بعدی- ارقام رسمی از 11 ساختمان بحرانی خبر می دهند، اما کارشناسان بازار تهران را شبکه گسترده ای از واحدهای ناایمن می دانند که در صورت بروز حادثه، مستقیماً وضعیت اقتصادی و اجتماعی پایتخت ایران را در معرض خطر جدی قرار می دهد.
بر اساس گزارش فردا، معاون پیشگیری سازمان آتش نشانی تهران، علاوه بر 11 ساختمان بحرانی، تعداد ساختمان های پرخطر بازار تهران را 829 ساختمان، ساختمان های متوسط را 320 و ساختمان های کم خطر را 197 واحد برآورد کرده است. اما این ارقام بر اساس نوع حادثه، انسانساز یا طبیعی و خطراتی مانند زلزله قریبالوقوع تهران که برخی کارشناسان آن را یک فاجعه احتمالی میدانند، به درستی تحلیل نمیشوند. نکته مهم این است که آسیب پذیری بازار تنها به ساختارها محدود نمی شود. وقوع هر حادثه ای می تواند تبعات اقتصادی و اجتماعی گسترده ای بر زندگی مردم پایتخت داشته باشد.
فریبرز نطقی الهی معاون پژوهشی پژوهشگاه بین المللی زلزله و رئیس پژوهشکده مهندسی سازه در گفتگو با به گزارش میهن تجارت ابعاد آسیب پذیری بازار تهران و تاثیر آن بر زندگی مردم را بررسی کرده است.
بیشتر از ۹۹ درصد فضای بازار تهران آسیب پذیر است 11 یک
فریبرز نطقی الهی به به گزارش میهن تجارت گفت: وی ادامه داد: آمار ارائه شده و خطرات ذکر شده در آنها نیاز به شفاف سازی دارد؛ آیا منظور آتش سوزی یا حوادث دیگری مانند زلزله است؟ نکته ای که سازمان آتش نشانی به آن اشاره می کند این است که ساختمان هایی که فاقد شرایط ایمنی در برابر آتش سوزی هستند، ناایمن اعلام می شوند، این درست است، اما ناایمن بودن باید برای بلایای طبیعی و انسان ساز نیز در نظر گرفته شود.
وی افزود: این آمار عمدتاً در برابر آتش سوزی ارائه می شود نه حوادث دیگر، طبق بررسی های انجام شده در محدوده بازار، تقریباً بیش از 99 درصد فضای بازار تهران در معرض حوادثی مانند زلزله و حتی سیل است که البته بعید است، آتش سوزی در بازار نیز اهمیت حیاتی دارد و باید مراقب آن بود.
بازار بزرگ تهران بحرانی ترین نقطه پایتخت است/ وضعیت از بافت فرسوده تهران خطرناک تر است
معاون پژوهشی پژوهشگاه بینالمللی زلزله گفت: بازار بزرگ تهران بحرانیترین نقطه پایتخت است و وضعیت آن حتی از بافتهای فرسوده هم بدتر است؛ زیرا اجناس زیادی در آن انباشته شده است که در صورت آتشسوزی فاجعهبار خواهد بود و فاقد سیستمهای اطفای حریق مناسب است. به دلیل گرانی ملک در بازار تهران، دیوارها خراشیده شده و با لایه ای سبک از گچ یا تخته سه لا جایگزین می شوند که باعث کاهش استحکام دیوارها می شود.»
وی افزود: با توجه به این وضعیت لازم است افرادی که آمار 11 ساختمان بحرانی را اعلام می کنند، مشخص کنند این آمار مربوط به کدام نوع حادثه است: آتش سوزی یا حوادث دیگر؟ در غیر این صورت طبق تحقیقات انجام شده، کل بازار تهران آسیب پذیر بوده و عملا فاقد استانداردهای موجود است. احتمالاً این 11 ساختمان تنها برجستهترین و بلندمرتبهترین ساختمانهایی بودند که خودنمایی میکردند.»
شلوغی بازار تهران آن را آسیب پذیرتر می کند
نطقی الهی گفت: ویژگی های ساختاری بازار تهران با ساختمان پلاسکو متفاوت است، اما همانطور که پلاسکو در خطر بود، بازار تهران نیز در خطر است، پلاسکو ساختمانی بلندمرتبه بود که به دلیل اسکلت فلزی مقاومت خود را در برابر آتش از دست داد و فروریخت، از طرفی بازار تهران ساختمان های بلند ندارد، اما تمام سازه ها دارای بافت ضعیف و قدیمی هستند.
وی افزود: انباشته شدن کالاهایی مانند فرش، پلاستیک، مواد احتراق، شوینده و مواد شیمیایی کل بازار را به بافتی بسیار خطرناک تبدیل کرده است که در صورت آتش سوزی این مواد می تواند تاثیر منفی گسترده ای بر شهر داشته باشد و دود شیمیایی ناشی از آن برای مردم خطرناک و حتی سرطان زا است.
وی یادآور شد: همچنین بافت بازار به دلیل وجود انبارها و کارگاه ها و ازدحام جمعیت در ساعات کاری بسیار آسیب پذیر است و تقریباً می توان گفت بازار تهران در مواقع بحرانی ساختاری نه تنها قابل اعتماد نیست، بلکه به دلیل شرایط خاص آن تهدیدی جدی برای کل شهر محسوب می شود.
اگر بازار تهران دچار حادثه شود، بحران گسترده تری در زنجیره تامین داریم
رئیس پژوهشکده مهندسی سازه گفت: بازار تهران نه تنها مجموعه مغازهها و فروشگاهها است، بلکه عرضهکننده کالا در خارج از بازار و حتی در سراسر ایران از حاشیه تهران تا شهرستانها است و بیشتر کالاها در این بازار انباشته شده و مردم برای رفع نیازهای روزانه خود به آن مراجعه میکنند، بنابراین آسیب جدی به ساختار این بازار نه تنها آسیب جدی میزند. حادثه در بازار علاوه بر بحرانی که از نظر ایمنی ایجاد می کند، می تواند بحران گسترده تری را در زنجیره تامین کالاها و اقلام شهری و کشوری ایجاد کند.
بازار تهران عملا قابل تعمیر نیست
نطقی الهی گفت: بازار تهران قابل تعمیر نیست زیرا هزینه ایمن سازی ساختمان ها با سیستم های مدرن به هیچ وجه با ظرفیت سازه ها سازگاری ندارد و رقم سرسام آور خواهد بود. ساختمانها آنقدر ضعیف هستند که برآوردن استانداردهای امروزی تقریباً غیرممکن است».
وی افزود: توصیه کارشناسان این است که اصناف از بازار تهران جدا شده و در حاشیه شهر و در نقاطی که سازه های مقاوم دارند جای خود را پیدا کنند و این سازه ها مشابه نمونه های موجود در بازار آهن و فولاد نباشد زیرا کیفیت سازه های آن مناطق بسیار پایین است و حتی زلزله ای با بزرگای 5 ریشتر نیز می تواند آنها را تخریب کند.
برای بازسازی بازار تهران ۱۰ سالها لازم است
این زلزله شناس گفت: باید در حاشیه شهر مکان های مقاومی برای کالاهای مختلف ساخته شود که اگر امکان ساخت سازه مقاوم وجود ندارد، بهتر است اجازه داده شود بازار فعلی بدون تغییر بماند و انتقال اجباری صورت نگیرد تا از حوادث بحرانی بیشتر جلوگیری شود.
وی در پایان تاکید کرد: پیشنهاد این است که مردم و مشاغل به تدریج به حاشیه شهر و بازار ایجاد شده منتقل شوند که احتمالا حدود 10 سال برای این موضوع زمان می برد، سپس با توجه به ارزش منطقه، این بازار به جای اینکه به عنوان انبار ادامه یابد، زیرا چنین کارکردی را ندارد، تبدیل به بازار سنتی یا مرکز گردشگری و رستوران شود.
