بدون شک یکی از سخت ترین لحظات زندگی یک انسان از دست دادن اعضای درجه یک خانواده اش است. سوگ، عزیزم، معمولاً تنها درد ناشی از از دست دادن نیست. هزینه های تشییع جنازه از دیگر مواردی است که به بدترین شکل خود را نشان می دهد و افراد داغدار باید هر طور شده هزینه های مراسم را تقبل کنند.
به گزارش شرق، هزینه قبر یکی از مهم ترین هزینه هاست. در مشهد خرید قبور عموماً زیر نظر دو سازمان شهرداری و سازمان آستان قدس رضوی است. یعنی مردم برای تشییع عزیزانشان در مهشاد به یکی از این سازمان ها مراجعه کنند.
بررسی ها نشان می دهد قیمت قبور در حرم امام رضا (ع) میلیاردی است و قیمت قبور خانوادگی در بهشت رضا نیز سر به فلک می کشد. این ارقام نجومی و وضعیت بد اقتصادی باعث شده تا بسیاری از مردم به گورستان روستاها رفته و اموات خود را در آنجا دفن کنند تا مبالغ هنگفتی پرداخت نکنند.
خانه آخرت میلیاردی شد
بررسی ها نشان می دهد قیمت قبر در مشهد در قبرستان های تحت نظارت شهرداری مانند بهشت رضا، بهشت جوادالائمه و بهشت رضوان از 6 میلیون تا یک میلیارد و 800 میلیون تومان است. در بهشت رضا که شناخته شده ترین قبرستان مشهد است، 6 میلیون قبر در بلوک های عمومی وجود دارد که این تعداد به 25 میلیون و در بلوک های دیگر به 40 میلیون می رسد.
اما قبور خانوادگی در بهشت رضا قیمت های نجومی دارد و تا یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان پیش فروش می شود. در بهشت جوادالائمه که از دیگر قبرستان های زیر نظر شهرداری مشهد است، بلوک عمومی وجود ندارد و به اصطلاح قیمت قبور مجاور (در جوار قبور شخصیت های برجسته مذهبی) 200 میلیون به بالا است.
در قبرستان های تحت نظارت آستان قدس رضوی قیمت قبور کمی گرانتر است و قیمت آنها از صد میلیون تومان تا یک میلیارد و 200 متغیر است. در آرامگاه خواجه ربیع تحت نظارت آستان قدس رضوی قیمت قبور از 120 میلیون تا 180 میلیون و در محدوده قیمت مطهر تا 950 میلیون تومان متغیر است. 1 میلیارد و 400 میلیون طبق نظر دادگاه مربوطه.
مردم شهری قبرستان روستا را پر کرده اند
«فاطمه» اهل یکی از روستاهای نزدیک مشهد است. وی به تازگی یکی از عزیزان خود را از دست داده و طبق آداب و رسوم، فرد گمشده را در قبرستان روستای خود به خاک سپردند. فاطمه می گوید: رسم داریم که عزیزانمان را در روستا دفن کنیم، اما اخیرا که برای خاکسپاری به روستا رفتم، دیدم قبرستان روستا پر از قبر افراد ناشناس شده است.
وی ادامه می دهد: شهروندان قبرستان را پر کرده اند، چون قبرستان روستا آزاد است و به یکی از قبرستان های معروف مشهد نزدیک است، شهرهایی که پول ندارند، مردگان خود را در قبرستان روستای ما دفن می کنند، حالا دیگر جایی برای اموات خود نداریم.
«حسن» یکی از اهالی روستاهای همجوار بهشت رضوان است. او هم مثل «فاطمه» را می گوید و تلویحاً حرف او را درباره جابجایی اموات به قبرستان روستاها تأیید می کند: «روستای ما خیلی کوچک است و قبرستان محلی داریم، اخیراً غریبه ها مرده هایشان را شبانه به روستای ما می آورند و دفن می کنند، اطراف قبرستان را حصارکشی کردیم، اما دوباره این اتفاق افتاد، با دهیار تصمیم گرفتیم به هر حال این ماجرا را پیگیری کنیم.
وصیت لاکچری: مرا در حرم دفن کن
«انسیه» به تازگی مادربزرگ خود را از دست داده است. وی با بیان اینکه هزینه تشییع جنازه مادربزرگش به دو میلیارد تومان رسیده است، می گوید: ما یک قانون خانوادگی داریم که هر طور شده باید به وصیت مرده عمل کنیم و وصیت مرحوم مادربزرگم یک چیز بود: «مرا در حرم امام رضا دفن کنید».
این درخواست به دلیل همجواری با امام هشتم در بین متدینین مشهد رایج است. اما قیمت قبور در حرم به هیچ وجه عادی نیست و شرایط اقساطی ندارد. بنابراین برای اجرای وصیت مادربزرگ مجبور شدیم هر چه داریم و نداریم بفروشیم».
محل رجزخوانی با محل دفن
«منصوره» چندی پیش پدر خود را از دست داد و در یکی از آرامستان های آستان قدس رضوی به نام خواجه ربیع به خاک سپرد. او مدعی است که کل مراسم پدرش نزدیک به یک میلیارد تومان هزینه داشته و فقط قیمت قبرش 200 میلیون تومان بوده است: پدرم وصیت کرده بود که اگر پول داشتم مرا در حرم دفن کنند اما کل پولی که از فروش طلا به دست آوردیم 500 میلیون بود و نتوانستیم پدر را در حرم دفن کنیم.
منصوره درباره تلاش این خانواده برای جلوگیری از دفن پدرش در حرم می گوید: «بر خلاف وصیت پدرم اصلاً دوست نداشتم او را در حرم دفن کنم، دفن در حرم انگار برای یک چشم و هم چشمی است، واقعا جای تاسف است که برای محل دفن اموات فخر بفروشیم، آستان قدس هر روز قیمت قبر را مثال می زند و قیمت ها را بالا می برد. عمویم را دفن کردیم تا امروز 200 میلیون افزایش یافته است.
قبر هم به صورت اقساطی پرداخت شد
عیسی زاده مدیرعامل بهشت رضا مشهد درباره قیمت قبور در این شهر توضیح می دهد و می گوید: قیمت قبور در مزارهای زیر نظر شهرداری هر ساله توسط شورای شهر تعیین و قبل از سال جدید به مزارها ابلاغ می شود.
به گفته عیسی زاده قیمت قبور عمومی که شامل 68 بلوک است بین پنج و نیم تا شش میلیون تومان است. به گفته مدیرعامل بهشت رضایی مشهد «هزینه قبور عمومی برای شهرداری 8 تا 9 میلیون تومان است، اما کمتر از مردم دریافت می کنیم و مابقی هزینه را شهرداری به عنوان یارانه می دهد».
به جز بلوک های عمومی که هزینه نسبتاً پایینی دارند، قیمت قبرهای یک طبقه در محل انتخابی 40 میلیون تومان و قبرهای دو طبقه در مکان انتخابی 30 میلیون تومان است. اما در بهشت رضایی مشهد قبور خانوادگی نیز با قیمت های بالای یک میلیارد تومان به فروش می رسد. قیمت این قبرهای خانوادگی از یک میلیارد و 700 میلیون تومان تا یک میلیارد و 800 میلیون تومان متغیر است.
مدیر بهشت رضایی مشهد معتقد است: این مبلغ صرف ساخت مقبره برای خود افراد می شود و به درخواست شهروندان است. عیسی زاده مدیر بهشت رضایی مشهد درباره خرید اقساطی قبور در مشهد توضیح می دهد: در بهشت جوادالائمه شرایط خرید اقساطی قبور مجاور و در بهشت رضا برای قبور خانوادگی و قبرهای یک طبقه و دو طبقه وجود دارد. البته باید یک سوم را نقد و مابقی را ظرف دو ماه پرداخت کنید. قبرهای پیش فروش در قبرهای یک طبقه و دو طبقه داریم و قیمت ها کمی بالاتر است. شخص می تواند قبل از مرگ قبر خود را پیش خرید کند.
مدیر بهشت رضایی مشهد از بخش خیریه این قبرستان نیز می گوید: برای افرادی که پول کفن و دفن ندارند بخشی به نام خیریه راه اندازی کرده ایم که این هزینه ها را بر عهده دارد.
آستان قدس پاسخگو نیست
تا زمان تهیه این گزارش هیچ یک از مسئولان آستان قدس رضوی با گفتگو و توضیح تلفنی موافقت نکردند.
حسن محدیان، رئیس شورای شهر مشهد و عضو کمیسیون خدمات شهری مشهد درباره نحوه تعیین قیمت قبور در مشهد توضیح می دهد: عناوین خدمات شهری توسط شورای شهر تعیین و به وزارت کشور ارسال می شود و پس از تایید وزارت کشور به شهرداری ابلاغ می شود و بیشتر افزایش قیمت مصوب سال قبل دولت باید برابر با نرخ سال قبل دولت باشد.
محدیان با اعلام بی اطلاعی از تعیین قیمت قبور در حرم مطهر امام رضا می گوید: تعیین قیمت قبور در حرم ربطی به شورای شهر ندارد.
هیچ قانونی وجود ندارد
سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور با همکاری وزارت بهداشت 7 خرداد سال گذشته ضوابط و مقررات جدیدی را برای ارتقای سطح بهداشت عمومی در قبرستان ها تدوین کرد، اما هیچ قانونی در رابطه با تعیین قیمت قبور وجود ندارد.
مرضیه محبی وکیل دادگستری درباره قوانین موجود برای قیمت قبر می گوید: هیچ قانونی در خصوص قیمت قبر وجود ندارد و سقف قیمت قبر فقط با مصوبه شورای شهر تعیین می شود.
در قانون درباره پیش فروش قبر نیز آمده است: «پیش فروش قبر، فروش انتفاع (مشابه اجاره دائم) است و قابل انتقال به دیگری نیست.
