به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، نتایج آتش بس موقت اخیر در نوار غزه نشان از ثبات دارد. پس از جنگ این نه تنها مشمول مفاد مذاکرات سیاسی است، بلکه به ظرفیت عملیاتی، مشروعیت محلی و اراده بازیگران خارجی برای پوشش شکاف های امنیتی و بشردوستانه نیز بستگی دارد. کشورهای اروپایی، به ویژه فرانسه و بریتانیا، همراه با ایالات متحده، در حال نهایی کردن پیشنویس قطعنامهای برای ایجاد «نیروی ثباتبخش بینالمللی» در غزه هستند. با این حال، نقض مکرر آتش بس و حملات متقابل محدود در رفح نشان می دهد که استفاده از نیروی بین المللی با خطرات عملی و سیاسی عمیقی مواجه است.
از همان ابتدا، کار سیاسی و همکاری آمریکا به عنوان نیرویی برای برقراری آتش بس با طرف درگیر (رژیم صهیونیستی) امکان ثبات را محدود کرده بود. نیت ترامپ و نتانیاهو در آستانه انتخابات داخلی اسرائیل و اهدای جایزه صلح نوبل منجر به شکل گیری توافقی شد که دوام زیادی نخواهد داشت. منظره رهبران جهان در مصر برای جشن گرفتن توافق شکننده، با حضور ترامپ در حاشیه و غیبت نمایندگان حماس و رژیم اسرائیل، نشان داد که آتش بس فقط روی کاغذ می تواند وجود داشته باشد، در حالی که جنگ در میدان ادامه دارد.
نیات سیاسی ترامپ و نتانیاهو؛ صلح در خدمت سیاست
دونالد ترامپ در سخنرانی خود هنگام اعلام آتش بس، از «صلح تاریخی» صحبت کرد و خود را ناجی خاورمیانه معرفی کرد، اما نگاهی به رفتار سیاسی او در ماه های اخیر نشان می دهد که این آتش بس بیش از آنکه یک صلح واقعی باشد یک ابزار تبلیغاتی و انتخاباتی است. ترامپ سعی دارد با نشان دادن مدیریت بحران، خود را برتر از دولت بایدن نشان دهد و کمپین انتخاباتی خود را تقویت کند.
بنیامین نتانیاهو نیز از این توافق برای حفظ موقعیت سیاسی خود و بازسازی چهره ارتش و ائتلاف داخلی سود می برد. تحلیل ها نشان می دهد که هدف اصلی طرح ترامپ کاهش فشار بین المللی بر اسرائیل و عدم پایان جنگ است. با آتش بس، اسرائیل این فرصت را خواهد داشت که قدرت نظامی و دیپلماتیک خود را بازسازی کند.
از طریق جنگ به دست نیامد، اما از طریق دیپلماسی؟
تلاش اسرائیل برای جبران شکست های میدانی از طریق دیپلماسی مشهود است. در میدان نبرد، ارتش اسرائیل نتوانست مقاومت حماس را نابود کند و با انتقاد بین المللی به دلیل تلفات غیرنظامیان مواجه شد. اکنون تل آویو با ابزار سیاسی و فشار بین المللی همین اهداف را دنبال می کند.
این فرآیند چهار جنبه دارد:
1. تحکیم خلع سلاح ساختاری حماس و کنترل طولانی مدت مرزها بدون عملیات نظامی سنگین.
2. بازسازی سرمایه بین المللی و اصلاح چهره رژیم برای کاهش هزینه های بین المللی و بازسازی سریع قدرت نظامی.
3. استفاده از ابزارهای قانونی و اداری; استفاده از بندهای مبهم در توافق برای تفسیر یک جانبه «پایبندی» و توجیه اقدامات نظامی آینده.
4. تلاش برای مشروعیت بخشیدن به محدودیت های ساختاری غزه از طریق نهادینه سازی موقت و کنترل اقتصادی و امنیتی.
با این حال، این استراتژی با دو ضعف اساسی مواجه است: فقدان مشروعیت محلی و فقدان ابزارهای عملی برای اجرای شرایط به ویژه خلع سلاح حماس. گزارشهای اولیه از حملات محدود، بسته شدن گذرگاهها و اتهامزنیها نشان میدهد که این توافق هنوز اجرایی نشده است.
طرح 20 ماده ای ترامپ؛ ابهام در کلمات
به نظر می رسد اعلام آتش بس با طرح 20 ماده ای ترامپ نقطه عطف بحران غزه باشد، اما تحلیلگران بر این باورند که هدف از آن مهندسی قدرت در خاورمیانه با محوریت منافع تل آویو و بازگرداندن موقعیت سیاسی ترامپ و نتانیاهو است. این طرح شامل آتش بس مرحله ای، تبادل اسرا، بازسازی تحت نظارت آمریکا و چندین کشور عربی و ایجاد «شورای موقت اداره غزه» است.
با این حال، مکانیسم خاصی برای نظارت بر اجرای آتش بس ایجاد نشده است و هیچ اشاره ای به توقف عملیات نظامی در کرانه باختری یا شهرک سازی نشده است. کارشناسان گروه بحران می گویند که زبان این طرح به گونه ای تنظیم شده است که اسرائیل را از مسئولیت بازسازی غزه و اقدامات نظامی آینده معاف می کند.
تناقض در سخنان ترامپ؛ از بازسازی تا پراکندگی
ترامپ در اولین سخنرانی خود پس از آتش بس، هدف خود را از «بازسازی غزه» اعلام کرد، اما در مصاحبه با فاکس نیوز گفت که کشورهای منطقه باید مسئولیت اسکان آوارگان را بپذیرند. این دوگانگی نشان می دهد که ترامپ در حال آزمایش روایت های رسانه ای برای سنجش بازخورد افکار عمومی به جای یک برنامه استراتژیک است.
در عین حال، بی ثباتی سیاست آمریکا در قبال اسرائیل و ارسال تسلیحات باعث کاهش اعتماد افکار عمومی عرب شده است. تحلیل ها نشان می دهد که آتش بس بدون تغییر در سیاست های نظامی و مالی ایالات متحده صرفاً برای بازگرداندن وجهه واشنگتن طراحی شده است.
انتخابات اسرائیل و پیامدهای سیاسی آتش بس
در داخل اسرائیل، بنیامین نتانیاهو تلاش می کند با موافقت با آتش بس، فشار داخلی و اعتراضات عمومی را مهار کند و رقابت جناح راست را مدیریت کند. ترامپ در آمریکا از این توافق برای تقویت موقعیت انتخاباتی خود استفاده می کند و آن را نمادی از ناکارآمدی دولت بایدن معرفی می کند.
نقش کشورهای عربی؛ بین ملاحظات امنیتی و افکار عمومی
کشورهای عربی نقش های متفاوتی در آتش بس دارند. مصر گذرگاه رفح را کنترل می کند و سعی می کند هجوم آوارگان را بدون اینکه به عنوان شریک اسرائیل شناخته شود، مدیریت کند. اردن با ابراز نگرانی از اسکان مجدد آوارگان، خطوط قرمز تاریخی را یادآوری کرد. عربستان سعودی و امارات نیز در تلاش هستند تا توافق را در قالبی اقتصادی و سرمایه محور پیش ببرند نه سیاسی و انسانی.
ابهام در آینده غزه
اگر طرح ترامپ شکست بخورد، آینده غزه نامشخص خواهد بود. منطقه نیمه ویران و نیمه اشغالی بدون حضور نیروهای بومی زمینه بازتولید مقاومت را فراهم می کند. بیش از 70 درصد جمعیت بی خانمان شده اند و زیرساخت های حیاتی در وضعیت بحرانی قرار دارند. بدون مشارکت واقعی مردم و نهادهای محلی، هیچ برنامه بازسازی پایدار نخواهد بود.
به گفته تحلیلگران سیاست خارجی، اسرائیل اکنون می خواهد آنچه را که در میدان جنگ از دست داده است، از میز مذاکره بازیابی کند. این به معنای مشروعیت ادامه کنترل غزه در قالب امنیت منطقه است.
منبع : به گزارش میهن تجارت
