فردا – تعیین چارچوبها و انتقال پیام از طریق رسانهها، امری شناخته شده و رایج در دیپلماسی است. مروری بر اظهارات اخیر وزیر امور خارجه، دو تن از معاونان وی و سخنگوی این نهاد نشان می دهد که بدون توجه به تبادل مستقیم یا غیرمستقیم پیام ها، از این روش استفاده می کنند. روشی ارزان اما موثر که در صورت لزوم می توان از آن استفاده کرد.
بر اساس گزارش فردا، مسعود بیزیکیان امروز به سازمان انرژی اتمی رفت و اعلام کرد که برنامه ایران تعطیل نمی شود و تاسیسات هسته ای دوباره ساخته می شود. اخیرا مجید تخت روانچی سفری به عمان داشته و در مسقط نشست خبری با رسانه های عمانی برگزار کرده است. سعید خطیب زاده معاون وزیر و رئیس مرکز مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه به مینسک رفت و در گفت و گو با تلویزیون این کشور اظهاراتی را بیان کرد. اسماعیل بقایی سخنگوی سازمان دیپلماسی در جلسه هفته گذشته در پاسخ به به گزارش میهن تجارت بار دیگر تاکید کرد که دیپلماسی تعطیل شدنی نیست و سرانجام دیروز مصاحبه کوتاهی از سید عباس عراقچی با الجزیره منتشر شد. علی لاریجانی در 16 آبان نیز با اهالی علوم انسانی دیدار و در این باره صحبت کرد.
چارچوبی که در آن مذاکره می کنیم
می توان بر این بیانیه تمرکز کرد که طبق اخباری که از گوشه و کنار می شنویم، جمهوری اسلامی ایران در حال تعیین چارچوب مذاکرات خود است که بر اساس فرمول برجام و در جریان مذاکرات مسقط نیز مطرح شد. صرف نظر از اینکه فرمول توافق 2015 پاسخگو باشد یا خیر، باید به این نکات از صحبت های هر یک از این مسئولان توجه کرد.
پزشکان وی در جریان اظهارات امروز خود در سفر به سازمان انرژی اتمی تاکید کرد که برنامه هسته ای ایران کاملا صلح آمیز و صلح آمیز است. تاسیسات هسته ای با قدرت بیشتری بازسازی خواهد شد.
لاریجانی وی در دیدار خود در 16 آبان گفت: «آنهایی که تأیید کردند غنیسازی باید داشته باشیم، الان میگویند اینها نباشند؛ پس اینها فرصت طلب هستند. این مطالبات پایانی ندارد؛ بعد از غنیسازی میگویند برد موشک خود را کم کنید و آنچه را که ما میگوییم در منطقه انجام دهید. من معتقدم که مقاومت ملی در برابر این مطالبات لازم است و ایران و ایرانی باید برای این بایستند. مذاکره باید واقعی باشد، نه اینکه از قبل بگوییم که این باید پایان باشد.
عراقچی وی در گفتگو با الجزیره به این موارد اشاره کرد: ما آماده مذاکره برای رفع نگرانیها در مورد برنامه هستهای خود هستیم و مطمئن هستیم که صلحآمیز خواهد بود. رسیدن به یک توافق عادلانه امکانپذیر است، اما واشنگتن شرایط غیرقابل قبولی را مطرح کرده است. ما در مورد برنامه موشکی خود مذاکره نخواهیم کرد و هیچ فرد عاقلی نمیتواند خلع سلاح آن را بپذیرد. توافق از طریق مذاکرات غیر مستقیم».
بستری او در عمان در مورد این چارچوب اظهاراتی داشت: دولت آمریکا برای مذاکره بر اساس اصل برابری که ایران را مجبور می کند در شرایط فعلی هیچ توجیهی برای ادامه مذاکرات ببیند، آمادگی نشان نمی دهد. و ما تاکید کردیم که مذاکره سازنده باشد و نتایج آن از پیش تعیین نشده باشد، بلکه نتایج به روند مذاکرات و روحیه همکاری طرفین بستگی دارد.
باقی مانده وی همچنین هفته گذشته در جلسه سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این سوال که با همه این تحولات، بسته شدن پرونده مذاکرات با آمریکا به صورت رسمی اعلام نمی شود، گفت: وی ادامه داد: دیپلماسی یک روند مستمر است و نمی توان آن را در یک نقطه متوقف کرد، ملاک ما در استفاده از ابزار و انتخاب روش تعامل، صرفاً منافع ملی ایران است، بنابراین هر زمان که لازم باشد و احساس کنیم ادامه روند یا راه اندازی مجدد آن منافع ملی ایران را تامین می کند، قطعا این اقدام انجام خواهد شد.
میانگین صحبت های مقامات عالی و ارشد سیاسی کشور در یک هفته اخیر این است خطوط قرمز ایران تغییر نکرده و وارد بحث قدرت موشکی و مسائل منطقه نمی شود. تاسیسات هسته ای ساخته خواهد شد و غنی سازی از سر گرفته خواهد شد. اگر طرف مقابل می خواهد مذاکره کند، از موضع برابر وارد شوید.
مسیر جایگزین چیست؟
طرح های جایگزین نیز در این پیام ها دیده می شود که باید در کنار سایر رویدادها و نظرات قرار گیرد. در حال حاضر موضوع دیپلماسی ولایی و تلاش برای تقویت روابط اقتصادی با کشورهای همسایه، بازسازی روابط منطقه ای و تقویت قدرت نظامی از طریق روابط با چین و روسیه در دستور کار به نظر می رسد. گاهی این روابط به صورت رسمی و با توجه به اظهار نظر جریان سیاسی مورد نقد قرار می گیرد. اما این فضا کمی تنظیم و کنترل شده است.
اگر مخاطب نظر بدهد سعید خطیب زاده در گفت و گو با شبکه بلاروس، اگر مقامات آمریکایی را در نظر بگیریم، در بین سطر سخنان وی، مسیر جایگزین ایران تا حدودی مشخص بود: “آنها دیگر به هیچ ارزش اخلاقی، سیاسی یا بین المللی پایبند نیستند. برای ما، برای بلاروس، برای چین و روسیه و دیگر کشورهای مستقل جهان، این بدان معناست که نباید اجازه دهیم آینده ما قمار شود. ما نمی توانیم به آنها اجازه دهیم با سرنوشت ملت های ما قمار کنند. ما چاره ای جز مقاومت نداریم. متجاوزان فکر می کنند می توانند “جهانی” را مجبور به تسلیم کنند.
وی همچنین با تاکید بر اینکه رویکرد آنها استراتژی بازنویسی نظم جهانی است، افزود: ما نمی توانیم به صورت انفرادی، تکه تکه یا تاکتیکی به چنین سیاست هایی واکنش نشان دهیم.
