از ویندوز و آفیس گرفته تا کنسول های ایکس باکس، مایکروسافت امروز تقریباً همه چیز را می فروشد. اما زمانی بود که حتی بقای ویندوز قطعی به نظر نمی رسید. در اواسط دهه 1980، این شرکت با IBM روی سیستم عاملی به نام OS/2 کار کرد. پروژه ای که قرار بود جایگزین DOS و حتی ویندوز شود. با وجود تحسین شدن توسط کاربران حرفه ای، OS/2 هرگز در بازار مطرح نشد. با این حال، یکی از نسخه ها با شکست سختی مواجه شد و OS/2 برای 20 ماخ را تبدیل به بدترین محصول در تاریخ مایکروسافت کرد.
گزارش ها حاکی از آن است که تنها 11 عدد از این نسخه فروخته شده و 8 عدد از آنها بازگردانده شده است. یعنی در واقع فقط سه نفر آن را نگه داشته اند و به گفته یکی از مهندسان سابق مایکروسافت، او شخصا با دو نفر از این سه نفر صحبت کرده است!
برای درک داستان، باید به اواسط دهه 80 برگردیم، زمانی که کامپیوترهای شخصی در حال گسترش بودند، اما ارتقای آنها هزینه بر بود. شرکت ها به دنبال راهی برای افزایش عملکرد بدون خرید سیستم های جدید بودند. در این فضا کارت های شتاب یا توربو کارت به بازار آمدند. سخت افزاری که با اتصال به مادربرد سرعت پردازنده را افزایش داد.
با همین ایده، مایکروسافت کارت 10 ماخ را معرفی کرد که دارای پردازنده 8086 سریعتر بود و میتوانست برخی از وظایف پردازشی را سرعت بخشد. با وجود قیمت بالا، این کارت توجه محدودی را به خود جلب کرد. با این حال، مایکروسافت تصمیم گرفت نسخه جدیدتری به نام ماخ 20 مجهز به پردازنده 80286 و قابلیت ارتقاء حافظه از طریق کارت خارجی بسازد.
اما فروش 20 ماخ چندان موفق نبود. با این وجود، مایکروسافت تصمیم گرفت نسخه ویژه OS/2 را برای همان سخت افزار منتشر کند. تصمیمی که اکنون به عنوان یکی از اشتباهات تاریخی این شرکت شناخته می شود. به گفته ریموند چن، یکی از مهندسان کهنه کار مایکروسافت، تنها 11 نسخه از این سیستم عامل فروخته شد و 8 نسخه بلافاصله پس داده شد.
او می گوید: «همکار من که مسئول OS/2 برای پشتیبانی فنی 20 ماخ بود، تنها با دو نفر از سه خریدار واقعی تماس گرفته بود. احتمالاً آنها بودند که محصول را پس ندادند!»
در آن زمان استفاده از OS/2 نیازمند دانش فنی بالایی بود و اکثر کاربران حتی نحوه استفاده از آن را نمی دانستند. به همین دلیل، بسیاری از خریداران پس از مواجهه با پیچیدگی سیستم، تصمیم به بازگشت آن گرفتند.
با این حال، خود OS/2 بعدها به عنوان یکی از اولین سیستم عامل های 32 بیتی برای پردازنده های x86 شناخته شد و در نسخه 2.0 که IBM بدون مایکروسافت آن را توسعه داد، به نقطه عطفی در تاریخ کامپیوتر تبدیل شد.
اما OS/2 برای 20 ماخ هرگز چنین سرنوشتی نداشت. یک نسخه محدود، برای یک سخت افزار خاص، که تنها به عنوان یادآوری در تاریخ ثبت می شود که حتی غول هایی مانند مایکروسافت نیز می توانند به طرز شگفت انگیزی شکست بخورند.
