بعدی- انحلال بانک آینده با دستور ویژه رئیس قوه قضائیه بلافاصله انجام می شود. از شنبه 12 آبان تابلوها را پایین می آورند تا از این پس شعب بانک آینده با نام بانک ملی ایران فعالیت کنند.
به گزارش فردا؛ سرعت سریع تغییرات ممکن است باعث نگرانی شود. به عنوان مثال، سپرده گذاران می خواهند بدانند که چه اتفاقی برای اصل و سود سپرده هایشان می افتد. کارکنان نیز نگران شغل خود هستند و سهامداران خرد می پرسند آیا راهی برای جبران زیان آنها وجود دارد؟ با این حال کارشناسان اقتصادی انحلال بانک آینده را نقطه عطفی در تاریخ نظام بانکی ایران می دانند و می گویند سیاست گذار مالی در نهایت تصمیم گرفته تا با یکی از بزرگترین بحران های بانکی کشور مقابله کند. در نوع خود ستودنی است. حال بیایید آنچه را که رئیس جمهور و معاون نظارتی بانک مرکزی در روزهای گذشته اعلام کرده اند مرور کنیم تا متوجه شویم دقیقا قرار است چه اتفاقی بیفتد.
دلیل انحلال بانک آینده چیست؟ پایان دو دهه نارضایتی
رئیس کل بانک مرکزی در بیانیهای رسمی اعلام کرد که بانک آینده پس از دو دهه نارضایتی و علیرغم همه تلاشها برای اصلاح، نتوانست در مسیر اصلاحات مالی و مدیریتی قرار گیرد. بر اساس این تصمیم، از ابتدای آبان ماه 1404، بانک آینده با نمایندگی بانک ملی ایران وارد فرآیند واگذاری می شود. اصطلاحی که در ادبیات بانکی به معنای حل و فصل کنترل شده و انحلال است.
این فرآیند در واقع مرحله ای بین اصلاح و انحلال کامل است و هدف آن انتقال دارایی ها، بدهی ها و سپرده های بانک به صورت مطمئن و بدون ایجاد شوک به سیستم بانکی است. به عبارت ساده، در حالی که تابلوی بانک آینده پایین کشیده می شود، حساب ها، چک ها، کارت ها و تسهیلات مشتریان همچنان بدون تغییر تحت پوشش بانک ملی خواهد بود.
روند انتقال به بانک آینده و انتقال به بانک ملی چگونه است؟
«فرایند گازیر» یا همان سامانه حل و فصل بانکی برای اولین بار در ایران با این مقیاس اجرا شده است. در این طرح، بانک مرکزی قبل از اعلام ورشکستگی یا انحلال رسمی، یک بانک عامل (در اینجا بانک ملی ایران) را وارد میکند تا داراییها و بدهیهای موسسه نتراز را به طور کامل به نام خود ثبت کند.
در این مدت سپرده گذاران، کارمندان و سهامداران با توجه به وضعیت خود تعیین تکلیف می شوند تا به کسی آسیب نرسد و اعتماد عمومی به سیستم بانکی حفظ شود.
کارشناسان بانکی می گویند این مدل، مدل بانکداری احتیاطی مدرن است. یعنی بانک مرکزی به جای بستن درهای بانک ها و ایجاد صف های طولانی سپرده گذاران نگران، اقدام به انتقال دارایی ها از طریق مجاری قانونی و حسابداری می کند. در نتیجه مردم عملا متوجه شوک نمی شوند و چرخه خدمات بانکی قطع نمی شود.
نقش کلیدی پروژه ایران مال در بحران بانک آینده
بحران بانکی آینده از کجا شروع شد؟ مدیرکل نظارت بر بانک مرکزی بانک مرکزی در پاسخ به این سوال که مشکل از همان روزهای ابتدایی تاسیس بانک در سال 1392 شروع شد و منابع جذب شده به جای تخصیص به فعالیت های تولیدی یا بخش خصوصی واقعی، عمدتاً صرف پروژه های بزرگ عمرانی متعلق به افراد مرتبط با سهامداران اصلی شد.
پروژه هایی مانند ایران مال، مشهد مال، فرمانیه مال و هتل روتانا در راس این لیست قرار دارند که همگی با هزینه های سنگین آغاز شدند اما اکثر آنها نیمه کاره ماندند و نقدینگی بانک را قفل کردند.
مدیران بانک ها برای جبران این قفل نقدینگی به روش های پونزی روی آوردند. یعنی با پرداخت سود بالا به سپرده گذاران جدید، سود مشتریان قدیمی را تسویه می کردند. این بازی خطرناک به شکل گیری رقابت ناسالم در شبکه بانکی دامن زد، زیرا سایر بانک ها برای حفظ سپرده ها مجبور به افزایش نرخ بهره بودند. در نتیجه بانک آینده نه تنها از مسیر اصلاحات دور شد، بلکه به یکی از کانون های اصلی اختلاف در نظام بانکی ایران تبدیل شد.
جزئیات مالی بحران بانکی آینده؛ 550 زیان انباشته
آمارهای رسمی حاکی از آن است که اضافه برداشت بانک آینده از بانک مرکزی به حدود 313 همات رسیده است. رقمی که با احتساب مبلغ تعهد به حدود 500 همات (500 هزار میلیارد تومان) می رسد. در مقابل سرمایه ثبت شده این بانک تنها 1600 میلیارد تومان است. همچنین زیان انباشته بانک آینده نیز بیش از 550 هزار میلیارد تومان برآورد شده است. این عدد نشان می دهد که امکان هرگونه اصلاح از داخل عملا غیرممکن بوده است.
بر اساس این شاخص ها، بانک مرکزی تصمیم گرفت بانک آینده را وارد فرآیند پذیرش کند. بر اساس اعلام نهادهای نظارتی، از 12 آبان 267 درصد از سپرده های بانک آینده به بانک ملی واریز می شود و با واگذاری پروژه ها و دارایی های نیمه تمام، بدهی های این بانک تسویه می شود.
امکان برداشت، انتقال وجه یا استفاده از موبایل بانک برای مشتریان بانک آیده وجود دارد و چک ها همچنان معتبر هستند
تکلیف سپردهها و وامهای بانکی آینده چه خواهد شد؟
یکی از مهم ترین سوالات مردم، سرنوشت سپرده ها و خدمات بانکی است. بانک مرکزی تاکید کرد: از 12 آبان ماه تمامی حساب ها، کارت ها، چک ها، تسهیلات و خدمات آنلاین بانک آینده با نام بانک ملی فعال می شود.
به این ترتیب مشتریان برای برداشت، انتقال وجه یا استفاده از موبایل بانک نیازی به اقدام خاصی ندارند. حتی چک هایی که در گردش هستند همچنان معتبر خواهند بود.
شرایط سپرده های مدت دار و نرخ سود آن تا پایان قرارداد بدون تغییر باقی می ماند و وام گیرندگان باید طبق همان قراردادهای قبلی اقساط خود را پرداخت کنند. در واقع تنها چیزی که برای مشتریان قابل مشاهده است تغییر نام بانک است.
سرنوشت کارمندان و سهامداران آینده بانک
به گفته مدیرکل نظارت بانکی، مجوزهای لازم صادر شده است تا تمامی کارکنان بانک آینده از این پس کارمندان رسمی بانک ملی ایران محسوب شوند. این اقدام باعث رفع دغدغه اشتغال چند هزار نفر و حفظ تجربیات بانکی آنها در نظام جدید می شود.
دو مسیر برای سهامداران خرد پیش بینی شده است. می توانند سهام خود را به بالاترین قیمت سال گذشته به صندوق ضمانت سپرده بفروشند و یا در صورت تمایل منتظر طرح های واگذاری و واگذاری نهایی باشند. به این ترتیب بخشی از زیان احتمالی سهامداران خرد جبران می شود.
تأثیر انحلال بانک آینده بر سیستم بانکی کشور
انحلال رسمی بانک آینده را نباید حذف نامی از هیئت مدیره تلقی کرد. به گفته بانک مرکزی، با لغو مجوز این بانک، حدود 42 درصد اضافه برداشت و 41 درصد عدم تعادل سرمایه در کل شبکه بانکی برطرف شده است. همچنین نسبت کفایت سرمایه نظام بانکی از 1.45 درصد به 5.1 درصد رسیده که جهشی بی سابقه است.
به گفته کارشناسان، این اتفاق را می توان دور جدیدی از پاکسازی نظام بانکی دانست، به ویژه در شرایطی که موضوع عدم تمکین و مطالبات غیرجاری بانک ها به یکی از چالش های مزمن اقتصاد ایران تبدیل شده است.
با وجود تضمین های رسمی، هنوز بخشی از جامعه نگران هستند. تجربه تلخ موسسات مالی ورشکسته در دهه 90 مردم را نسبت به هرگونه اخبار بانکی حساس کرده است، اما تفاوت این بار در این است که عملیات انتقال به صورت صورت حساب بانکی انجام می شود و هیچ شعبه ای تعطیل نمی شود. به گفته تحلیلگران، اگر این انتقال موفقیت آمیز باشد، می تواند الگویی برای سایر بانک های مشکل دار باشد.
از بانک آینده تا ایران مال; آیا دوران علی انصاری به پایان می رسد؟
در افکار عمومی نام بانک آینده بیش از هر چیز با نام ایران مال و چهره علی انصاری گره خورده است. انصاری که در دهه 1390 پروژه ایران مال را به عنوان «بزرگترین مرکز خرید خاورمیانه» با شعار توسعه سرمایه گذاری بخش خصوصی راه اندازی کرد، در عمل ساختاری را ایجاد کرد که منابع بانکی را به سمت پروژه های املاک، برج سازی و نمایشی هدایت می کرد.
پروژه هایی مانند ایران مال، فرمانیه مال، مشهد مال و هتل روتانا با حمایت مالی مستقیم بانک آینده شکل گرفت، اما نه تنها بازده مورد انتظار را نداشت، بلکه نقدینگی بانک را سال ها قفل کرد. همین مدل بانکداری سرمایه محور، بانک آینده را به نماد ناکارآمدی و ناهماهنگی در نظام بانکی تبدیل کرد.
بسیاری از تحلیلگران می گویند که انحلال رسمی بانک آینده در واقع پایان دوران علی انصاری در شبکه بانکی ایران است. دوره ای که با وعده های بزرگ شروع شد اما با پروژه های نیمه تمام و زیان انباشته به پایان رسید.
