نیویورک تایمز نوشت: با فقدان مذاکرات، عدم نظارت و عدم شفافیت در مورد ذخایر هسته ای ایران، بسیاری در منطقه نگرانند که جنگ دیگری با اسرائیل اجتناب ناپذیر باشد.
به گزارش سرویس بین الملل «میهن تجارت»؛ در ادامه این مقاله آمده است: پرزیدنت ترامپ اصرار دارد که حملات آمریکا در تابستان امسال برنامه غنیسازی هستهای ایران را «به طور کامل نابود کرده است»، اما مقامات و تحلیلگران منطقه در ماههای پس از آن کمتر متقاعد شدهاند و هشدار میدهند که جنگ جدید بین ایران و اسرائیل فقط موضوع زمان است.
قرارداد 2015 که برای محدود کردن غنیسازی هستهای ایران طراحی شده بود، ماه گذشته منقضی شد. تحریم های شدید علیه ایران دوباره اعمال شده است. مذاکرات در مورد برنامه هسته ای این کشور، حداقل در حال حاضر، عملاً مرده است. به گفته مقامات اسرائیلی، ذخایر اورانیوم غنی شده ایران – به اندازه کافی برای ساخت 11 سلاح هسته ای – یا در زیر آوار مدفون شده است یا به مکان امن منتقل شده است.
به نظر می رسد ایران نیز در حال کار بر روی سایت جدیدی به نام کوه کلنگ است. سایتی که به بازرسان بین المللی اجازه دسترسی به آن یا سایر تأسیسات مشکوک را نمی دهد، به جز امکانات اعلام شده.
نتیجه یک بن بست خطرناک است – بدون مذاکره، بدون اطمینان از ذخایر ایران، و بدون نظارت مستقل. بسیاری از کشورهای حوزه خلیج فارس معتقدند که این وضعیت حمله اسرائیل به ایران را تقریباً اجتناب ناپذیر می کند. زیرا مقامات اسرائیلی مدت هاست برنامه هسته ای ایران را یک تهدید وجودی می دانند.
به گفته علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بین المللی بحران، اگر اسرائیل دوباره حمله کند، ایران احتمالاً تندتر از ژوئن واکنش نشان خواهد داد. او گفت که مقامات ایرانی به او گفتهاند که کارخانههای موشکسازی «شور ساعت کار میکنند» و اگر جنگ دیگری شروع شود، «امیدوارند 2000 موشک بهطور همزمان شلیک کنند تا دفاع اسرائیل را از بین ببرند، نه 500 موشک در طول 12 روز» مانند ژوئن.
هیچ مدرکی مبنی بر قریب الوقوع بودن حمله جدید وجود ندارد، اما واعظ گفت: “اسرائیل احساس می کند که کار ناتمام است و دلیلی برای خودداری از ادامه مبارزه نمی بیند، بنابراین ایران آمادگی خود را برای دور بعدی دوچندان می کند.”
ایران اکنون بیش از هر زمان دیگری در دهه های اخیر از غرب منزوی شده است. قدرتهای عربی منطقهای مانند عربستان سعودی، مصر و امارات متحده عربی نفوذ خود را بر واشنگتن و شخص ترامپ افزایش دادهاند – تا حدی از طریق روابط اقتصادی، و بخشی از طریق تمایل آنها برای همکاری با ایالات متحده برای یافتن راهحلی پایدار برای جنگ غزه. رئیس جمهور جدید سوریه روز دوشنبه برای جلب حمایت آمریکا به کاخ سفید خواهد رفت. سوریه در زمان رژیم اسد (که سال گذشته سقوط کرد) متحد استراتژیک ایران بود.
در عین حال، به گفته صنم وکیلی، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده چتم هاوس، این کشورها در تلاش هستند تا روابط خود را با ایران نیز حفظ کنند. آنها خواهان جنگ جدیدی در منطقه نیستند و با وجود ضعف ایران، همچنان به توانایی آن در ایجاد بی ثباتی از طریق نیروهای نظامی و نیابتی خود در لبنان، عراق، یمن، خلیج فارس و جاهای دیگر احترام می گذارند.
سوزان مالونی، کارشناس مسائل ایران و مدیر برنامه سیاست خارجی موسسه بروکینگز، می گوید: «ایران از زمان حمله آمریکا به عراق در ضعیف ترین وضعیت خود قرار دارد، اما نه آنقدر ضعیف که بی اهمیت باشد». ایران ضعیفتر برای کشورهای خلیجفارس آسانتر است، زیرا ممکن است در شرایط ناتوان خطرناکتر شود.»
مقامات اسرائیلی از ژوئن هشدار دادهاند که اگر ایران به ساخت سلاح هستهای نزدیکتر شود، آماده حمله مجدد خواهند بود – چیزی که ایران همواره آن را رد کرده است. اسرائیلیها میدانند که برنامه هستهای ایران ضعیف شده، اما نابود نشده است، تا حدی به این دلیل که ترامپ جنگ ژوئن را زودتر از آنچه اسرائیل میخواست پایان داد.
هلیر، کارشناس ارشد مرکز پیشرفت آمریکا و مؤسسه سلطنتی بریتانیا، میگوید: «اسرائیل میخواهد مطمئن شود که برنامه هستهای ایران مهار شده است و چون نمیتواند از طریق مذاکره به این هدف دست یابد، احتمالاً دوباره حمله خواهد کرد». ایرانی ها در حال بازسازی هستند، اما به محض عبور از یک خط مشخص، اسرائیل دوباره حمله خواهد کرد.
کشورهای عربی نیز مشتاق همکاری با ترامپ برای اعمال محدودیت بر اسرائیل هستند که پس از نابودی غزه، حماس و حزب الله و تضعیف ایران به دنبال تبدیل شدن به قدرت مسلط در منطقه است. مقامات عرب در تلاش برای آغاز مذاکرات جدید بین ایران و آمریکا هستند، اما فعلا امید چندانی ندارند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران هفته گذشته اعلام کرد که واشنگتن “شرایط غیرقابل قبول و غیرممکن” از جمله گفتگوی مستقیم و توقف کامل و قابل راستیآزمایی آزمایش غنیسازی را پیشنهاد کرده است. او بار دیگر تاکید کرد که ایران تمایلی به شرکت در مذاکرات مستقیم ندارد و توقف غنیسازی را نمیپذیرد، اما افزود که کشورش همچنان برای گفتگوهای غیرمستقیم تحت شرایط خاصی از جمله تضمین عدم حمله یا فشار اقتصادی بیشتر و خسارات جنگی که واشنگتن تمایلی به پذیرش آن ندارد، باز است. او همچنین در مصاحبه با الجزیره به اسرائیل درباره «عواقب وخیم» هرگونه حمله در آینده هشدار داد.
واعظ گفت: در تهران درباره ادامه مسیر با گزینه های محدود بحث می شود. برخی از مقامات خواهان سازش و توافق با ترامپ هستند، زیرا معتقدند ایران حتی از تامین برق خود ناتوان شده است و ادامه مقاومت به نفع اسرائیل تمام می شود و می تواند دولت را در برابر فشارهای داخلی بشکند.
اما برخی دیگر طرفدار رویارویی هستند زیرا معتقدند نمی توانند با ترامپ معامله کنند – همان مردی که از توافق هسته ای 2015 خارج شد و ایران را برای کمک به اسرائیل در میانه مذاکرات جدید بمباران کرد.
به گفته واعظ، هر دو جناح در ایران معتقدند دور جدید رویارویی با اسرائیل اجتناب ناپذیر است: بنابراین کشور آمادگی خود را برای دور بعدی مضاعف می کند و می خواهد تعادل جدیدی از آن ایجاد کند که احساس ضعف ایران را از بین ببرد.
رافائل گروسی، مدیر آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هفته گذشته به فایننشال تایمز گفت که آژانس معتقد است بخش عمدهای از ذخایر اورانیوم غنیشده ایران از جنگ جان سالم به در برده است، اما بدون بازرسی، وضعیت آن نامشخص است. وی تخمین زد که ایران حدود 400 کیلوگرم اورانیوم غنی شده با خلوص 60 درصد دارد که نزدیک به سطح مورد نیاز تسلیحات است.
در حال حاضر کشورهای عربی منطقه بر جنگ غزه تمرکز کرده اند. به گفته واعظ، در حالی که ایران هستهای همچنان نگرانکننده است، سعودیها به دنبال تقویت امنیت خود با توافق دفاعی متقابل با پاکستان (که در سپتامبر امضا شد) هستند و همچنین امیدوارند که تضمینهای امنیتی مشابه قطر از ایالات متحده دریافت کنند. تضمین هایی که پس از حمله اسرائیل به رهبران حماس در دوحه باعث عصبانیت ترامپ شد.
به گفته وکیلی، ظرافتهایی در مواضع منطقهای وجود دارد: درک ضعف ایران این فرصت را ایجاد کرده است تا تهران را مجبور کند که رسما حمایت خود از نیروهای نیابتی خود را کاهش دهد. وی گفت: کشورهای حوزه خلیج فارس به آینده بلندمدت فکر می کنند. اکنون پنجره ای برای سازش های بیشتر با ایران ضعیف تر و منزوی تر باز است، اما این نگرانی وجود دارد که ایران در دور بعدی جنگ ایران و اسرائیل خویشتن داری کمتری از خود نشان دهد.
