چندی پس از انتشار خبر دستگیری بازیگر معروف به اتهام اخلاقی، گمانه زنی ها برای مشخص شدن نام این فرد آغاز شد و فیلم ها، پست ها و تحلیل های زیادی در شبکه های اجتماعی منتشر شد و پس از چند ساعت نام یکی از بازیگران معروف مرد مطرح شد. حجم واکنش ها، قضاوت ها، شوخی ها و روایت ها در همان ساعات اول آنقدر زیاد بود که تشخیص خبر واقعی و هیجان تقریبا غیرممکن بود. در واقع آنچه برای دستگاه قضایی فقط یک «پرونده» بود به ابزاری برای دیده شدن در فضای مجازی تبدیل شد. صحنه ای که هر کلیک، مشاهده و نظری ارزش اقتصادی دارد.
به گزارش ایسنا، آنچه بیش از همه مورد توجه قرار گرفت سرعت و حجم تولید محتوا بود. برای بسیاری از تولیدکنندگان محتوا، این اتهام موضوعی حساس، اخلاقی و انسانی تلقی نمی شد، بلکه فرصتی برای افزایش بازدید، جذب فالوور و رشد صفحات خود بود.
این روزها که فضای مجازی رکن مهم زندگی مردم است، «توجه» منبع کمیاب است و هرکس بتواند آن را به دست آورد، برنده بازار محتوا و توجه است. در این شرایط، تریبون ها، صفحات شخصی و رسانه های غیررسمی برای جلب توجه مخاطب به رقابت می پردازند و شاید هیچ چیز به اندازه تیتر خبری «دستگیری بازیگر مشهور سینما به اتهام تجاوز جنسی» او را هیجان زده نمی کند؛ موضوعی که با افزایش حجم تولید محتوا که اغلب با هدف ویروسی شدن انجام می شود بیان می شود. در این چرخه همه چیز باید به نفع دیده شدن باشد.
سالهاست که پدیده «اقتصاد توجه» فضای مجازی را از محیطی برای اطلاعرسانی به میدانی برای رقابت برای دیده شدن تبدیل کرده است. در این ساختار توجه مخاطب کالایی کمیاب است و هر چیزی که بتواند توجه او را به محتوا جلب کند به ابزار تولید ارزش تبدیل می شود. در مواردی مانند مورد اخیر، این منطق بیش از هر زمان دیگری مشهود است زیرا محتوایی که شامل نام یک فرد مشهور است به سرعت در صدر جستجوها و گرایش ها قرار می گیرد، چه رسد به کلمه کلیدی “تجاوز جنسی”. رسانه ها و کاربران حتی سعی می کنند اخبار را بدون موضع گیری خاص گزارش کنند، مجبور به تکرار نام و جزئیات می شوند و این باعث می شود موضوع در کانون توجه باقی بماند. در اثر چنین اتفاقی، اتهام مطرح شده و نام یک بازیگر خاص وسیله دیده شدن می شود.
در این شرایط، تولیدکنندگان محتوا در پلتفرم هایی مانند اینستاگرام، یوتیوب و غیره می خواهند سهم خود را از اقتصاد توجه افزایش دهند. از این رو به سرعت شروع به تولید محتوای تصویری سکانس های اکشن بازیگری که نامش برده می شود و برای اینکه در صورت عدم اثبات جرم بعداً با مشکل قانونی مواجه نشوند از مخاطب می پرسند: خوب به نظر شما فلانی مقصر است؟ با این اوصاف از این رقابت کنار نمانده اند و راه فراری برای خود گذاشته اند.
بازیگر مورد بحث پیش از این در یکی از فیلم هایش به عنوان قاضی رسیدگی به پرونده تجاوز گروهی ظاهر شده بود. حالا همین تصاویر فیلم سوخت جدیدی برای بیشتر دیده شدن این صفحات شده است تا صحنه هایی از این فیلم را با موسیقی غمگین در کنار تیتر اخبار ویرایش و منتشر کنند و کاربران با عصبانیت، تعجب یا تمسخر این ویدئو را بازنشر می کنند و به دیده شدنشان کمک می کنند.
چنین کلیپها یا ویدیوهای چند دقیقهای و تیترهای تحریکآمیز عملاً از یک چالش اجتماعی کالایی میسازند. در این شرایط گاهی حتی کسانی که قصد اطلاع رسانی دارند، ناخواسته به چرخه ویروسی شدن می پیوندند، زیرا در فرآیند «اقتصاد توجه» عملا مرز آگاهی و هیجان دیده شدن قابل تشخیص نیست.
در میان این موج، مسئولیت رسانه های رسمی دو چندان می شود. از یک سو اگر سکوت کنند، میدان را به روایت های بی اساس می سپارند و اگر بی شرمانه گزارش کنند، ممکن است در چرخه ایجاد هیجان گرفتار شوند. آنچه در مورد همین موضوع شاهد بودیم و دیدیم که چگونه حتی برخی رسانه های رسمی وارد این فضای «دیده شدن» شدند. در این شرایط یافتن نقطه تعادل مرز باریکی است که اخلاق حرفه ای را از میل به دیده شدن متمایز می کند.
حال در این شرایط دیگر سوال اصلی این نیست که متهم کیست یا نتیجه پرونده چه خواهد شد. بلکه موضوع این است که چرا چنین موضوع مهمی که باید با دقت فراوان در مورد آن اطلاع رسانی شود، تبدیل به محتوایی برای مصرف در شبکه های اجتماعی شود؟ در روزگاری که هر کلیکی می تواند تبدیل به یک ارزش اقتصادی شود، شاید مهمترین وظیفه تولیدکنندگان محتوا این باشد که از رقابت برای «اول بودن» یا «دیده شدن» دست بردارند تا حقیقت یک حادثه تلخ حقوقی روشن شود، زیرا اگر انتشار مستمر مطالب ادامه پیدا کند و هر موضوع جدی بهانه ای برای خودنمایی شود، حفظ حرمت و منزلت انسان در شرایطی است که حتی در صورت جرم جمعی ثابت نشده است. غیر ممکن
