مشارکت کم‌سابقه ۵۶ درصدی/ جامعه عراق این بار سیاست را جدی گرفت

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، انتخابات پارلمانی عراق پس از ماه ها تنش، اختلافات حزبی و گمانه زنی های بی پایان سرانجام روز سه شنبه 29 آبان ماه برگزار شد و میلیون ها عراقی بار دیگر در سیاست کشورشان نقش آفرینی کردند. بیش از 21 میلیون واجد شرایط از بین 7700 نامزد انتخاباتی چهره جدیدی به پارلمان آینده بخشیدند و باعث شدند عراق وارد یکی از سرنوشت سازترین دوره های سیاسی خود در دو دهه اخیر شود.

با وجود تحریم های گسترده و فشار برخی جریان ها برای کاهش مشارکت، مشارکت 56 درصدی مردم که جهش 15 درصدی نسبت به دوره قبل محسوب می شود، نشان داد که جامعه عراق بار دیگر برخلاف پیش بینی ها، سیاست را جدی گرفته است. در پایان این رقابت، ائتلاف “بازسازی و توسعه” به رهبری نخست وزیر محمد شیاع سودانی ها توانست بیشترین کرسی ها را به دست آورد و زمینه ای برای تغییرات عمیق در پیکربندی قدرت شود. با این حال، هیچ لیست واحدی اکثریت مطلق را به دست نیاورد و مذاکرات برای تشکیل دولت به زودی آغاز خواهد شد.

مشارکت کم؛ بازگشت قدرت اجتماعی به صحنه

انتخابات 2021 یکی از تلخ ترین رکوردهای مشارکت را پس از سال 2003 ثبت کرد. رکوردی که بسیاری از تحلیلگران آن را نشانه ای از “سقوط اعتماد عمومی در عراق” می دانستند. اعتراضات اکتبر 2019، ناامیدی گسترده از احزاب سنتی و وضعیت شکننده امنیتی، بخش قابل توجهی از مردم را از این صندوق دور کرده بود.

با این حال، چرخه سیاسی در عراق به طور غیرمنتظره ای تغییر کرد. مشارکت 56 درصدی در انتخابات امسال که از آن به عنوان «بازگشت قدرتمند جامعه» یاد می شود، حاصل مجموعه ای از عوامل از جمله ارتقای نسبی امنیت، ورود چهره های جدید با شعارهای ضد فساد، حرکت تدریجی دولت به سمت اصلاحات و نقش انفجاری شبکه های اجتماعی در ایجاد احساس مسئولیت مدنی بود. این مشارکت، برای اولین بار در سال‌های اخیر، می‌تواند تصویری از تجدید اعتماد عمومی و امید به بهبود را ارائه دهد.

تحریم مقتدی صدر، بزرگترین شکست استراتژیک دهه گذشته

اصرار مقتدی صدر بر تحریم انتخابات تا آخرین ساعت رأی گیری که برخی آن را تاکتیکی برای فشار سیاسی می دانستند، به «شکست تاریخی» جنبش صدر تبدیل شد. صدر که سال ها یکی از بازیگران بلامنازع سیاست عراق بود، اکنون با حذف کامل از پارلمان، مهمترین محور نفوذ خود را از دست داده است.

کاهش وزن سیاسی وی به حدی پیش رفته است که برخی از تحلیلگران می گویند: اگر صدر استراتژی خود را تغییر ندهد از یک بازیگر تعیین کننده به یک جریان حاشیه ای تبدیل می شود. این تحولات بزرگترین تغییر قدرت در بین جنبش های شیعه در 20 سال اخیر به شمار می رود.

پیروزی ائتلاف سودانی پاداش عمل گرایی و کارآمدی بی سابقه است.

ائتلاف «بازسازی و توسعه» نه تنها در این رقابت پیروز شد، بلکه به نوعی مشروعیت جدیدی برای دولت سودان ایجاد کرد. در سه سال گذشته، برخلاف بسیاری از دولت‌های قبلی، سودان سیاست کم‌تنشی دارد. تکنوکرات و خدمات محور را دنبال کرد و توانست تصویر جدیدی از کارایی ارائه دهد.

گسترش پروژه های عمرانی، مدیریت بحران، کاهش نسبی تنش های سیاسی، اصلاحات اداری و برنامه های فقرزدایی شرایطی بود که به گفته ناظران بر دل مردم اثر گذاشت. از سوی دیگر، پراکندگی رقبای سنتی، انزوای جنبش صدر و فرسایش پایگاه اجتماعی ائتلاف‌های قدیمی نیز پیروزی سودان را قطعی‌تر کرد. این پیروزی به عنوان «اعلام ورود عراق به دوران دولت محوری» توصیف شده است.

شکست دسرها؛ پایان یک رویای خیابانی

شکست چهره های برجسته جنبش تشرین مانند سجاد سالم پیام روشنی برای جنبش های اعتراضی داشت: «دوران سیاست خیابانی به پایان رسیده است».

فقدان شبکه انتخاباتی، دوری از بدنه اجتماعی اولیه، اختلافات داخلی و بحث های فرسایشی رسانه ای باعث عقب افتادن تشرینی ها از کارزار انتخاباتی شد. از سوی دیگر، مردم عراق که در سال های اخیر به دنبال ثبات و عملکرد ملموس هستند، بار دیگر به ساختار رسمی قدرت اعتماد کردند و ترجیح دادند به جای شعارهای احساسی، به گزینه های دولتی رای دهند.

تحول بزرگ در ساختار سیاسی شیعیان، پایان سه جانبه و آغاز تمرکز قدرت

با عقب نشینی جنبش صدر، معادله سنتی «سه جانبه شیعه» فروپاشید و عراق وارد ساختاری دو قطبی شد و تمایل داشت قدرت را در چارچوب هماهنگی متمرکز کند. ائتلاف سودانی اکنون وزنه اصلی تصمیم گیری است و این موضوع تعادل داخلی بین گروه هایی مانند دولت قانونصادقون و بدر را تغییر خواهد داد.

اگرچه اختلافات پشت پرده بر سر مواضع همچنان ادامه دارد، قدرت به سمت محور سودان در حال حرکت است. محوری که می تواند شیعیان را به سمت اصلاح ساختاری، کارآمدی و توسعه سوق دهد. برخی از تحلیلگران این تحول را به عنوان «پایان سیاست احساسی و آغاز دوران نهادگرایی» توصیف می کنند.

توانمندسازی لیست های مقاومت؛ ایجاد نقش امنیت محور در سیاست

گروه‌های نزدیک به مقاومت با گفتمان «امنیتی، بازسازی و مبارزه با فساد» وارد رقابت شدند و توانستند جایگاه خود را در مجلس تقویت کنند. از دولت قانون و از بدر گرفته تا صادقون، گردان‌های حزب‌الله و لیست‌های جدیدی مانند قانون، همگی توانستند کرسی‌های قابل توجهی را به دست بیاورند و اکنون بازیگران تأثیرگذار در روند انتخاب نخست‌وزیر و تشکیل دولت آینده هستند.

این موفقیت نشان داد که سیاست امنیت محور و توسعه محور هنوز یکی از موثرترین گفتمان های انتخاباتی در عراق است. در همین راستا جعفر قنادی کارشناس مسائل غرب آسیا وی در گفت و گو با خبرنگار به گزارش میهن تجارت اظهار کرد: این انتخابات نشان داد که مخالفان و دشمنان مردم عراق نتوانسته اند از برگزاری انتخاباتی سالم و باشکوه جلوگیری کنند. مردم عراق هوشمندانه با درصد بالایی در انتخابات شرکت کردند که می تواند سرنوشت کشور را به ویژه در چهار سال آینده رقم بزند.

وی با اشاره به میزان مشارکت مردم در این دوره افزود: نرخ مشارکت 56 درصدی نسبت به دوره های قبل افزایش چشمگیری را نشان می دهد. با توجه به اینکه انتخابات و دموکراسی هنوز در عراق نهادینه نشده است، می توان گفت که مردم این کشور آزمون خوبی را پشت سر گذاشته اند.

مسیر عراق از نقشه های آمریکا منحرف شد

کارشناس مسائل غرب آسیا ضمن تاکید بر ترکیب منتخبان تصریح کرد: افرادی که مخالف روند کنونی و محور مقاومت بودند در این انتخابات به کرسی نرسیدند و گروه های مقاومت در مجلس قانونگذاری افزایش چشمگیری پیدا کردند و این نشان می دهد که عراق به سمت مسیر مستقلی می رود که آمریکایی ها و اسرائیل هرگز نخواستند.

قناد باشی گفت: قبل از برگزاری انتخابات تلاش می شد یا انتخابات برگزار نشود و یا با خشونت همراه شود تا نتایج آن خلاف منافع مردم عراق باشد اما ترکیب جدید پارلمانی کاملاً مطابق با منافع مردم این کشور تشکیل شده است.

افرادی که مخالف روند فعلی و محور مقاومت بودند در این انتخابات کرسی به دست نیاوردند و گروه های مقاومت در مجلس قانونگذاری افزایش چشمگیری پیدا کردند. پیدا کردند

وی افزود: بیش از 65 درصد مردم عراق شیعه هستند که ترکیب مجلس نیز گویای این واقعیت است. این تضمین می کند که عراق مواضع مستقل و محکمی در برابر فشارهای غرب اتخاذ می کند و پارلمان می تواند در مورد اخراج نیروهای آمریکایی تصمیم گیری کند.

کارشناس مسائل غرب آسیا تصریح کرد: ما خواهان ثبات، صلح و استقلال کشورهای همسایه هستیم. آنچه در عراق اتفاق افتاد مطابق میل ماست. پارلمانی قوی که توانایی انتخاب دولت مقتدر را داشته باشد و روابط دو کشور را تقویت کند.

قناد باشی در پایان خاطرنشان کرد: وجود اشتراکات فرهنگی و مذهبی باعث شده تا دشمنان تلاش کنند تا مرزهای جغرافیایی و سیاسی دو کشور پررنگ شود اما این انتخابات نشان داد که روند دوستی گذشته ایران و عراق ادامه خواهد داشت و مردم عراق مجلسی دارند که پایبند به روابط با جمهوری اسلامی ایران هستند. این امر به پیگیری عرصه فرهنگی و ترویج آموزه های اسلامی با موفقیت بیشتر کمک می کند.

انتخابات 2025، نقطه عطف سیاست عراق

انتخابات پارلمانی 2025 عراق را باید نقطه عطف سیاست این کشور دانست. انتخاباتی که از یک سو جریان صدر را از صحنه تصمیم گیری حذف کرد و از سوی دیگر جایگاه سودان و جنبش های حکومت محور را تقویت کرد. با وجود چالش هایی مانند فساد، مشکلات اقتصادی و رقابت پشت پرده جناح ها، عراق امروز بیش از هر زمان دیگری از سال 2003 به سمت ثبات، تعادل و استقلال در سیاست منطقه ای حرکت می کند.

این انتخابات عراق را وارد مرحله جدیدی کرده است. مرحله ای که در آن ثبات، نهادگرایی و دولت محوری جایگزین سیاست های بحران ساز و اعتراض محور خواهد شد.