سن عروس و دامادهای تهرانی بالاتر از میانگین کشور

با اشاره به آمار رسمی سازمان ثبت احوال کشور و افزایش میانگین سن ازدواج و گسترش پدیده پریشانی ازدواج دختران بالای 40 سال، ازدواج در ایران امروز دیگر یک تصمیم صرفاً سنتی نیست، بلکه انعکاسی از انتخاب های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شده است که در آن الگوهای سنی و جنسیتی نیز دستخوش تغییراتی شده است.

به گزارش ایران، بهمن عبدی، مدیرکل دفتر برنامه ریزی و توسعه اجتماعی جوانان وزارت ورزش و جوانان با اشاره به آخرین آمار سازمان ثبت احوال کشور می گوید: بر اساس آمار دقیق سال 1402، میانگین سن اولین ازدواج برای مردان 27 سال و برای زنان 23 سال بوده است، این در حالی است که میانگین سنی اول ازدواج در مردان 14 سال به 3 سال رسیده است. و برای زنان 24.1 سال این آمار نشان می دهد که روند افزایش سن ازدواج ادامه دارد و این تغییر در اکثر استان های کشور قابل مشاهده است.

وی توضیح می دهد که میانگین سن ازدواج در استان های مختلف تفاوت معناداری دارد و تهران، البرز، ایلام، کهگیلویه و بویار احمد در صدر جدول قرار دارند. در استان تهران میانگین سن ازدواج مردان 30.6 سال و در ایلام 30.3 سال، در البرز 30 سال و در کهگیلویه و بویار احمد حدود 30.1 سال است. در بین زنان، تهران با میانگین 27.1 سال بالاترین سن ازدواج را دارد و البرز و ایلام با میانگین 26.4 سال در رتبه های بعدی قرار دارند. »

به گفته عبدی، کمترین میانگین سنی ازدواج در کشور مربوط به استان سیستان و بلوچستان است. که در آن دختران در سن 20 سال و 8 ماهگی و پسران در 24.9 سال ازدواج می کنند. به طور کلی تفاوت میانگین سن ازدواج بین استان های مختلف کشور بازتابی از شرایط فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی هر منطقه است. در کلان شهرها افزایش سطح تحصیلات، هزینه های زندگی و تغییر سبک زندگی منجر به افزایش سن ازدواج شده است، اما در برخی مناطق محروم تر، ازدواج در سنین پایین تری اتفاق می افتد.

تغییر الگوی سن ازدواج در کشور

مدیرکل دفتر توسعه و برنامه ریزی اجتماعی جوانان می افزاید: بررسی جدیدی در سال 1404 انجام نشده است، اما آمار سال گذشته تصویر روشنی از تغییر الگوی سن ازدواج در کشور ارائه می دهد. بر اساس این داده ها بیشترین میزان ازدواج در گروه سنی 35 تا 39 سال ثبت شده است.

عبدی در این باره توضیح می دهد: در سال 1403 حدود 40 هزار و 700 ازدواج در گروه سنی 35 تا 39 سال انجام شده که از این تعداد 12 هزار و 163 مورد مربوط به ازدواج زنان و مردان هم سن بوده که این آمار نشان می دهد که تمایل به ازدواج همسن و سال در جامعه افزایش یافته است.

وی با اشاره به ثبت ازدواج های خاص در آمار رسمی می گوید: در بین آمارها حتی یک مورد ازدواج زن 60 تا 64 ساله با مرد 30 تا 34 ساله وجود دارد. همچنین 34 مورد ازدواج بین زنان 50 تا 54 ساله و مردان 30 تا 34 ساله به ثبت رسیده است. در گروه زنان 40 تا 44 سال 617 ازدواج با مردان 30 تا 34 سال و 2651 مورد در بین زنان 35 تا 39 سال با مردان 30 تا 34 سال به ثبت رسیده است که این داده ها نشان می دهد که الگوی سنی ازدواج در کشور در حال تغییر است.

عبدی به موضوعی که یکی از مهم ترین چالش های اجتماعی در حوزه ازدواج می داند اشاره می کند و توضیح می دهد: در حال حاضر در بحث ازدواج از پدیده ای به نام سختی ازدواج برای دختران بالای 40 سال صحبت می کنیم، ازدواج در واقع نوعی بازار است که طرفین بر اساس تقاضای مشترک وارد تعامل می شوند، اما زمانی که در جامعه تعادلی در این بازار وجود نداشته باشد، یک بخشی از آن با توجه به وضعیت زنان مواجه است. سن 40 سالگی در کشور که به تجرد مطلق رسیده اند، این زنان به دلیل کاهش تعداد مردان مجرد در همان سن، شانس ازدواج با همسالان خود را از دست داده اند.

وی توضیح می دهد: با نگاهی به آمار ازدواج در این گروه سنی می بینیم که دختران 45 تا 49 ساله در سال گذشته در 576 مورد با مردان 55 تا 64 ساله ازدواج کرده اند همچنین مجموع ازدواج زنان 40 تا 49 ساله با مردان بالای 60 سال 1977 بوده است. بسیار کاهش می یابد.

عبدی با اشاره به نسبت جمعیتی زنان و مردان، تاکید می کند که این نابرابری از آمار ناشی می شود: بر اساس اطلاعات جمعیتی، تعداد دختران 13 تا 40 ساله کمتر از پسران 15 تا 40 ساله است و به همین دلیل در گروه های سنی پایین تر، مردان گزینه های بیشتری برای ازدواج دارند و این باعث می شود برخی از زنان در سنین بالاتر ازدواج کنند.

وی با یادآوری اینکه تغییر نگرش های اجتماعی باعث تحول در الگوهای انتخاب همسر شده است، یادآور می شود: امروزه دیگر معیار سنی به تنهایی تعیین کننده نیست، در گذشته رسم بر این بود که مردان با زنان جوان تر ازدواج کنند، اما اکنون شاهد افزایش ازدواج هایی هستیم که سن زنان از مردان بیشتر است، به عنوان مثال در سال گذشته 6421 ازدواج بین 34 تا 29 تا 30 سال از زنان تا 29 تا 30 سال است. همچنین 1862 مورد ازدواج بین زنان 35 تا 39 ساله و مردان 25 تا 29 ساله و 521 مورد بین زنان 45 تا 49 ساله و مردان 25 تا 29 ساله به ثبت رسیده است.

مدیرکل دفتر توسعه و برنامه ریزی اجتماعی کشور می گوید: در مجموع مردان 25 تا 29 ساله در مجموع 8 هزار و 948 مورد ازدواج با زنان بزرگتر از خود داشته اند که رقم قابل توجهی است و حتی در گروه زنان 50 تا 54 سال و مردان 25 تا 29 سال 17 ازدواج به ثبت رسیده است که این آمار نشان می دهد که معیارهای مالی انتخاب و مقایسه دیدگاه زنان نسبت به گذشته تغییر کرده است. استقلال فکری و حق انتخاب آزادتر باعث شده است که سن دیگر عامل مطلق ازدواج نباشد.

عبدی در تشریح ریشه‌های این تحولات می‌گوید: در جوامع سنتی، باروری و تعداد فرزندان یکی از مهم‌ترین ارزش‌های ازدواج بود و به همین دلیل تمایل بیشتری برای ازدواج با دختران جوان برای داشتن فرصت باروری طولانی‌تر وجود داشت، اما امروزه نگاه به بچه‌دار شدن تغییر کرده است. نگرش جامعه نسبت به تفاوت سنی در ازدواج ها انعطاف پذیرتر شده است.

کاهش انگ در ازدواج های گروه سنی معکوس

طبق آمار، ازدواج مردان با رده سنی کمتر از زنان نیز افزایش یافته است، موضوعی که تا چند سال پیش در کشور به عنوان یک تابو مطرح می شد.

وی به کاهش انگ اجتماعی نسبت به ازدواج های نامتعارف اشاره می کند و می گوید: تا چند سال پیش ازدواج زن با مرد کوچکتر از خودش با نگاه منفی همراه بود اما امروز جامعه بر این باورها غلبه کرده است. ما با نسلی روبرو هستیم که ارزش های فردی و استقلال شخصی را در اولویت قرار می دهد. این موضوع باعث شده تنوع در الگوهای ازدواج افزایش یابد.»

عبدی بر افزایش ازدواج های همسن و سال تاکید می کند و آن را نشانه تعادل در انتخاب ها می داند و می گوید: در حال حاضر بیشترین فراوانی ازدواج مربوط به زنان و مردانی است که در رده سنی 35 تا 39 سال قرار دارند و در سال 1403 در این گروه 40 هزار و 700 ازدواج داشتیم که از این تعداد 12 هزار و 163 ازدواج نشان می دهد که این ازدواج در گروه سنی همسالان ثبت شده بوده است. در جامعه تقویت شده و فاصله سنی زیاد کاهش یافته است.»

به گفته وی، در عین حال برخی از دختران بالای 40 سال به دلیل شرایط جمعیتی در معرض خطر ازدواج قرار دارند، اما از سوی دیگر گروهی از پسران جوان تمایل بیشتری به ازدواج با زنان مسن پیدا کرده اند. این پدیده بخشی از تحول فرهنگی جامعه است. امروزه دختران بالای 40 سال مخاطبان جوان تری دارند و اگرچه در گذشته به این موضوع نگاه منفی می شد، اما اکنون به عنوان یک واقعیت اجتماعی بیشتر پذیرفته شده است.

عبدی تاکید می کند: آنچه از این آمار به دست می آید این است که ازدواج در ایران دیگر تابع یک الگوی سنتی ثابت نیست، عوامل اقتصادی، فرهنگی، شغلی و تحصیلی نقش پررنگ تری در تصمیم گیری برای ازدواج و انتخاب همسر پیدا کرده اند و از سوی دیگر افزایش سطح تحصیلات، اشتغال زنان و استقلال مالی آنها نیز باعث گزینش زنان شده و این امر میانگین سنی ازدواج را افزایش داده است.