو کمبود دارد و بودجه اغلب صرف توسعه خطوط جدید می شود، در حالی که تعمیر و نگهداری خطوط موجود عقب مانده است. البته این مشکلی نیست که دیده نشده باشد. به گزارش ایمنا: طرح تامین یک هزار و 71 واگن جدید با اعتباری بالغ بر 40 هزار میلیارد تومان در دستور کار قرار دارد که تحقق آن نیازمند هم افزایی مدیریت شهری، دولت و نهادهای بالادستی است. اما مشکلات تا زمان تامین نشدن واگن ها ادامه دارد و این وضعیت باعث می شود که اختلالات حتی جزئی مانند قطع برق شبکه هوایی به مشکلات گسترده ای در روند حرکت قطار منجر شود.
تقاضای بالا و عرضه کم
جدای از آن، فشار جمعیت و ازدحام زیاد مسافران چالش دیگری است. روزانه میلیون ها سفر با مترو انجام می شود و در خطوط شلوغ فضای کافی برای رفت و آمد راحت مسافران وجود ندارد. ازدحام، زمانی که با کمبود و تأخیر قطار همراه شود، منجر به توقف های طولانی در ایستگاه ها و تأخیر در شروع سفر می شود، تجربه ای که مسافران در ساعات شلوغی صبح و عصر با آن مواجه می شوند.
زینب یکی از شهروندانی که هر روز با مترو سر کار می رود در مورد شلوغی مترو می گوید: گاهی متروهای شهر آنقدر شلوغ می شود که نمی توانیم سوار شویم، یکی مدام داد می زند، کمی عقب برو تا جا بیفتیم، اما آیا واگن مترو بادکنکی است که دراز بکشیم؟
علاوه بر این ضعف در طراحی و مدیریت شبکه مترو نیز بر این نابسامانی ها می افزاید. کنترل و هماهنگی خطوط مختلف و مرکز کنترل شبکه های بزرگ مترو بسیار پیچیده است و محدودیت های موجود می تواند منجر به مشکلات عملیاتی شود.
علاوه بر این، گاهی اوقات خطاهای انسانی عامل حوادث جدی بوده است. مثلاً حادثه دی ماه 1400 در خط مترو گلشهر – تهران فراموش نشده است. برخورد دو مترو در منطقه چیتگر. در این حادثه 22 نفر مجروح شدند. به گفته مدیرعامل شرکت بهره برداری مترو تهران، بررسی های اولیه نشان داد که این حادثه به دلیل قطع شدن سیستم ATP (سیستم کنترل خودکار قطار) رخ داده و از آن با عنوان «خطای انسانی» یاد شده است.
