کارشناسان هشدار می دهند که با رشد چشمگیر فعالیت های فضایی، خطر عبور زباله های فضایی از فضای شلوغ و شلوغ جهان و حتی برخورد با هواپیماها در حال افزایش است.
به گزارش ایرنا، سایت اسپیس در گزارشی اعلام کرد:
بر اساس دادههای جدید، تقریباً 30 درصد احتمال عبور زبالههای فضاپیما از آسمانهای شلوغ در سال آینده وجود دارد.
با افزایش چشمگیر تعداد ماهواره ها و پرتاب های فضایی، خطر سقوط کنترل نشده زباله ها به زمین و تهدید حریم هوایی به یک چالش جدی تبدیل شده است. آمارهای جدید نشان می دهد که به طور متوسط هفته ای یک بار یک فضاپیما یا بخشی از آن به جو زمین بازمی گردد و احتمال عبور این زباله ها از آسمان های شلوغ جهان در حال افزایش است.
اعداد هشدار دهنده
بر اساس مقاله ای که توسط محققان دانشگاه بریتیش کلمبیا در اوایل سال 2025 انجام شد، احتمال 26 درصد وجود دارد که زباله های فضایی در سال آینده از فضای شلوغ هوایی جهان عبور کنند. احتمال برخورد مستقیم تکه زباله با هواپیما هنوز کم است، اما مطالعات نشان می دهد که تا سال 2030، این شانس برای هر پرواز تجاری می تواند به یک در هزار برسد. با توجه به حجم بالای پروازهای روزانه در سراسر جهان، این رقم قابل توجه است.
حادثه ای که هشدار داد؛ لانگ مارس 5 Be Chin
نمونه عینی این خطر در نوامبر 2022 رخ داد، زمانی که مرحله مرکزی (قسمت اصلی و بزرگ شامل موتور و سوخت) موشک لانگ مارس 5B چین به صورت غیرقابل کنترلی وارد جو زمین شد و مسیر آن از روی اسپانیا عبور کرد. این رویداد بخش بزرگی از حریم هوایی را بسته و بیش از 300 پرواز را به تعویق انداخته یا لغو کرد. این حادثه نیاز به هماهنگی بیشتر و هشدارهای خاص تر را برجسته کرد.
چالش بزرگ: پیش بینی دقیق زمان و مکان سقوط
یکی از موانع اصلی دشواری پیش بینی دقیق نقطه ورود زباله به جو است. خطای پیش بینی می تواند چندین ساعت و هزاران کیلومتر باشد. این عدم اطمینان مقامات کنترل ترافیک هوایی را با دو انتخاب دشوار روبرو می کند: بسته شدن گسترده و پرهزینه حریم هوایی، یا به خطر انداختن جان مسافران با احتمال (هر چند جزئی) فاجعه.
بنجامین ویرجیلی باستیدا، مهندس آژانس فضایی اروپا تاکید می کند: اگر به هر خطری واکنش نشان دهیم، نیمی از جهان هر از گاهی تحت تاثیر قرار می گیرد. بنابراین امکان پذیر نیست.
راه حل های در دست اقدام
برای مدیریت این تهدید، تلاش ها بر چند محور متمرکز است:
1. جمع آوری داده های بهتر: آژانس فضایی اروپا (ESA) قصد دارد ماموریتی به نام DRACO را در اواخر سال 2027 به فضا پرتاب کند که دقیقاً چگونگی نابودی یک ماهواره کوچک در جو بالا را برای بهبود مدل های پیش بینی اندازه گیری می کند.
2. هماهنگی بین المللی: ایجاد کانال های ارتباطی موثر بین آژانس های فضایی و کنترل کننده های ترافیک هوایی در کشورهای مختلف کلید مدیریت این بحران است. این هماهنگی باید منجر به تدوین استانداردهای بین المللی شود که مشخص کند در چه شرایطی و با چه سطحی از خطر، حریم هوایی باید بسته شود.
3. طراحی وسایل نقلیه فضایی با قابلیت تخریب کنترل شده: طراحی ماهواره ها و مراحل موشک به گونه ای که تا حد امکان در ارتفاعات به طور کامل منهدم شوند، میزان زباله های خطرناک را کاهش می دهد.
کارشناسان اطمینان می دهند که احتمال آسیب دیدن مسافران هوایی در این راه هنوز بسیار کمتر از بسیاری از خطرات روزمره است. با این حال، اقدامات پیشگیرانه و برنامه ریزی فنی در حال انجام است تا اطمینان حاصل شود که آسمان برای همه امن باقی می ماند.
ویرجیلی باستیدا در پایان تاکید می کند: احتمال آسیب دیدن شما از زباله های فضایی بسیار کم است. آسمان آنقدر ناامن نیست که روی سرت فرو بریزد. اما ایمن تر کردن آن دغدغه ماست.
