میهن تجارت- معاملات بورس تهران در آخرین ماه پاییز با احتیاط کامل معامله گران گره خورده است. شاخص کل پس از دو روز نزول متوالی دیروز توانست از محدوده قرمز خارج شود.
اما شاخص متعادل که دماسنج دقیق تری از رفتار سهامداران خرد و وضعیت کلی بازار است، مسیر دیگری را طی کرد و با کاهش ارتفاع مواجه شد. این واگرایی نشان داد که بازار همچنان تحت تأثیر عدم اطمینان و احتیاط گسترده در میان بخش قابل توجهی از سرمایه گذاران است. رشد محدود شاخص کل در معاملات دیروز در حالی رخ داد که شاخص مذکور سه شنبه گذشته موفق به ثبت رکورد جدیدی در سطح 3 میلیون و 303 هزار واحدی شد. سقفی تاریخی که پس از دست زدن به آن، فشار فروش و رفتار محافظه کارانه فعالان بازار باعث شد تا شاخص در دو روز آینده بخشی از رشد خود را از دست بدهد. اکنون با بازگشت آهسته شاخص کل، این حرکت را می توان تلاشی برای بازپس گیری زمین های از دست رفته و تثبیت در محدوده های جدید دانست.
با این حال، آنچه در معاملات دیروز بیش از همه به چشم آمد، نبود شاخص متعادل بود. شاخص های بورس در جریان معاملات دیروز مسیر خود را از هم جدا کردند. این موضوع حاکی از آن است که سهام خرد و متوسط که عمدتاً محل فعالیت سرمایه گذاران واقعی هستند هنوز نتوانسته اند اعتماد از دست رفته را به دست آورند. در واقع بخشی از سهامداران خرد همچنان در حالت تدافعی به سر می برند و حتی سقف شکسته شدن شاخص کل نیز نتوانست آنها را به طور کامل به سمت خرید سهام سوق دهد. دلایل زیادی می توان برای این بی اعتمادی بیان کرد. کارشناسان بر این باورند که عدم قطعیت در وضعیت متغیرهای کلان اقتصادی و عدم دریافت سیگنال مهم از سوی سیاست گذار یکی از مهم ترین عوامل تاثیرگذار بر بدبینی و احتیاط معامله گران است. علاوه بر این دو متغیر، تجربه نوسانات شدید در ماه های اخیر نیز سرمایه گذاران را محتاط کرده است. بنابراین سرمایه گذاران ترجیح می دهند بخشی از دارایی های ریالی خود را به بازارهای مطمئن تری مانند طلا، ارز یا صندوق های با درآمد ثابت منتقل کنند تا از نوسانات شدید در امان بمانند. ضعف جریان پول واقعی نشان می دهد که سرمایه گذاران با احتیاط بازار را تماشا می کنند.
در مجموع نتایج معاملات روزهای اخیر نشان می دهد که بورس پس از رکوردشکنی اخیر به دنبال راهی برای ایجاد تعادل است. اگرچه می توان رشد مجدد شاخص کل را نشانه مثبتی دانست، اما تا زمانی که بی اعتمادی سهامداران کاهش نیافته و پول واقعی وارد بازار نشود، می توان حرکت های صعودی بازار را شکننده و کوتاه مدت دانست. بازار در حال حاضر بیش از هر چیز دیگری به ثبات در وضعیت متغیرهای موثر بر روند بازار نیاز دارد. تنها در چنین شرایطی است که اعتماد سرمایه گذاران واقعی باز می گردد.
بورس در شرایطی به سر می برد که با حجم و ارزش معاملات نسبت به روزهای گذشته، سقف تاریخی را شکسته است. بنابراین، شانس بسیار کمی برای تثبیت اندیکاتور اصلی در محدوده های فعلی وجود دارد. مگر اینکه ارزش معاملات در روزهای آینده به بیش از 15 همات افزایش یابد. با توجه به اتفاقاتی که در بورس می گذرد، در کوتاه مدت دو سناریو کلی برای آینده بازار متصور است. اگر ارزش معاملات در سطوح پایین باقی بماند، شاخص دوباره به دنبال حمایت های جدید برای جذب سرمایه های خرد تازه خواهد بود. یکی از این پشتیبانی ها می تواند در محدوده 3 میلیون و 250 هزار واحد باشد.
بیشتر بخوانید: جهش ناگهانی طلا و دلار با بورس چه کرد؟
با نزدیک شدن بازار به این محدوده، p/e بازار به سطوح جذابی کاهش می یابد. به خصوص که گزارش های ماهانه نیز نسبت P/S یا قیمت بازار را به فروش تنظیم می کند. اما در سناریویی دیگر فعال شدن هر یک از محرک های بازار مورد انتظار مانند کاهش شکاف دلار توافقی و آزاد، اصلاح فرمول نرخ خوراک و سیگنال های مثبت بودجه می تواند بورس تهران را از این نقاط به مسیر صعودی بازگرداند. نوسانات بازار سهام در این مقطع ناشی از عدم اقدام سیاستگذار است که انتظاراتی را در بازار ایجاد کرده است.
فراز و نشیب معاملات یکشنبه بازار سهام
در جریان معاملات دیروز بورس اوراق بهادار تهران، شاخص کل با رشد 0.04 درصدی به رقم 3.274 هزار واحد رسید. شاخص متعادل نیز با کاهش 0.1 درصدی در سطح 937 هزار واحد متوقف شد. 486 میلیارد تومان پول واقعی نیز از بازار خارج شد. به این ترتیب بورس برای سومین روز متوالی شاهد خروج سرمایه های خرد واقعی بود. ارزش معاملات خرد بورس نیز ۸ هزار و ۵۳۵ میلیارد تومان را به ثبت رساند. ارزش معاملات خرد بازار برای دومین روز متوالی نتوانست از مرز روانی 10 هزار میلیارد تومان عبور کند. این شاخص آماری با کاهش 7 درصدی نسبت به روز شنبه و به زیر سطح 9 سقوط کرد. رشد بازارهای موازی از ابتدای هفته باعث شده سهامداران با احتیاط بیشتری معامله کنند. افزایش قیمت دلار و طلا برخی از سرمایه های کوچک را از سالن شیشه ای دور کرده است. بسیاری از معامله گران ترجیح می دهند از ورود سنگین به سهام اجتناب کنند یا در موقعیت های محافظه کارانه باقی بمانند. روز شنبه نیز شاهد بودیم که چگونه صندوق های طلا با ورود ۳۵۱۱ میلیارد تومان رکورد تاریخی ورود پول روزانه به این ETF ها را شکستند. دیروز این سرمایه ها با استقبال چشمگیری مواجه شد.
دلار آزاد در معاملات دیروز وارد کانال 116 هزار تومان شد و تا محدوده میانی این کانال پیش رفت. وضعیت مشابهی در بازار طلا رخ داد. طلای 18 عیار با افزایش قیمت در محدوده 11 میلیون و 800 هزار تومان معامله شد و سکه امامی نیز در کانال 123 میلیون تومان بین خریداران و فروشندگان جابجا شد; سطوحی که نشان می دهد موج تقاضا در بازارهای مذکور همچنان فعال است. این موضوع در کوتاه مدت می تواند به ضرر بازار سهام باشد.
عدم قطعیت های بازار سهام صعودی
این در حالی است که بسیاری از کارشناسان می گویند در صورت تغییر وضعیت برخی متغیرها، بورس می تواند وارد رالی بازار شود. در همین راستا علیرضا خانمحمدی، تحلیلگر بازارهای مالی در گفت وگو با «دنیای اقتصاد» گفت: بازار سرمایه روزهای بدی را سپری می کند که مجموعه ای از متغیرهای بنیادی فضای تصمیم گیری سرمایه گذاران را در هاله ای از عدم قطعیت فرو برده است. بررسی رفتار معامله گران نشان می دهد که بورس دیگر به سیگنال های کوتاه مدت و اخبار غیرعملیاتی واکنش نشان نمی دهد. در هفته های اخیر آنچه به عنوان خبر یا شایعه به بازار ابلاغ شد نتوانست موج پایداری از تقاضا را ایجاد کند. اگرچه هیجان کوتاه مدت ایجاد شد، اما به سرعت از بین رفت. واقعیت این است که سرمایه گذاران به دنبال نشانه های عملی ثبات در وضعیت متغیرها و تغییر واقعی در عملکرد شرکت ها هستند. با این حال، تغییر قابل توجهی در سطح تولید و فضای کسب و کار وجود ندارد.
بیشتر بخوانید: چرا بورس دوباره قرمز شد؟
به گفته این کارشناس، چشم انداز سودآوری شرکت همچنان نامشخص است. مشکلات تولیدکنندگان در تامین سرمایه در گردش، تامین مواد اولیه، واردات تجهیزات، محدودیت های صادراتی و حتی چالش بازگشت ارز حاصل از فروش، فشار مضاعفی را بر شرکت های بورسی وارد کرده است. الزام به فروش ارز صادراتی با نرخ های کمتر از بازار آزاد نیز باعث کاهش حاشیه سود شرکت ها و تضعیف انگیزه تولید شده است.
وی در ادامه افزود: در چنین فضایی نبود مشوق های حمایتی از سوی دولت و تداوم سیاست های انقباضی بانک مرکزی (بدون برنامه برای خروج تولید از رکود) ریسک های عملیاتی شرکت ها را افزایش داده و چشم انداز سودآوری صنایع را در هاله ای از ابهام قرار داده است.
این کارشناس افزود: علاوه بر چالش های بخش واقعی اقتصاد، بازارهای موازی به شکلی بی سابقه برای سرمایه جذاب شده است. نرخ بهره بالا در اوراق قرضه و صندوقهای با درآمد ثابت، پیشبینی افزایش نرخ بهره در پی کسری بودجه و چشمانداز صعودی طلا و دلار باعث شده است که برخی از سرمایهگذاران ترجیح دهند داراییهایی با ریسک کمتر را انتخاب کنند.
خانم محمدی افزود: طلا در شرایط فعلی از دو جهت جذاب است. افزایش انتظارات برای اونس طلای جهانی در پی تنش های ژئوپلیتیکی و بحران بدهی آمریکا و از یک سو پیش بینی رشد نرخ ارز در کشور به دلیل تورم بودن بودجه. در عین حال، بازار کریپتو نیز پس از اصلاحات اخیر به سطوح جذابی رسیده است و بخشی از پول های سرگردان را به خود جذب کرده است.
وی تصریح کرد: اگرچه بسیاری از نمادهای بورسی به ویژه در صنایع فلزی و معدنی از منظر ارزش گذاری در محدوده های جذابی قرار دارند، اما بی اعتمادی نسبت به ثبات فروش و سیاست های آتی دولت مانع از شکل گیری موج تقاضای پایدار شده است. حتی شرکتهای بزرگ مس که در بورس کالا با نرخهای بالا میفروشند، در کانون توجه نبودهاند. زیرا بازار نسبت به آینده این رونق مطمئن نیست.
این کارشناس با اشاره به چالش های پیش روی این بازار گفت: با نزدیک شدن به فصل سرما و احتمال تشدید محدودیت های انرژی، نگرانی ها در خصوص توقف یا کاهش تولید همچنان پابرجاست. از سوی دیگر فشار کسری بودجه دولت در ماه های پایانی سال، احتمال افزایش عرضه اوراق و رشد نرخ سود را تقویت کرده است که می تواند تاثیر منفی بر بورس داشته باشد.
به طور کلی بورس تهران با وجود داشتن سهام ارزشمند، همچنان تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل کلان، سیاسی و رفتاری قرار دارد. در شرایطی که بازارهای موازی با چشم انداز مثبت مواجه هستند، بورس برای بازگشت به روند باثبات نیازمند یک محرک واقعی و عملی است. محرکی که می تواند عدم قطعیت سودآوری شرکت ها را حل کند و فضای کسب و کار را بهبود بخشد. تا زمانی که چنین تغییراتی رخ ندهد، رفتار بازار بی ثبات تر و محافظه کارانه تر خواهد بود و سرمایه گذاران باید ترکیب دارایی خود را با هدف حفظ ارزش سرمایه تنظیم کنند.
منبع: دنیای اقتصاد
