میهن تجارت- پس از رالی ۲۱ روزه بورس و رشد متوالی قیمت ها در بورس، تالار شیشه ای از روز دوشنبه وارد فاز متفاوتی شده است. در این دو روز علاوه بر عقب نشینی دسته جمعی شاخص ها، شاهد خروج پول واقعی نیز بوده ایم. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که چرخش 48 ساعته بورس نشانه تغییر روند نیست و بازتابی طبیعی از آزاد شدن احساسات و شناسایی سود پس از رشد سریع 3 هفته ای است. رشد سریع شاخص ها در بازه زمانی کوتاه زمینه را برای افزایش عرضه در نمادهای پیشرو و به ویژه سهامی که بیشترین بازدهی را در هفته های گذشته به ثبت رساندند، فراهم کرده است.
به این ترتیب، از منظر تحلیلی، شاید بتوان این اصلاح را اصلاحی موقتی دانست تا یک پسرفت جدی. ورود پول اگرچه در کوتاه مدت محتاطانه تر است، اما همچنان در بازار وجود دارد و هیچ نشانه ای از ترس شدید دیده نمی شود. در چنین شرایطی تعادل بین عرضه و تقاضا می تواند به احیای بازار برای ادامه مسیر کمک کند و حتی بستر مناسبی برای انتقال سرمایه های خرد به سهام های بنیادی و گزارش محور فراهم کند. به طور کلی توقف موقت روند صعودی پس از رالی نه تنها تهدید محسوب نمی شود، بلکه می تواند پیش نیازی برای تداوم رشد پایدارتر بازار در طول مسیر باشد. به شرطی که متغیرهای کلان، انتظارات تورمی و سیاست های حمایتی به طور ناگهانی تغییر نکنند. از این منظر، روند بازار همچنان با عدم قطعیت مواجه است.
معاملات سه شنبه از لنز آمار
شاخص های بورس برای دومین روز متوالی متوقف شدند و نشانه های احتیاط در رفتار معامله گران به وضوح مشاهده شد. در جریان معاملات دیروز فشار عرضه در اکثر نمادها افزایش یافت و شاخص های بورسی با افت محسوسی همراه شدند. شاخص کل بورس با افت 2.48 درصدی بخشی از مسیر صعودی اخیر را اصلاح کرد و در محدوده 4 میلیون و 21 هزار واحد قرار گرفت. در عین حال، شاخص متعادل نیز افت 2.27 درصدی را تجربه کرد که نشان می دهد افت اخیر تنها محدود به نمادهای بزرگ نبوده و کل بازار را در بر می گیرد. در بازار فرابورس، شاخص کل این بازار با افت 2.5 درصدی به کانال 33 هزار واحد بازگشت. از منظر ورود و خروج پول، ارزش معاملات خرد به حدود 19 هزار میلیارد تومان رسید. اما تراز واقعی پول منفی بود. به طوری که بیش از 7.7 تن پول واقعی از بورس خارج شد که بالاترین میزان برداشت پول واقعی از 20 تیرماه است که بخش قابل توجهی از این خروج پول را می توان به افزایش ریسک های سیاسی و اظهارات اخیر دونالد ترامپ در مورد مسائل هسته ای ایران نسبت داد.
این موضوع رفتار محافظه کارانه سرمایه گذاران را تشدید کرد. در همین حال، بیش از 4 درصد از پول واقعی به صندوق های با درآمد ثابت منتقل شد که نشان دهنده انتقال موقت سرمایه به دارایی های کم خطر است. بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که اصلاح اخیر یک وقفه طبیعی پس از رشد سریع بازار است تا نشانه ای از تغییر در روند. اصلاحی که در صورت تثبیت متغیرهای کلان و کاهش تنش های سیاسی می تواند زمینه ساز بازگشت تدریجی تعادل و ادامه حرکت بازار در بلندمدت شود. اگرچه رشد قیمت دلار از انتهای شهریور به رالی بورس دامن زد، اما همچنان دست اندازها در مسیر صعودی بورس وجود دارد. تحولات مربوط به بودجه و برخی تغییرات در تحولات سیاسی، بورس تهران را از فضای اطمینان چند روز گذشته دور کرده است. عدم قطعیت های فعلی باعث شده است که سرمایه گذاران به سمت دارایی های کم ریسک و با نقدشوندگی بالا بروند. شاخص بورس پس از پایان دوره افزایشی 21 روزه در دو روز گذشته، عقب نشینی کرد.
بر اساس فنی می توان سناریوهای مختلفی را برای بازار پیشنهاد کرد. توقف کوتاه مدت و محدود شاخص همزمان با حفظ سطح 4 میلیون واحدی یکی از سناریوهایی است که در حال حاضر محتمل است. به ویژه اینکه با روی کارآمدن عبدالناصر همتی، رئیس جدید بانک مرکزی، بورس شاهد تثبیت یا منطقی شدن قیمت دلار خواهد بود. از سوی دیگر، در صورت از دست دادن مرز حساس 4 میلیون واحدی شاخص بورس، می توان در سناریویی دیگر به اصلاح تا محدوده 3.6 میلیون واحد ادامه داد. با این حال به نظر می رسد هدف اصلی شاخص کل محدوده 4 میلیون و 500 هزار واحدی باشد. در صورت عدم تغییر معادلات سیاسی و مشخص شدن سیاست های کلان اقتصادی، می توان بازار را در سطوح بالاتر از 4 میلیون و 100 هزار واحد مشاهده کرد.
بیشتر بخوانید: بازار سهام از لبه پرتگاه بازگشت
علیرضا خانمحمدی کارشناس بازار سرمایه در خصوص اصلاح بورس تهران در روزهای اخیر گفت: همانطور که انتظار می رفت بورس پس از یک دوره رشد پرشتاب وارد فاز اصلاحی شد. اصلاحات اخیر تحت تأثیر چندین عامل کلیدی قرار گرفته است. ابتدا تحولات و اخبار منفی دو روز گذشته که انتظارات فعالان بازار را تحت تاثیر قرار داد و فضای احتیاط را تقویت کرد. دوم، اظهارات اخیر دونالد ترامپ که بار دیگر خطرات ژئوپلیتیکی را در کانون توجه قرار داد و باعث واکنش احساسی برخی از معامله گران شد.
به گفته وی، از منظر بنیادی، تا قبل از این اصلاح، بازار بیش از حد ارزش گذاری نمی شد. رشد اخیر در ابتدا مبتنی بر بهبود متغیرهای کلان، افزایش نرخ ارز، سیاست حمایت از تولید و بازار سرمایه و تغییر انتظارات برای سال آینده بوده است. اما بعدها نرخ رشد از منطق تحلیلی خارج شد و بخشی از سودهای آتی پیش بینی شد. این امر امکان اصلاح قیمت را اجتناب ناپذیر کرد.
به گفته علیرضا خانمحمدی، علاوه بر این عوامل، بلاتکلیفی بودجه، افزایش فروش اوراق، نگرانی از نرخ سود، تغییرات احتمالی در سیاست های مرتبط با حوزه انرژی و مالیات و همچنین حذف یا اصلاح ارز ترجیحی، همگی در کوتاه مدت به احتیاط سرمایه گذاران دامن زده است. با این وجود، این متغیرها به جای اینکه یک تهدید ساختاری باشند، نقش تعدیل انتظارات را ایفا می کنند. در مجموع، اصلاح اخیر را می توان بخشی طبیعی از مسیر بازار پس از رشد شدید دانست. در صورت کاهش ریسک های سیاسی و بازگشت تمرکز بازار به گزارش های عملکرد شرکت ها، احتمال بازگشت تدریجی تقاضا و ادامه روند صعودی میان مدت باقی می ماند.
احمد اشتیاقی، کارشناس بازار سرمایه نیز معتقد است اصلاحات اخیر موقتی است. وی گفت: آنچه در معاملات شاهد بودیم اصلاح مورد انتظار پس از یک دوره رشد سریع بود. کاهشی که می تواند بخشی طبیعی از روند تعدیل پس از یک رالی قوی در نظر گرفته شود. بازاری که در حدود 21 روز رشد نزدیک به 30 درصدی را تجربه کرده است، طبیعتاً با شناسایی سود و افزایش احتیاط معامله گران مواجه است. احمد اشتیاقی ریشه های افزایش شدید اخیر را در مجموعه محرک های بنیادی جستجو کرد و گفت: تغییر مکانیسم تخصیص ارز شرکت های بورسی و انتقال دلار صادرکنندگان از تالار اول به تالار توافق دوم (با نرخ های بالای 100 هزار تومان) چشم انداز سودآوری بسیاری از صنایع بزرگ را به میزان قابل توجهی بهبود بخشید. از سوی دیگر پیام های سیاستی دولت از جمله وعده حمایت از بازار سرمایه، کاهش مداخلات در قیمت گذاری دستوری، حرکت تدریجی به سمت تک نرخی شدن ارز و همچنین برخی سیگنال های بودجه برای سال 1405 نقش مهمی در تقویت انتظارات مثبت داشت. اصلاح فرمول خوراک گاز صنایع پتروشیمی و فولاد نیز از دیگر عواملی بود که به تقویت نگاه بنیادی فعالان بازار کمک کرد.
وی در ادامه افزود: در چنین فضایی شاخص کل با رسیدن به محدوده 4 میلیون و 100 هزار واحد زمینه را برای فعال شدن شناسایی سود فراهم کرد. این اصلاح موقت می تواند بستر مناسبی برای انتقال سرمایه های کوچک بین ابزارهای مختلف باشد. به خصوص اگر بخشی از منابعی که قبلاً به سمت طلا یا صندوقهای با درآمد ثابت حرکت میکردند در نقاط اصلاحی به بورس بازگردند، میتوان انتظار تداوم روند صعودی را با شیب متعادلتری داشت.
به گفته این کارشناس بازارهای مالی، رقیب اصلی بورس در بین بازارهای موازی، صندوق های طلا هستند. اما با کاهش جذابیت نسبی این ابزارها و در صورت تداوم سیاست های حمایتی دولت در حوزه ارز و قیمت گذاری، امکان تغییر جهت جریان های سرمایه خرد به نفع بورس افزایش می یابد. چنین شرایطی می تواند منجر به رشد سود اسمی شرکت ها متناسب با تورم شود و در نهایت زمینه را برای بهبود نسبت P/E بازار فراهم کند. در این سناریو، افزایش تدریجی P/E از سطوح فعلی به محدوده های بالاتر می تواند اهداف بالاتری را برای شاخص کل در میان مدت قابل تصور کند. اما در سطوح بالاتر بار دیگر میزان تحقق وعده های سیاسی و ثبات متغیرهای کلان مسیر بعدی بازار را مشخص خواهد کرد.
منبع: دنیای اقتصاد
