اقدام بی‌سابقه طالبان: تمام مبادلات تجاری با پاکستان را متوقف می‌کنیم / الجزیره: افغانستان همکاری با ایران، ازبکستان، ترکمنستان و تاجیکستان را تقویت کرده و در حال گسترش استفاده از چابهار و بندرعباس به‌جای بنادر پاکستان است

الجزیره نوشت: دولت افغانستان در اقدامی بی سابقه اعلام کرد که هرگونه تجارت با پاکستان را متوقف می کند. تصمیمی که از آن به عنوان یک تغییر اساسی در سیاست اقتصادی کابل و «پیام قاطع» به اسلام آباد یاد شده است.

به گزارش سرویس بین الملل «انتخ»، در ادامه این مطلب آمده است: این تصمیم شامل توقف واردات محصولات غذایی، مصالح ساختمانی و محصولات صنعتی از جمله داروهای پاکستانی است. داروهایی که بیش از 40 درصد نیاز بازار داروی افغانستان را تامین می کرد.

این تحول بحث های گسترده ای را در محافل اقتصادی و سیاسی برانگیخته و از آن به عنوان متهورانه ترین اقدام یاد شده است. اقدامی که عواقب سنگینی برای اقتصاد افغانستان و پاکستان دارد، اما از سوی دیگر فرصت هایی را برای اقتصاد افغانستان که به دنبال رهایی از وابستگی و تقویت استقلال تجاری خود است، باز می کند.

تنش بین دو کشور پس از درگیری های خونین مرزی ماه گذشته افزایش یافت. در حالی که مذاکرات برای کاهش تنش بین دو کشور به بن بست رسیده است، اسلام آباد تهدید کرده است که در صورت ادامه حملات، اقدامات جدیدی اتخاذ خواهد کرد.

یک تصمیم استراتژیک

از دیدگاه سیاسی، ناظران در افغانستان این اقدام را پیام قدرت به اسلام آباد می دانند. کشوری که سال ها از موقعیت جغرافیایی خود به عنوان ابزار فشار استفاده کرده است. این تصمیم یک واکنش اقتصادی حساب شده است که میدان تقابل را از سیاست به اقتصاد تغییر می دهد. اقدامی بی سابقه در تاریخ روابط دو کشور.

رحمت الله پشتین کارشناس اقتصادی به الجزیره گفت: این تصمیم یک نقطه عطف استراتژیک در تاریخ اقتصاد افغانستان است، زیرا تجارت را از ابزار وابستگی به ابزار حکومت داری تبدیل می کند.

وی افزود: کابل تعریف توازن منطقه ای را از مسیر اقتصادی و نه صرفا سیاسی تغییر داده است، این تصمیم پاکستان را در مقابل یک بحران اقتصادی چند لایه قرار می دهد و باعث تعطیلی صدها کارخانه در شهرهای مختلف پاکستان می شود.

به گفته وی، این آسیب مستقیما بر شرکت های کوچک و متوسط ​​که به بازار افغانستان وابسته هستند، متاثر می شود.

زاهد صافی کارشناس پاکستانی در امور صادرات نیز در تماس تلفنی گفت: حدود 20 درصد صادرات مواد غذایی و دارویی پاکستان به افغانستان انجام می شود که توقف ناگهانی آن باعث می شود که بیکاری به ده ها هزار نفر برسد.

ریسک و فرصت های جدید

از دیدگاه کارشناسان اقتصادی، با وجود خطرات کوتاه مدت، این تصمیم فرصت های جدیدی را برای تنوع تجارت و افزایش تولید داخلی افغانستان ایجاد می کند. دولت افغانستان همکاری خود را با ایران، ازبکستان، ترکمنستان و تاجیکستان تقویت کرده و در حال گسترش استفاده از بنادر چابهار و بندرعباس به جای بنادر پاکستان است.

انورالحق احدی، وزیر اسبق بازرگانی افغانستان به الجزیره نت گفت: «به دلیل سیاست های پاکستان، دولت فعلی مجبور به انجام این کار شد. این دگرگونی به افغانستان انعطاف‌پذیری جغرافیایی و استراتژیک می‌دهد و وابستگی آن را به یک مسیر کاهش می‌دهد. پاکستان حدود 60 درصد از بازار افغانستان را از دست خواهد داد.

دارو، اولین قربانی

افغانستان سالانه به حدود یک میلیارد دالر دارو نیاز دارد. بیش از 70 درصد آن از خارج از کشور وارد می شود. پاکستان یکی از بزرگترین تامین کنندگان داروی آماده مصرف است و سالانه 50 تا 55 میلیون دالر دارو به افغانستان صادر می کند.

ملا عبدالغنی برادر، معاون نخست وزیر افغانستان گفت: واردات مواد مخدر از پاکستان باید به طور کامل به کشورهای دیگر منتقل شود.

وی از بازرگانان خواست تا در بازه زمانی معین حساب و مبادلات خود را با پاکستان تسویه کنند و افزود: شکایت هایی از سوی مردم مبنی بر کیفیت پایین و گرانی داروهای پاکستانی دریافت کرده ایم.

عبدالرحمن نورزی، رئیس اتحادیه شرکت های داروسازی کابل گفت: «توقیف واردات دارو از پاکستان ما را مجبور کرد که فوراً به سمت منابع جایگزین حرکت کنیم. ما مذاکرات را با شرکت هایی در ترکیه، هند و ایران آغاز کرده ایم. این بحران می تواند سرآغاز احیای صنعت داخلی مواد مخدر افغانستان باشد.

تجارت دوجانبه

بر اساس آمار رسمی، حجم تجارت افغانستان و پاکستان در سال 2024 حدود 2 میلیارد دلار بوده است. پاکستان 1.39 میلیارد دلار کالا به افغانستان صادر کرده است، در حالی که صادرات افغانستان به پاکستان حدود 600 میلیون دلار بوده است.

پاکستان برای چندین دهه بزرگترین شریک تجاری کابل بوده است و مسیر زمینی آن بزرگترین گذرگاه واردات و صادرات افغانستان است.

اما تصمیم اخیر کابل معادلات را بر هم زده است. توقف تجارت و ترانزیت عملاً بازاری به ارزش نزدیک به دو میلیارد دلار را مسدود کرد و بلافاصله اقتصاد پاکستان را در بخش مواد غذایی، دارویی و مصالح ساختمانی تحت تأثیر قرار داد. از سوی دیگر، افغانستان نیز با چالش کمبود کالاهای اساسی مواجه خواهد شد، زیرا بیش از 40 درصد واردات حیاتی آن به پاکستان وابسته است.

مظمل شینواری، معاون پیشین وزارت تجارت می گوید: این تصمیم نه تنها یک اقدام سیاسی است، بلکه یک توسعه اقتصادی و استراتژیک است که می تواند نقشه تجارت جنوب آسیا را تغییر دهد، کابل در تلاش است تا مسیرهای جایگزین را از طریق ایران و آسیای مرکزی باز کند، این اقدام مزایای بلندمدت دارد، اما خطر تورم و کمبود کالا در کوتاه مدت برای افغانستان وجود دارد.

محرومیت از تجار

عمر زاخیلوال، وزیر دارایی پیشین افغانستان، از این تصمیم انتقاد کرده و معتقد است که این تصمیم به منافع تجار افغان آسیب می رساند و حقوق کشور را به عنوان یک کشور محصور در خشکی نقض می کند.

زاخیلوال به الجزیره نت گفت: “افغانستان به عنوان یک کشور محصور در خشکی، بر اساس توافقنامه های بین المللی، حق قانونی استفاده از مسیرها و بنادر پاکستان را دارد. این حق امتیازی از جانب پاکستان نیست، اما این حق مشروع و تضمین شده در موافقت نامه ها و قوانین تجاری دوجانبه و چندجانبه است.”

وی با تاکید بر اینکه محرومیت تجار از استفاده از بنادر پاکستان به دلیل تنش های سیاسی، نقض اصل آزادی ترانزیت بین المللی است، گفت: دولت موظف است از این حق دفاع کند و از منافع تجار حمایت کند نه اینکه آنها را مجبور به نادیده گرفتن آن کند.